KWALIFIKACJA MEC3 - TEST WIEDZY NR 4

PYTANIE NR 1.
Przygotowujesz się do montażu maszyny na podstawie rysunku technicznego. Zauważasz, że na rysunku jest oznaczenie "H7/g6". Co oznacza to oznaczenie?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
H7/g6 to zapis z systemu tolerancji i pasowań: pierwsza część (np. H7) odnosi się do otworu, a druga (np. g6) do wałka. Określa położenie pól tolerancji oraz klasę dokładności, co pozwala dobrać właściwe pasowanie podczas montażu.

Pełne wyjaśnienie:

Zapis H7/g6 jest typowym oznaczeniem z systemu tolerancji i pasowań stosowanego w rysunku technicznym maszynowym. Taki zapis informuje, jakie pola tolerancji mają współpracujące elementy (najczęściej otwór i wałek), aby po złożeniu uzyskać wymagany charakter połączenia.

W oznaczeniu występują dwa człony rozdzielone ukośnikiem:

  • H7 – zwykle dotyczy otworu: litera określa położenie pola tolerancji względem wymiaru nominalnego, a liczba oznacza klasę dokładności (tzw. stopień tolerancji/klasę IT).
  • g6 – zwykle dotyczy wałka: analogicznie litera mówi o położeniu pola tolerancji, a liczba o klasie dokładności.

Dlatego poprawna jest odpowiedź: "Jest to oznaczenie tolerancji pasowania elementów." W praktyce takie oznaczenia są kluczowe w montażu, bo decydują, czy części będą się składały z luzem, na wcisk, czy w pasowaniu przejściowym.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, bo dotyczą innych, odrębnych informacji na rysunku:

  • "oznaczenie kąta nachylenia" – kąty na rysunku opisuje się wartościami kątów (np. w stopniach) oraz odpowiednimi wymiarami/znakami, a nie zapisem literowo-liczbowym z ukośnikiem typowym dla pasowań.
  • "oznaczenie chropowatości" – chropowatość ma własny symbol graficzny (tzw. znak chropowatości) i parametry (np. Ra), a nie postać H7/g6.
  • "oznaczenie materiału" – materiał zwykle podaje się w opisie technicznym/uwagach, w tabelce rysunkowej lub przez oznaczenie gatunku, nie poprzez system pól tolerancji.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli widzisz literę + liczbę typu H7, h6, f7 oraz zapis w formie "coś/coś", najpierw rozważ tolerancje i pasowania, bo to najczęstszy kontekst takiej notacji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zapis H7/g6 oznacza tolerancję i pasowanie współpracujących elementów (najczęściej otworu i wałka). Litery opisują położenie pola tolerancji względem wymiaru nominalnego, a liczby określają klasę dokładności (stopień tolerancji/IT).
Litera (np. H albo g) określa położenie pola tolerancji względem wymiaru nominalnego, czyli gdzie leżą odchyłki graniczne. W praktyce wpływa to na to, czy po złożeniu powstanie luz, wcisk, czy pasowanie przejściowe.
Liczby (np. 7 i 6) oznaczają klasę dokładności wykonania, czyli stopień tolerancji (IT). Im mniejsza liczba, tym zwykle węższe pole tolerancji i większa dokładność wykonania, co bywa wymagane dla precyzyjnych połączeń.
Pasowanie decyduje o tym, czy elementy da się zmontować ręcznie, czy potrzebny będzie np. wcisk, podgrzewanie lub prasa. Wpływa też na trwałość połączenia, możliwość demontażu, bicie, hałas i zużycie części współpracujących w ruchu.
Najczęściej wyróżnia się pasowania luzowe (zawsze luz), wciskowe (zawsze wcisk/interferencja) oraz przejściowe (może wystąpić mały luz lub mały wcisk). Konkretny rodzaj wynika z doboru pól tolerancji otworu i wałka.
Nie. Chropowatość ma własny symbol graficzny oraz parametry (np. Ra) podawane liczbowo. H7/g6 dotyczy tolerancji wymiaru i pasowania otworu z wałkiem, a nie stanu powierzchni po obróbce.
Oznaczenia pasowań podaje się najczęściej bezpośrednio przy wymiarze elementu (np. średnicy otworu lub wałka) albo w zapisie pasowania dla pary współpracującej. Celem jest jednoznaczne określenie odchyłek i wymiarów granicznych wykonania.
Częsty błąd to mylenie tego zapisu z innymi oznaczeniami rysunkowymi (materiał, chropowatość, kąty) albo traktowanie H7/g6 jako "kod technologiczny". Pomaga skojarzenie: litera+cyfra w parze z ukośnikiem najczęściej oznacza pasowanie.
Źle dobrane pasowanie może uniemożliwić montaż (za duży wcisk) albo spowodować nadmierny luz, wibracje i szybkie zużycie. W praktyce kończy się to dobieraniem innego wałka/łożyska, dodatkową obróbką otworu lub wymianą elementów na zgodne z dokumentacją.
Warto opanować rozpoznawanie oznaczeń pól tolerancji (litera+liczba), rozumieć ideę otworu i wałka oraz umieć powiedzieć, co informuje zapis pasowania. Dobrą metodą jest ćwiczenie na rysunkach: wyszukuj wymiary z H7, h6 itp. i opisuj ich sens.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 40% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "H7/g6 to zapis z systemu tolerancji i pasowań: pierwsza część (np. H7) odnosi się do otworu, a druga (np. g6) do wałka."

Źródła:

  • ISO 286-1:2010, "Geometrical product specifications (GPS) — ISO code system for tolerances on linear sizes — Part 1: Basis of tolerances, deviations and fits"
  • ISO 286-2:2010, "Geometrical product specifications (GPS) — ISO code system for tolerances on linear sizes — Part 2: Tables of standard tolerance classes and limit deviations for holes and shafts"

Materiały:

  • Podręcznik rysunku technicznego maszynowego (działy: tolerancje i pasowania)
  • Tablice tolerancji i pasowań (system otworu podstawowego i wałka podstawowego)
  • Materiały szkolne z metrologii warsztatowej (odchyłki, pola tolerancji, klasy IT)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego