Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA HGT12 - CZERWIEC 2019



PYTANIE NR 21.
Oblicz zapotrzebowanie na surowce do sporządzenia 15 porcji schabu pieczonego ze śliwkami, korzystając z normatywu surowcowego zamieszczonego w tabeli.
Ilustracja przedstawia tabelę zatytułowaną 'Normatyw surowcowy na 10 porcji schabu pieczonego ze śliwkami'.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Z normatywu na 10 porcji wyznacza się współczynnik 15/10 = 1,5, a następnie każdą ilość mnoży przez 1,5. Otrzymujemy: schab 1200 g → 1800 g = 1,80 kg, śliwki 200 g → 300 g = 0,30 kg, olej 40 g → 60 g = 0,06 kg.
Kluczowe jest też poprawne przeliczenie g na kg.

Pełne wyjaśnienie:

Normatyw surowcowy podaje ilości produktów potrzebnych do wykonania określonej liczby porcji (tu: 10 porcji). Aby obliczyć zapotrzebowanie dla innej liczby porcji, stosuje się współczynnik przeliczeniowy:

współczynnik = liczba porcji docelowa / liczba porcji w normatywie
czyli: 15 / 10 = 1,5.

Następnie każdą ilość z tabeli mnożymy przez 1,5:

  • Schab: 1200 g × 1,5 = 1800 g. Po konwersji jednostek (1000 g = 1 kg) mamy 1800 g = 1,80 kg.
  • Śliwki suszone: 200 g × 1,5 = 300 g, czyli 0,30 kg.
  • Olej: 40 g × 1,5 = 60 g, czyli 0,06 kg.

Dlatego poprawna jest odpowiedź: "Schab 1,80 kg, śliwki suszone 0,30 kg, olej 0,06 kg".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "Schab 1,80 kg, śliwki suszone 0,30 kg, olej 0,60 kg" zawyża ilość oleju 10-krotnie. Taki błąd często wynika z pomyłki w zapisie dziesiętnym przy przejściu z gramów na kilogramy.
  • "Schab 1,80 kg, śliwki suszone 0,03 kg, olej 0,006 kg" zaniża śliwki i olej 10-krotnie (przesunięcie przecinka). To typowy błąd konwersji jednostek oraz nieuwagi przy liczbach z zerami.
  • "Schab 1,80 kg, śliwki suszone 0,30 kg, olej 0,006 kg" ma prawidłową ilość schabu i śliwek, ale olej jest zaniżony 10-krotnie.

