KWALIFIKACJA BUD18 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 11.
Odległość 100,00 m pomierzono z błędem średnim ±5 cm. Jaką wartość ma błąd względny pomierzonej odległości?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Błąd względny to stosunek błędu bezwzględnego do mierzonej wielkości: m/D. Tu m = 5 cm = 0,05 m, D = 100,00 m, więc m/D = 0,05/100 = 0,0005. Zapis 0,0005 w formie 1:n daje n = 2000, czyli 1/2000.

Pełne wyjaśnienie:

Błąd względny (często podawany jako "dokładność 1:n") opisuje, jak duży jest błąd pomiaru w porównaniu do mierzonej wielkości. Definiuje się go jako iloraz:

błąd względny = błąd bezwzględny / mierzona wartość

W zadaniu zmierzono odległość D = 100,00 m, a błąd średni podano jako ±5 cm. Do obliczeń potrzebna jest wartość bezwzględna błędu (bez znaku) i spójne jednostki.

  • Przeliczenie jednostek: 5 cm = 0,05 m.
  • Obliczenie ilorazu: m/D = 0,05 m / 100,00 m = 0,0005.

W geodezji wynik często zapisuje się jako ułamek 1:n. Skoro 0,0005 = 1/2000, to dokładność (błąd względny w tej konwencji) wynosi 1/2000.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • 1/1000 odpowiadałoby ilorazowi 0,001, czyli błędowi 0,1 m (10 cm) na 100 m, a to nie zgadza się z podanym 5 cm.
  • 1/500 oznaczałoby 0,002, czyli 0,2 m (20 cm) na 100 m — zdecydowanie większy błąd niż w treści.
  • 1/5000 oznaczałoby 0,0002, czyli 0,02 m (2 cm) na 100 m — to byłby błąd mniejszy niż 5 cm.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw ujednolić jednostki (cm → m), potem policzyć m/D, a dopiero na końcu zamienić wynik dziesiętny na postać 1:n.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Błąd względny to stosunek błędu bezwzględnego do mierzonej wielkości, np. m/D. Pokazuje, jak duży jest błąd w porównaniu do wyniku. W praktyce bywa zapisywany jako dokładność 1:n, gdzie większe n oznacza lepszą dokładność.
Najpierw ujednolić jednostki. Jeśli odległość jest w metrach, to błąd w centymetrach trzeba zamienić na metry (dzieląc przez 100). Dopiero potem liczysz iloraz m/D. Ten krok eliminuje najczęstszy błąd na egzaminie.
Zapis 1:n jest wygodny do porównywania dokładności różnych pomiarów długości. Wartość n mówi, ile razy mierzona długość jest większa od typowego błędu. Im większe n, tym mniejszy błąd względny i lepsza jakość pomiaru.
Traktujesz 0,0005 jako ułamek: 0,0005 = 5/10000 = 1/2000. Praktycznie: oblicz n = 1 / 0,0005. Gdy dostaniesz liczbę 2000, zapisujesz wynik jako 1/2000.
W obliczaniu wartości błędu względnego używa się zwykle wartości bezwzględnej błędu (samej "wielkości" błędu), a nie znaku. Znak ± informuje o możliwym kierunku odchyłki, ale w ilorazie m/D interesuje nas rozmiar błędu.
Najczęściej: brak zamiany cm na m, pomylenie ułamka (odwrócenie 1:n), traktowanie 5 cm jak 5% oraz wybór odpowiedzi "na oko" bez policzenia. Dobra metoda: jednostki → iloraz m/D → dopiero zapis 1:n.
Gdy ocenia jakość pomiaru (np. w pomiarach realizacyjnych), porównuje instrumenty lub sprawdza, czy uzyskana dokładność jest wystarczająca dla danego zadania. Błąd względny pomaga szybko ocenić, czy pomiar jest "wystarczająco dobry" w relacji do długości.
Kluczowe jest przejście z centymetrów na metry: 1 cm = 0,01 m. Czyli 5 cm = 0,05 m. Bez tego iloraz m/D będzie 100 razy za duży lub za mały, a wynik w postaci 1:n wyjdzie z niewłaściwym rzędem wielkości.
Są powiązane, ale to nie to samo w zapisie. Błąd względny to iloraz (np. 0,0005). Błąd procentowy to ten sam iloraz pomnożony przez 100% (tu byłoby 0,05%). W geodezji często preferuje się zapis 1:n zamiast procentów.
Wykonaj szybkie oszacowanie: 5 cm na 100 m to 5 cm na 10 000 cm. To daje 5/10 000 = 1/2000. Jeśli w odpowiedziach masz liczby rzędu kilkuset lub kilku tysięcy, wybierz tę zgodną z takim oszacowaniem.
info

Około 66% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Błąd względny to stosunek błędu bezwzględnego do mierzonej wielkości: m/D."

Źródła:

  • J. Gocał, Geodezja ogólna (rozdziały: rachunek błędów, dokładność pomiarów długości) – pozycja podręcznikowa używana w kształceniu geodezyjnym; szczegółowe wydanie/strony zależne od edycji
  • M. Jagielski, Geodezja I. Pomiary sytuacyjne i wysokościowe (część: ocena dokładności pomiarów, błąd względny) – pozycja podręcznikowa; szczegółowe wydanie/strony zależne od edycji

Materiały:

  • Podstawy geodezji – rozdziały o błędach pomiarów i dokładności
  • Materiały szkolne/CKE dotyczące rachunku błędów w geodezji (pojęcia: błąd bezwzględny i względny)
  • Instrukcje laboratoryjne z geodezji: ćwiczenia z pomiaru długości i oceny dokładności

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego