Skala Barthel (Barthel Index) jest narzędziem oceny podstawowej sprawności funkcjonalnej, czyli tego, na ile osoba radzi sobie z kluczowymi czynnościami samoobsługowymi dnia codziennego (ADL). W praktyce pomaga określić poziom niesamodzielności i zaplanować zakres opieki, szczególnie po hospitalizacji, urazie lub zabiegu (np. neurochirurgicznym).
W Barthel ocenia się typowe obszary takie jak: jedzenie, przemieszczanie/transfery, higiena osobista, korzystanie z toalety, kąpiel, ubieranie i rozbieranie, kontrola zwieraczy (mocz i stolec), chodzenie/przemieszczanie się oraz wchodzenie po schodach. Są to czynności podstawowe, bez których trudno bezpiecznie funkcjonować.
Dlatego odpowiedź "w samodzielnym przygotowaniu posiłków" jest poprawna, ponieważ przygotowywanie posiłków to zwykle czynność instrumentalna (IADL): wymaga planowania, organizacji, często obsługi urządzeń i poruszania się po domu. Tego typu aktywności nie należą do standardowego zakresu skali Barthel.
Pozostałe odpowiedzi dotyczą obszarów typowo uwzględnianych w Barthel, więc są nieprawidłowe jako wskazanie "czego skala nie obejmuje":
- "w kontrolowaniu moczu i stolca" – kontrola zwieraczy jest klasycznym elementem skali i ma duże znaczenie w ocenie samodzielności.
- "w ubieraniu się i rozbieraniu" – ubieranie jest podstawową czynnością ADL i jest oceniane w Barthel.
- "w poruszaniu się po powierzchniach płaskich" – mobilność/chodzenie (lub przemieszczanie się) stanowi jeden z kluczowych obszarów skali.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedzi pojawiają się czynności domowe typu gotowanie, sprzątanie, zakupy czy zarządzanie lekami, to często są to IADL, a nie ADL – i zwykle nie są oceniane skalą Barthel.