Wskazówka egzaminacyjna: po przeliczeniu sprawdź proporcję: skoro porcji jest więcej (z 10 na 15), każda ilość surowca powinna wzrosnąć dokładnie o 50%. Jeśli któryś składnik "maleje" lub rośnie zbyt mocno, to znak błędu w współczynniku albo jednostkach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Jak obliczyć współczynnik przeliczeniowy z 10 porcji na 15 porcji?
Współczynnik to iloraz: liczba porcji docelowa / liczba porcji w normatywie. Dla 15 porcji z normatywu na 10 porcji: 15/10 = 1,5. Każdą ilość składnika z tabeli mnożysz potem przez 1,5.
Dlaczego w normatywie ilości są w gramach, a w odpowiedzi w kilogramach?
W recepturach i normatywach często używa się gramów dla precyzji, a w planowaniu zakupów wygodniejsze są kilogramy dla większych mas. Trzeba tylko zachować spójność jednostek: 1000 g = 1 kg, więc np. 60 g to 0,06 kg.
Co to jest normatyw surowcowy w gastronomii?
Normatyw surowcowy to standardowa receptura określająca ilości surowców potrzebnych do przygotowania dania na daną liczbę porcji. Ułatwia planowanie produkcji, zakupy i kontrolę kosztów oraz pozwala zachować stałą jakość potraw.
Jak przeliczyć 1200 g schabu na kilogramy po skalowaniu receptury?
Najpierw skalujesz: 1200 g × 1,5 = 1800 g. Potem zamieniasz gramy na kilogramy, dzieląc przez 1000: 1800/1000 = 1,80 kg. W zapisie egzaminacyjnym warto stosować dwa miejsca po przecinku.
Jakie są najczęstsze błędy przy przeliczaniu normatywów na inną liczbę porcji?
Najczęstsze pomyłki to: zły współczynnik (dzielenie zamiast mnożenia), błędna konwersja g↔kg (przesunięcie przecinka), pomijanie składnika o małej masie (np. oleju) oraz brak kontroli proporcji. Pomaga szybkie sprawdzenie: przy większej liczbie porcji wszystko rośnie.
Czy można zaokrąglać wyniki w takich zadaniach egzaminacyjnych?
W praktyce gastronomicznej zaokrąglenia bywają dopuszczalne, ale na egzaminie warto trzymać się wyniku wynikającego z obliczeń i logicznego zapisu jednostek. Dla wartości typu 0,06 kg nie ma potrzeby zaokrąglania; kluczowe jest poprawne miejsce przecinka.
Dlaczego olej po przeliczeniu wychodzi 0,06 kg, a nie 0,60 kg?
Z tabeli: olej 40 g na 10 porcji. Po przeliczeniu na 15 porcji: 40 g × 1,5 = 60 g. To jest 0,06 kg, bo dzielisz przez 1000. Wynik 0,60 kg oznaczałby 600 g, czyli 10 razy więcej – typowy błąd "ucieczki przecinka".
Jak sprawdzić, czy wynik przeliczenia normatywu ma sens bez liczenia od nowa?
Użyj kontroli proporcji: 15 porcji to o 50% więcej niż 10 porcji, więc każda ilość powinna być większa o 50%. Jeśli składnik rośnie 10 razy albo maleje, to prawie na pewno jest błąd w jednostkach lub w współczynniku przeliczeniowym.
Kiedy w kuchni naprawdę wykorzystuje się przeliczanie normatywów surowcowych?
Najczęściej przy planowaniu produkcji na zmianę, bankiety i catering, układaniu zamówień do magazynu oraz kontroli kosztów (food cost). Dokładne przeliczenie zmniejsza ryzyko niedoboru surowców i ogranicza marnotrawstwo żywności.
Jakie działania pomagają uniknąć pomyłek g i kg w zadaniach z kalkulacji gastronomicznej?
Pomaga stały schemat: (1) policz współczynnik, (2) przemnóż wszystkie składniki w tych samych jednostkach (najlepiej w g), (3) dopiero na końcu zamień na kg, (4) sprawdź, czy każda wartość wzrosła proporcjonalnie do liczby porcji.
info

Statystycznie 46% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Z normatywu na 10 porcji wyznacza się współczynnik 15/10 = 1,5, a następnie każdą ilość mnoży przez 1,5."

Źródła:

  • BIPM (Bureau International des Poids et Mesures), The International System of Units (SI) – SI Brochure (9th edition, 2019), rozdział dot. jednostek masy i przedrostków: https://www.bipm.org/en/publications/si-brochure (dostęp: 2026-03-05)
  • NIST (National Institute of Standards and Technology), Unit Conversion – mass (gram, kilogram): https://www.nist.gov/pml/owm/metric-si/si-units (dostęp: 2026-03-05)
  • Materiał egzaminacyjny – ilustracja/tabela "Normatyw surowcowy na 10 porcji schabu pieczonego ze śliwkami" z adresem "www.EgzaminZawodowy.info" widocznym pod tabelą (dostęp w załączonej grafice do zadania)

Materiały:

  • Podręczniki i materiały szkolne z kalkulacji gastronomicznej i normatywów surowcowych
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z przeliczania normatywów na inną liczbę porcji
  • Tabele przeliczników jednostek i ćwiczenia z zapisu mas w g i kg
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego