W ciągu poligonowym (tu: osnowa realizacyjna) po pomiarze kątów sprawdza się zgodność sumy kątów z wartością teoretyczną. Jeśli suma praktyczna różni się od teoretycznej, powstaje błąd (odchyłka) zamknięcia kątowego, który w najprostszym wariancie rozdziela się równomiernie na wszystkie kąty.
Krok 1. Wyznacz odchyłkę sumy kątów
Podano: suma teoretyczna 1200,0000g oraz suma praktyczna 1200,0160g.
Odchyłka (praktyczna minus teoretyczna) to: 1200,0160g − 1200,0000g = +0,0160g.
Krok 2. Ustal znak poprawki
Suma praktyczna jest za duża o 0,0160g, więc aby doprowadzić skorygowane kąty do sumy teoretycznej, należy odjąć tę nadwyżkę. Dlatego łączna poprawka ma znak ujemny: −0,0160g.
Krok 3. Przelicz na wygodne jednostki i podziel na liczbę kątów
W geodezji w układzie setnym: 1g = 100c, a 1c = 100cc, więc 1g = 10 000cc.
Stąd 0,0160g = 0,0160 × 10 000cc = 160cc.
Łączna poprawka: −160cc. Liczba kątów: 8, więc poprawka na jeden kąt: −160cc / 8 = −20cc.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- vkt = −10cc wynika zwykle z błędu skali (np. potraktowania 0,0160g jako 80cc po niepoprawnym przeliczeniu lub pomylenia c z cc).
- vkt = +10cc ma zły znak i dodatkowo złą wartość; dodawanie zwiększyłoby jeszcze sumę praktyczną, zamiast ją skorygować.
- vkt = +20cc ma poprawną wartość bezwzględną, ale zły znak; zastosowanie takiej poprawki powiększałoby nadmiar w sumie kątów.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze odpowiedz sobie na pytanie: "Czy suma jest za duża czy za mała?" — to natychmiast ustala znak poprawki. Dopiero potem dziel błąd przez liczbę kątów.
