KWALIFIKACJA GIW2 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 22.
Odmiana petrograficzna węgla o strukturze włóknistej, barwie ciemnoszarej lub czarnej, brudząca przy dotyku palce to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Opis wskazuje na fuzyn: odmianę petrograficzną o typowo włóknistej strukturze, ciemnej (ciemnoszarej do czarnej) barwie oraz właściwości brudzenia palców przy dotyku. Pozostałe odmiany (duryn, witryn, klaryn) mają inne cechy makroskopowe i nie pasują łącznie do podanych kryteriów.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu sprawdzana jest umiejętność rozpoznawania odmian petrograficznych węgla na podstawie cech makroskopowych. W praktyce górniczej takie rozpoznanie bywa używane przy opisie urobku, próbek oraz w komunikacji technologicznej.

Odpowiedź "fuzyn" pasuje do zestawu cech z pytania: struktura włóknista, ciemnoszara lub czarna barwa oraz brudzenie palców przy dotyku. To połączenie jest charakterystyczne dla tej odmiany i pozwala ją odróżnić od bardziej zbitych lub inaczej uławiconych/składnikowych odmian.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują:

  • "duryn" – jest inną odmianą petrograficzną; w rozpoznawaniu makroskopowym nie jest kojarzony z typową włóknistością opisaną w pytaniu. Uczeń może się pomylić, bo nazwy są podobne brzmieniowo i wszystkie należą do tej samej grupy pojęć.
  • "witryn" – bywa mylony z innymi odmianami przez skupienie się wyłącznie na barwie (wiele odmian węgla jest ciemnych). Jednak w pytaniu kluczowa jest jednocześnie włóknista struktura oraz brudzenie palców.
  • "klaryn" – również stanowi odrębną odmianę; jej wybór bywa skutkiem zgadywania lub kierowania się tym, że brzmi "naukowo". Bez dopasowania pełnego zestawu cech makroskopowych jest to typowy błąd.

Wskazówka egzaminacyjna: czytaj opis jako zestaw warunków. Jeśli podano kilka cech (struktura + barwa + zachowanie przy dotyku), poprawna odpowiedź musi pasować do wszystkich jednocześnie, a nie tylko do jednej wybranej cechy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To rodzaj węgla rozróżniany na podstawie cech budowy i wyglądu (makroskopowo i/lub mikroskopowo), takich jak struktura, połysk czy uławicenie. W praktyce spotyka się nazwy odmian typu witryn, klaryn, duryn i fuzyn, używane do opisu materiału węglowego.
Najczęściej wykorzystuje się: barwę, połysk, strukturę (np. włóknistość), kruchość, uławicenie oraz zachowanie przy dotyku (np. czy brudzi palce). Na egzaminie liczy się umiejętność połączenia kilku cech naraz, a nie opieranie się na jednej obserwacji.
Brudzenie palców wskazuje na obecność drobnego, łatwo odrywającego się materiału węglowego i jest jedną z prostych prób terenowych. Sama w sobie nie zawsze rozstrzyga, ale w połączeniu z innymi cechami (np. strukturą włóknistą i barwą) może naprowadzić na właściwą odmianę.
Struktura włóknista to wygląd, w którym materiał sprawia wrażenie zbudowanego z "włókien" lub cienkich, wydłużonych elementów. W zadaniach egzaminacyjnych jest to cecha różnicująca, bo nie wszystkie odmiany petrograficzne wykazują taki charakterystyczny obraz makroskopowy.
Kluczem jest zestaw cech z opisu, szczególnie struktura. Jeśli w pytaniu pojawia się włóknistość oraz brudzenie palców, wskazuje to na inną odmianę niż taka, którą można łatwo pomylić tylko na podstawie ciemnej barwy. Zawsze dopasuj odpowiedź do wszystkich podanych kryteriów.
Nie. Wiele odmian i typów węgla może mieć barwę ciemnoszarą lub czarną, dlatego barwa jest cechą pomocniczą. W pytaniach testowych barwa zwykle współwystępuje z innymi cechami (struktura, połysk, brudzenie), które dopiero razem pozwalają na rozstrzygnięcie.
Najczęstsze są pomyłki wynikające z podobnego brzmienia nazw i zgadywania. Uczniowie czasem wybierają odpowiedź "na słuch", zamiast porównać opis cech (np. włóknistość, barwa, brudzenie). Pomaga robienie tabeli: odmiana → 2–3 cechy wyróżniające.
Przy opisie urobku i próbek, w rozmowie z dozorem lub geologiem oraz przy wstępnej ocenie zmienności pokładu. Rozpoznanie odmiany petrograficznej może też pomóc w zrozumieniu, dlaczego urobek zachowuje się inaczej podczas urabiania, kruszenia lub transportu.
Dobrze działa nauka skojarzeniami opartymi o cechy (np. struktura, połysk, zachowanie przy dotyku) oraz porównania parami: fuzyn vs pozostałe, witryn vs klaryn itd. Twórz krótkie fiszki: nazwa z jednej strony, 3 cechy z drugiej, i powtarzaj w odstępach czasu.
W dydaktyce i w części opisów terenowych nadal spotyka się klasyczne nazwy odmian petrograficznych. Jednocześnie w nowocześniejszych ujęciach stosuje się bardziej szczegółowe podejścia i terminy. Na egzaminie najważniejsze jest rozumienie cech rozpoznawczych wymaganych w podstawie kształcenia.
info

Statystycznie 52% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Opis wskazuje na fuzyn: odmianę petrograficzną o typowo włóknistej strukturze, ciemnej (ciemnoszarej do czarnej) barwie oraz właściwości brudzenia palców przy dotyku."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z petrografii węgla dla kierunków górniczych (skrypty uczelniane/branżowe)
  • Atlas/ilustracje odmian petrograficznych węgla (fotografie makroskopowe)
  • Notatki i fiszki porównujące cechy: witryn/klaryn/duryn/fuzyn

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego