W rozliczeniach kadrowo‑płacowych trzeba oddzielić dwa obszary: składki ZUS (ubezpieczenia społeczne i zdrowotne) oraz podatek dochodowy (zaliczka PIT). Umowa zlecenia jest samodzielnym tytułem do ubezpieczeń, ale przy zbiegu tytułów (np. równocześnie etat i zlecenie) obowiązki składkowe mogą się różnić od "pełnego pakietu" znanego z etatu.
W sytuacji opisanej w pytaniu zleceniobiorca pozostaje w stosunku pracy u innego pracodawcy i uzyskuje tam wynagrodzenie wyższe od minimalnego. To powoduje, że ubezpieczenia społeczne (np. emerytalne i rentowe) są realizowane z etatu, a z umowy zlecenia co do zasady nie ma obowiązku potrącania składek społecznych. Jednocześnie umowa zlecenia jest wypłatą stanowiącą przychód, więc płatnik powinien pobrać zaliczkę na podatek dochodowy zgodnie z zasadami opodatkowania takiej umowy.
Dlaczego poprawne jest potrącenie "składki na ubezpieczenie zdrowotne i zaliczki na podatek dochodowy"? Bo nawet jeżeli zlecenie nie stanowi podstawy do obowiązkowych składek społecznych w danym zbiegu tytułów, to nadal występują potrącenia związane ze zdrowotnym oraz obowiązek płatnika w zakresie zaliczki PIT od wypłaconego wynagrodzenia.
- Odpowiedź "składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne" jest błędna, bo zakłada pełne oskładkowanie zlecenia mimo spełnienia warunku etatu z wynagrodzeniem powyżej minimalnego.
- Odpowiedź "składki na ubezpieczenia społeczne" jest błędna podwójnie: pomija zdrowotne oraz całkowicie ignoruje podatek, a ponadto nie uwzględnia mechanizmu zbiegu tytułów.
- Odpowiedź "składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz zaliczkę na podatek dochodowy" jest kusząca, bo brzmi "najpełniej", ale w opisywanej sytuacji błędnie dodaje obowiązkowe składki społeczne do potrąceń ze zlecenia.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz zbieg "etat + zlecenie", zawsze zadaj sobie trzy pytania: (1) czy etat spełnia warunek minimalnego wynagrodzenia, (2) które składki dotyczą tego tytułu, (3) czy niezależnie od składek trzeba pobrać zaliczkę PIT. To porządkuje tok rozumowania i ogranicza wybór odpowiedzi "na wyczucie".