KWALIFIKACJA MEC5 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 25.
Odczyt wskazania suwmiarki zgodnie z przedstawionym schematem wynosi
Ilustracja przedstawia schemat suwmiarki, narzędzia pomiarowego używanego do dokładnego mierzenia długości.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odczyt suwmiarki wykonuje się jako sumę wartości ze skali głównej (pełne milimetry do zera noniusza) oraz wartości wskazanej przez kreskę noniusza, która pokrywa się z kreską skali głównej.
Na schemacie daje to wynik 12,45 mm, zgodny z dokładnością zastosowanego noniusza.

Pełne wyjaśnienie:

Odczyt wskazania suwmiarki (z noniuszem) zawsze składa się z dwóch kroków:

  • Skala główna: najpierw odczytuje się pełne milimetry (i ewentualnie 0,5 mm), czyli wartość na belce suwmiarki do miejsca, w którym znajduje się zero noniusza.
  • Noniusz: następnie szuka się tej kreski na noniuszu, która najdokładniej pokrywa się z kreską skali głównej. Numer tej kreski (pomnożony przez działkę noniusza) daje część ułamkową w mm.

Wynik końcowy jest sumą obu części i zapisuje się go w milimetrach z odpowiednią liczbą miejsc po przecinku (zależnie od dokładności noniusza). W tym zadaniu poprawny odczyt to 12,45 mm, co oznacza, że:

  • ze skali głównej odczytano 12 mm (położenie zera noniusza wskazuje, że przekroczono 12 mm),
  • z noniusza odczytano 0,45 mm (kreska odpowiadająca 0,45 mm jest tą, która pokrywa się ze skalą główną).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 4,50 mm i 3,00 mm to typowe wyniki z pominięcia właściwego położenia zera noniusza na skali głównej albo z odczytania nie tej części przyrządu (np. mylenie początku skali lub błędne "przeniesienie" przecinka).
  • 10,45 mm zwykle wynika z błędu w pełnych milimetrach: część z noniusza (0,45 mm) została dobrana poprawnie, ale skala główna została odczytana o 2 mm za mało (częsty efekt nieuwagi lub zakotwiczenia na okrągłej wartości).

Wskazówka egzaminacyjna: po zsumowaniu sprawdź, czy wynik jest realistyczny względem rozwarcia szczęk na rysunku (czy jest bliżej 3 mm, 10 mm czy 12 mm). Taka kontrola często pozwala wychwycić błąd w pełnych milimetrach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw odczytaj skalę główną do zera noniusza (pełne mm). Potem znajdź kreskę na noniuszu, która idealnie pokrywa się ze skalą główną, i dodaj jej wartość (część ułamkową). Na końcu zapisz wynik w mm zgodnie z dokładnością przyrządu.
Noniusz to dodatkowa podziałka na suwaku suwmiarki, która umożliwia odczyt części ułamkowej milimetra. Dzięki zjawisku "pokrywania się" kresek pozwala odczytać dokładniej niż sama skala główna, np. do 0,1 mm lub 0,05 mm (zależnie od typu).
Skala główna pokazuje wartość bazową (pełne mm), a noniusz doprecyzowuje położenie suwaka między działkami skali głównej. Dopiero suma tych dwóch odczytów opisuje rzeczywiste rozwarcie szczęk, czyli mierzony wymiar.
Najczęstsze błędy to: odczytanie złej wartości ze skali głównej (np. o 1–2 mm), wybór niewłaściwej kreski noniusza "na oko", pomylenie dokładności noniusza (0,1 vs 0,05), oraz zapis wyniku z błędnym przecinkiem. Pomaga kontrola, czy wynik pasuje do wyglądu rozwarcia szczęk.
Poprawna kreska noniusza to ta, która najdokładniej pokrywa się z kreską skali głównej (bez przesunięcia). Jeśli kilka wydaje się podobnych, porównaj sąsiednie kreski i wybierz tę z najlepszym pokryciem. W praktyce tylko jedna będzie naprawdę zgodna.
Nie. Dokładność zależy od rodzaju podziałki (noniusza lub wersji cyfrowej) i konstrukcji przyrządu. W zadaniach egzaminacyjnych dokładność wynika z tego, jakie wartości ułamkowe da się odczytać z noniusza na rysunku. Zawsze dopasuj liczbę miejsc po przecinku do możliwości odczytu.
Suwmiarkę stosuje się do szybkich pomiarów warsztatowych: średnic zewnętrznych, wewnętrznych, głębokości i długości, gdy wymagana dokładność jest umiarkowana. Mikrometr wybiera się przy większych wymaganiach dokładności i kontroli tolerancji węższych, bo jest precyzyjniejszy.
Pomiar zewnętrzny wykonuje się dużymi szczękami (do średnic i grubości). Pomiar wewnętrzny wykonuje się małymi szczękami (do otworów). Często jest też głębokościomierz do pomiaru głębokości. Każdy pomiar wymaga stabilnego docisku i ustawienia prostopadle.
To zwykle skutek błędu na etapie skali głównej: wystarczy pomylić, w którym miejscu jest zero noniusza, aby "zgubić" 1–2 mm. Drugi powód to nieuwzględnienie, że przekroczono kolejną działkę skali głównej. Dlatego najpierw zawsze ustal część całkowitą.
Ćwicz serię krótkich zadań z różnymi rysunkami suwmiarki: osobno część całkowitą (skala główna) i ułamkową (noniusz). Zapisuj wynik w mm i wykonuj kontrolę sensowności (czy rozwarcie odpowiada np. 3 mm, 10 mm czy 12 mm). Dobrze działa też porównywanie kilku typów noniuszy.
info

Około 55% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Materiały:

  • Instrukcje metrologii warsztatowej dla szkół branżowych (dział: suwmiarka i noniusz)
  • Materiały OKE/CKE z przykładami odczytu suwmiarki (zadania praktyczne/rysunki)
  • Ćwiczenia z odczytu różnych noniuszy: 0,1 mm; 0,05 mm; 0,02 mm

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego