KWALIFIKACJA MEC5 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 26.
Wskazanie suwmiarki (w miejscu oznaczonym strzałką) o działce elementarnej 0,02 mm na przedstawionym zdjęciu wynosi
Ilustracja przedstawia suwmiarkę, narzędzie pomiarowe używane w mechanice, które jest kluczowe w kontekście kwalifikacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odczyt suwmiarki wykonuje się jako sumę wskazania skali głównej (pełne milimetry do zera noniusza) oraz noniusza. Dla działki 0,02 mm wybiera się kreskę noniusza idealnie pokrywającą się ze skalą główną i mnoży jej numer przez 0,02 mm. W tym zadaniu daje to łącznie 10,12 mm.

Pełne wyjaśnienie:

Suwmiarka z noniuszem o działce 0,02 mm pozwala odczytać wymiar z dokładnością do setnych części milimetra (co 0,02 mm). Poprawny odczyt zawsze składa się z dwóch kroków:

  • Krok 1: skala główna – odczytaj pełne milimetry znajdujące się na lewo od zera noniusza (czyli przed pierwszą kreską noniusza). To jest "część całkowita" wyniku.
  • Krok 2: noniusz – znajdź tę kreskę noniusza, która dokładnie pokrywa się z kreską skali głównej. Jej numer pomnóż przez działkę noniusza (0,02 mm). To jest "część ułamkowa" wyniku.

Wartość 10,12 mm oznacza, że skala główna daje 10 mm, a noniusz wskazuje dodatkowe 0,12 mm. Ponieważ działka wynosi 0,02 mm, część 0,12 mm odpowiada sytuacji, gdy zbieżna jest kreska odpowiadająca 6 działkom (6 × 0,02 mm = 0,12 mm).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe w typowych błędach odczytu?

  • "12,00 mm" wynika zwykle z nieuwzględnienia położenia zera noniusza i przeskoczenia o pełne milimetry na skali głównej.
  • "4,00 mm" sugeruje odczyt z niewłaściwego fragmentu skali lub pomylenie punktu odniesienia (np. nie od zera noniusza).
  • "1,12 mm" bywa efektem poprawnego odczytu części ułamkowej z noniusza, ale błędnego odczytu części całkowitej (zaniżenie liczby milimetrów na skali głównej).

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw "zamknij" odczyt w milimetrach na skali głównej, a dopiero potem dodaj ułamek z noniusza. Unikniesz w ten sposób błędów rzędu całych milimetrów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Działka 0,02 mm oznacza, że najmniejszy krok odczytu z noniusza wynosi 0,02 mm. W praktyce część ułamkową wyniku wyznacza się przez znalezienie kreski noniusza zbieżnej ze skalą główną i pomnożenie jej numeru przez 0,02 mm.
Najpierw odczytaj pełne milimetry ze skali głównej do zera noniusza. Następnie znajdź kreskę noniusza, która idealnie pokrywa się z kreską skali głównej i dodaj: (numer kreski) × (działka, np. 0,02 mm). Suma daje wynik.
Skala główna podaje część "grubą" (mm), a noniusz doprecyzowuje położenie szczęk między kreskami skali głównej. Dopiero połączenie obu informacji daje pełny odczyt z wymaganą dokładnością, np. do 0,02 mm.
Wybiera się tę kreskę noniusza, która dokładnie pokrywa się z jedną z kresek skali głównej. Nie "prawie", tylko idealnie zbieżną. To najczęstszy punkt błędu, gdy oświetlenie jest słabe lub zdjęcie jest nieostre.
Nie zawsze w sensie błędu pomiaru. 0,02 mm to rozdzielczość odczytu, a dokładność zależy też od stanu przyrządu, docisku, czystości powierzchni i umiejętności pomiaru. Na egzaminie zwykle sprawdza się poprawny odczyt skali.
Typowe pomyłki to: odczyt z niewłaściwej strony zera noniusza, zaokrąglanie do pełnych mm, błędne wybranie kreski "prawie zbieżnej" oraz pomylenie działki (np. traktowanie 0,02 mm jak 0,1 mm). Pomaga rutyna: skala główna, potem noniusz.
Oznacza to inną "wagę" jednej działki noniusza. Przy 0,02 mm nawet niewielki przesuw szczęk zmienia odczyt. Dlatego przy zadaniach egzaminacyjnych trzeba uważnie policzyć: część ułamkowa = numer zbieżnej kreski × 0,02 mm.
Suwmiarkę wybiera się do szybkiej kontroli wielu wymiarów (zewnętrznych, wewnętrznych, głębokości) przy umiarkowanej dokładności. Mikrometr stosuje się, gdy wymagana jest większa dokładność i stabilniejszy docisk. Operator często zaczyna od suwmiarki, a krytyczne wymiary sprawdza mikrometrem.
Sprawdź, czy wynik jest logiczny względem położenia zera noniusza na skali głównej: jeśli zero jest tuż za 10 mm, to wynik powinien być 10,0… a nie 12,0… lub 4,0…. Potem dopiero dopasuj część setną z noniusza.
Nie warto. Egzamin sprawdza metodyczny odczyt: mm ze skali głównej + ułamek z noniusza wynikający z działki (np. 0,02 mm). "Na oko" łatwo pomylić kreski, zwłaszcza przy zdjęciu. Liczenie i mnożenie przez 0,02 mm jest najszybszą i najpewniejszą metodą.
info

Około 46% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że odczyt suwmiarki wykonuje się jako sumę wskazania skali głównej (pełne milimetry do zera noniusza) oraz noniusza.

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Suwmiarka" – opis budowy i zasady odczytu, https://pl.wikipedia.org/wiki/Suwmiarka (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL), "Noniusz" – zasada działania skali noniuszowej, https://pl.wikipedia.org/wiki/Noniusz (dostęp: 2026-03-02)
  • Mitutoyo, "How to Read a Vernier Caliper" (poradnik odczytu suwmiarki noniuszowej), https://www.mitutoyo.com/webfoo/wp-content/uploads/How_to_Read_Vernier_Caliper.pdf (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Instrukcje producentów suwmiar (procedura odczytu noniusza)
  • Podręczniki z metrologii warsztatowej (dział o suwmiarkach i noniuszu)
  • Zadania treningowe z odczytu przyrządów pomiarowych (suwmiarka 0,1/0,05/0,02 mm)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego