Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA MEC8 - TEST WIEDZY NR 1



PYTANIE NR 26.
Numer próbki Wynik pomiaru średnicy otworu (mm)
1 10.05
2 10.02
3 10.04
4 10.03
5 10.01
Przygotowałeś pięć próbek z otworami o wymaganej średnicy 10 mm. Powyższa tabela pokazuje wyniki pomiarów. Które z poniższych stwierdzeń jest prawdziwe?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
O zgodności otworu z wymaganiem nie decyduje samo "10 mm", lecz zakres tolerancji z dokumentacji. Przy często stosowanej tolerancji ogólnej (np. ±0,1 mm) dopuszczalny byłby przedział 9,9–10,1 mm, więc wyniki 10,01–10,05 mm mieszczą się w wymaganiach. Bez tolerancji ocena byłaby niejednoznaczna.

Pełne wyjaśnienie:

W kontroli wymiarowej mechanik porównuje wymiar rzeczywisty (z pomiaru) z wymiarem dopuszczalnym, czyli przedziałem wyznaczonym przez tolerancję. Sam zapis "wymagana średnica 10 mm" jest w praktyce skrótem myślowym: prawidłowe wymaganie powinno zawierać odchyłki graniczne (np. 10,00−0,02 lub 10,00+0,10) albo klasę tolerancji/pasowanie (np. Ø10H7).

Jeżeli przyjmie się typowo stosowaną tolerancję ogólną (np. klasy "średnie" wg tolerancji ogólnych), to dla nominału 10 mm spotyka się przedziały rzędu ±0,1 mm. W takim założeniu dopuszczalny zakres wynosiłby 9,9–10,1 mm. Wszystkie wyniki w tabeli (10,01; 10,02; 10,03; 10,04; 10,05 mm) mieszczą się w tym zakresie, więc stwierdzenie "Wszystkie próbki są zgodne z wymaganiami" jest prawdziwe.

Dlaczego pozostałe stwierdzenia są błędne w tym ujęciu?

  • "Wszystkie próbki są niezgodne z wymaganiami" wynika z częstego błędu: uznania, że tolerancja wynosi 0. W technice taki wymóg jest nierealny i niezgodny z zasadami rysunku technicznego.
  • "Tylko próbka numer 1 jest niezgodna z wymaganiami" sugeruje istnienie bardzo wąskiej tolerancji, ale w zadaniu nie podano żadnego kryterium granicznego, które odcinałoby akurat 10,05 mm.
  • "Tylko próbka numer 5 jest zgodna z wymaganiami" jest typowym skutkiem mylenia "najbliżej nominału" z "zgodne". Zgodność to warunek przedziałowy (min–max), a nie ranking bliskości.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze szukaj w treści (lub w rysunku/dokumentacji) informacji o tolerancji. Jeśli jej nie ma, w praktyce trzeba ją pozyskać z dokumentacji konstrukcyjnej lub przyjąć tolerancje ogólne określone dla wyrobu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest tolerancja wymiaru w mechanice?
Tolerancja to dopuszczalny zakres zmienności wymiaru między wartością minimalną a maksymalną. Oznacza, że detal nie musi mieć dokładnie 10,00 mm, tylko mieścić się w przedziale podanym w dokumentacji (odchyłka dolna i górna). To podstawa oceny zgodności.
Dlaczego nie da się ocenić zgodności bez tolerancji?
Bez tolerancji nie wiadomo, jaki jest dopuszczalny przedział (min–max). Każdy pomiar ma odchyłkę i niepewność, a proces obróbki zawsze daje rozrzut. Dlatego sama wartość nominalna (np. 10 mm) nie jest wystarczającym kryterium "zgodne/niezgodne".
Jak porównuje się wynik pomiaru z wymaganiem na rysunku?
Najpierw odczytuje się z rysunku wymiar nominalny i tolerancję (odchyłki graniczne lub klasę, np. H7). Potem wyznacza się zakres dopuszczalny. Na końcu sprawdza się, czy każdy wynik pomiaru mieści się w tym zakresie. Jeśli tak – detal jest zgodny.
Jakie są najczęstsze błędy przy ocenie zgodności otworu Ø10?
Najczęściej myli się nominał z wymogiem idealnej wartości i uznaje każde odchylenie za błąd. Drugi błąd to ocenianie "najbliżej 10,00" zamiast sprawdzenia przedziału tolerancji. Trzeci: przyjmowanie zbyt wąskiej klasy tolerancji bez podstawy w dokumentacji.
Czy wynik 10,05 mm może być zgodny z wymaganiem 10 mm?
Tak, jeżeli tolerancja dopuszcza taki wynik, np. gdy górna granica wynosi co najmniej 10,05 mm. W praktyce zależy to od dokumentacji (tolerancje ogólne lub podana klasa pasowania). Bez tolerancji nie można tego rozstrzygnąć w sposób pewny.
Jak działa system tolerancji i pasowań dla otworów i wałków?
System określa położenie pola tolerancji (litera, np. H dla otworów) oraz jego szerokość (klasa IT). Razem dają zakres min–max. Dzięki temu da się przewidzieć luz lub wcisk po złożeniu części. W praktyce mechanik zawsze odnosi pomiary do tego pola.
Kiedy stosuje się tolerancje ogólne zamiast indywidualnych?
Tolerancje ogólne stosuje się wtedy, gdy rysunek nie podaje tolerancji przy każdym wymiarze osobno, tylko zawiera ogólną informację o klasie dokładności. Ułatwia to dokumentację, ale wymaga, by kontrola jakości znała przyjętą klasę i stosowała ją konsekwentnie.
Jakie narzędzia pomiarowe są typowe do kontroli średnicy otworu?
W warsztacie używa się m.in. średnicówek czujnikowych, mikrometrów wewnętrznych, sprawdzianów granicznych (GO/NOGO) oraz odpowiednio dobranych czujników. Wybór zależy od wymaganej dokładności i tolerancji – im ciaśniejsza tolerancja, tym pewniejsza metoda i wzorcowanie.
Dlaczego "najbliżej nominału" nie znaczy "zgodne"?
Zgodność to spełnienie warunku: wynik mieści się między granicą dolną i górną. "Najbliżej 10,00" to tylko porównanie odchyłek, które nie mówi, czy przekroczono granice. Można być "blisko" i nadal poza tolerancją, albo "dalej" i wciąż w tolerancji.
Jak rozwiązywać takie zadania na egzaminie MEC.3 najszybciej?
Najpierw szukaj tolerancji (w treści, tabeli, rysunku lub opisie). Następnie zapisz zakres min–max i porównaj do niego wszystkie wyniki. Unikaj ocen intuicyjnych typu "wszystko inne niż 10,00 jest złe". Jeśli tolerancji brak, zaznacz wątpliwość i sprawdź, czy zadanie sugeruje tolerancję ogólną.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 42% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "O zgodności otworu z wymaganiem nie decyduje samo "10 mm", lecz zakres tolerancji z dokumentacji."

Źródła:

  • ISO 2768-1, General tolerances — Part 1: Tolerances for linear and angular dimensions without individual tolerance indications (norma dotycząca tolerancji ogólnych)
  • PN-EN ISO 286-1, System tolerancji i pasowań — Podstawy tolerancji, odchyłek i pasowań (norma dotycząca systemu tolerancji i pasowań)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z metrologii warsztatowej (tolerancje, odchyłki, sprawdziany, sprawdziany graniczne)
  • Materiały dydaktyczne o systemie tolerancji i pasowań (oznaczenia literowe otworów i wałków)
  • Instrukcje kontroli jakości w zakładzie (karta kontroli, kryteria zgodności)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego