KWALIFIKACJA BUD18 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 9.
Odczyt wartości podziału łaty niwelacyjnej kreską środkową niwelatora wynosi
Ilustracja przedstawia widok przez niwelator na łatę niwelacyjną, co jest typowym elementem w pracy geodety.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odczyt wykonuje się kreską środkową krzyża nitek w obrazie łaty typu E. W decymetrze "08" kreska przebiega przez drugi blok (zakres 0810–0820 mm), a położenie względem podziału odpowiada ok. 12 mm ponad 0800. Dlatego właściwy odczyt to 0812.

Pełne wyjaśnienie:

W niwelacji wysokość na łacie odczytuje się kreską środkową krzyża nitek (to ona służy do wyznaczenia przewyższenia). Łata typu E ma naprzemienne czarne i białe pola, gdzie jeden blok odpowiada 1 cm = 10 mm, a cyfry na łacie oznaczają decymetry.

W obrazie lunety niwelatora wartości zwykle rosną w dół pola widzenia (obraz odwrócony), dlatego przy interpretacji trzeba zachować właściwy kierunek narastania odczytu. W rozpatrywanym przypadku kreska środkowa przecina łatę w obrębie decymetra oznaczonego "08", czyli w zakresie 0800–0899 mm.

W decymetrze "08" pierwszy blok po granicy decymetra obejmuje 0800–0810 mm, a drugi blok obejmuje 0810–0820 mm. Kreska środkowa znajduje się właśnie na tym drugim (białym) bloku, a jej położenie wskazuje około 2 mm powyżej 0810, co daje odczyt 0812.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 0808 pasowałoby do położenia w pierwszym bloku (0800–0810), czyli "przed" granicą 0810 mm.
  • 0888 oznaczałoby okolice końca decymetra "08" (blisko 0890 mm), więc kreska musiałaby leżeć znacznie niżej w tym decymetrze.
  • 0892 to już wartości z zakresu 0890–0900 mm, również wymagające położenia kreski przy samym końcu decymetra "08".

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal decymetr (tu: 08), potem określ który blok 10 mm (tu: 0810–0820), a na końcu oszacuj milimetry w obrębie bloku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Łata typu E to łata z podziałem w postaci naprzemiennych czarnych i białych bloków. Każdy blok odpowiada zwykle 1 cm (10 mm), co ułatwia szybkie odczytywanie centymetrów i szacowanie milimetrów. Cyfry na łacie oznaczają kolejne decymetry.
Wartość odczytu (wysokość celowania) wyznacza kreska środkowa krzyża nitek. Dwie dodatkowe, krótsze kreski (górna i dolna) służą typowo do celów dalmierczych, a nie do odczytu wysokości.
W wielu niwelatorach optycznych luneta tworzy obraz odwrócony. Oznacza to, że to, co na łacie jest wyżej, w obrazie może być widoczne wyżej, ale wartości liczbowe narastają zgodnie z konstrukcją podziału i interpretacją w polu widzenia. Trzeba zawsze czytać zgodnie z podziałem łaty.
Zapis czterocyfrowy oznacza odczyt w milimetrach w obrębie metra/decymetra pokazywanego na łacie. "08" wskazuje decymetr (zakres 0800–0899 mm), a "12" oznacza 12 mm w tym decymetrze. W praktyce odczyt 0812 to 0,812 m.
W decymetrze "08" kolejne bloki mają po 10 mm. Po granicy 0800 pierwszy blok obejmuje 0800–0810, a następny 0810–0820. Jeśli kreska środkowa przecina drugi blok, to odczyt musi leżeć w przedziale 0810–0820, a końcówkę w mm szacuje się po położeniu w bloku.
Tak. To typowy skutek pomyłki: uczeń widzi "08" i zakłada, że kreska jest "gdzieś nisko w tym decymetrze", dobierając końcówkę 88 lub 92 bez sprawdzenia, na którym bloku 10 mm leży kreska. Poprawne czytanie wymaga identyfikacji konkretnego bloku 10 mm.
Najczęściej myli się: (1) kreskę środkową z dalmierczymi, (2) kolejność bloków 10 mm w decymetrze, (3) kierunek narastania odczytu przy obrazie odwróconym oraz (4) zaokrąglanie i szacowanie milimetrów bez odniesienia do granic bloku.
Niwelację techniczną z łatą typu E stosuje się m.in. w geodezji inżynieryjnej: do wyznaczania i kontroli rzędnych na budowie, zakładania reperów roboczych, pomiarów kontrolnych oraz do określania różnic wysokości w krótkich i średnich ciągach niwelacyjnych.
W praktyce warto wykonać szybki "test logiczny": sprawdzić, jaki jest decymetr (np. 08), następnie ustalić przedział 10 mm (np. 0810–0820) i dopiero wtedy oszacować mm. Dodatkowo upewnić się, że odczyt pochodzi z kreski środkowej, a łata stoi pionowo.
W typowym zapisie odczytu z łaty niwelacyjnej cztery cyfry interpretujemy jako milimetry w obrębie metra, więc 0812 to 0,812 m. Wątpliwości rozstrzyga kontekst: widoczne oznaczenia decymetrów (np. 07, 08, 09) wskazują, że chodzi o część metra, a nie o kilka metrów.
info

Około 47% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Odczyt wykonuje się kreską środkową krzyża nitek w obrazie łaty typu E."

Źródła:

  • Opis ilustracji z analizy obrazu (wewnętrzny opis systemowy): krzyż nitek, łata typu E, decymetry 07/08/09, kreska środkowa na drugim bloku w obrębie "08".

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z niwelacji (ćwiczenia z odczytu na łacie typu E)
  • Instrukcje obsługi niwelatorów optycznych (opis krzyża nitek i sposobu celowania)
  • Skrypty szkolne z geodezji inżynieryjnej (temat: niwelacja techniczna)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego