KWALIFIKACJA BUD1 + BUD8 + BUD12 + BUD14 + BUD15 - STYCZEŃ 2013

PYTANIE NR 19.
Określ maksymalny wysięg żurawia, który musi przenieść element o masie 10 t. Żuraw będzie pracował bez dodatkowych podpór.
Ilustracja przedstawia wykres zależności udźwigu od kąta nachylenia wysięgnika żurawia kołowego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Maksymalny wysięg dla ładunku 10 t należy odczytać z tablicy/wykresu udźwigu dla pracy żurawia bez dodatkowych podpór.
W tej konfiguracji dopuszczalny promień pracy jest ograniczony statecznością, dlatego dla 10 t poprawny jest wysięg 3,1 m przy maksymalnym kącie 71°, a większe wysięgi przekraczają dopuszczalny udźwig.

Pełne wyjaśnienie:

Wysięg żurawia (promień pracy) to odległość w poziomie od osi obrotu/ustawienia żurawia do pionu przechodzącego przez hak (czyli do miejsca podwieszenia ładunku). Im większy wysięg, tym większy moment wywracający działa na żuraw, dlatego dopuszczalny udźwig maleje wraz ze wzrostem wysięgu.

W zadaniu kluczowy jest warunek: żuraw pracuje bez dodatkowych podpór. Taka konfiguracja oznacza mniejszą stateczność niż praca na podporach, więc tablica/wykres udźwigu dla pracy "bez podpór" (na kołach/gąsienicach, zależnie od typu) zwykle dopuszcza mniejsze promienie pracy dla tej samej masy.

Dla masy 10 t należy znaleźć w tablicy/na wykresie punkt odpowiadający pracy bez podpór i odczytać maksymalny dopuszczalny wysięg. Z podanych odpowiedzi poprawna jest wartość 3,1 m przy max kącie nachylenia 71°, bo odpowiada granicznemu (największemu) dopuszczalnemu promieniowi pracy dla 10 t w tej konfiguracji.

  • Odpowiedzi z wysięgiem 4,6 m, 6,1 m i 11,1 m oznaczają większy promień pracy. Przy niezmienionej masie 10 t prowadzi to do przekroczenia dopuszczalnego udźwigu w warunkach pracy bez podpór, czyli do pracy poza parametrami z dokumentacji.
  • Podane kąty nachylenia wysięgnika nie "ratują" sytuacji, jeśli tablica udźwigu ogranicza promień pracy dla 10 t; w praktyce to właśnie zależność udźwig–wysięg jest rozstrzygająca dla bezpieczeństwa.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw zaznacz warunki pracy (bez podpór), potem masę ładunku (10 t), a dopiero na końcu odczytaj maksymalny wysięg. Unikniesz w ten sposób typowego błędu wyboru wartości z niewłaściwej konfiguracji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wysięg (promień pracy) to pozioma odległość od osi obrotu/ustawienia żurawia do pionu przechodzącego przez hak z ładunkiem. W praktyce decyduje o tym, jak daleko od żurawia można bezpiecznie podnieść dany ciężar, bo większy wysięg oznacza większy moment wywracający.
Najpierw wybierz konfigurację pracy zgodną z zadaniem (np. praca bez podpór). Następnie znajdź w tablicy masę 10 t (lub zakres obejmujący 10 t) i odczytaj największy promień/wysięg, przy którym ta masa jest jeszcze dopuszczalna. Nie mieszaj danych z różnych konfiguracji.
Bez podpór żuraw ma mniejszą bazę podparcia, więc łatwiej o utratę stateczności przy większym promieniu pracy. Aby utrzymać bezpieczny zapas stateczności, producent ogranicza dopuszczalny udźwig dla większych wysięgów. To ograniczenie jest zwykle bardziej rygorystyczne niż przy pracy na podporach.
Często większy kąt (bardziej "pionowo") zmniejsza promień pracy, co sprzyja większemu udźwigowi, ale nie jest to reguła absolutna bez odniesienia do tablicy udźwigu. O wyniku decyduje konkretna charakterystyka żurawia i warunki pracy. Na egzaminie zawsze opieraj się na danych z wykresu/tablicy.
Najczęstsze pomyłki to: odczyt z niewłaściwej konfiguracji (np. z podporami zamiast bez podpór), mylenie wysięgu z długością wysięgnika, nieuwzględnienie masy osprzętu (hak, zawiesia), oraz wybór "większej" wartości intuicyjnie, zamiast sprawdzić granice dopuszczalne w dokumentacji.
Oznacza, że żuraw ma pracować w konfiguracji, w której nie korzysta z wysuniętych podpór stabilizujących (outriggerów). W praktyce wymusza to korzystanie z odpowiedniej części tablicy udźwigu dla pracy bez podpór, gdzie dopuszczalne promienie pracy i udźwigi są zazwyczaj mniejsze.
Porównaj ją z granicą z tablicy/wykresu udźwigu dla tej samej masy i tej samej konfiguracji pracy. Jeśli dla 10 t producent dopuszcza mniejszy promień, to większy wysięg oznacza przekroczenie parametrów (praca poza wykresem). Na egzaminie nie opieraj się na intuicji, tylko na odczycie.
Kluczowe są: dopuszczalny udźwig dla danego promienia pracy, konfiguracja żurawia (z podporami/bez), pozycja wysięgnika i ewentualne ograniczenia (np. zakres obrotu, wysięgnik teleskopowy). Przy prefabrykatach istotne jest też uwzględnienie masy zawiesi i chwytaków.
W praktyce do obciążenia, które "widzi" żuraw, wlicza się także osprzęt podnoszący (hak, trawersy, zawiesia). W zadaniach egzaminacyjnych bywa to uproszczone do samej masy elementu, ale bez dodatkowych danych najbezpieczniej pamiętać, że rzeczywiste obciążenie może być większe niż masa prefabrykatu.
Ćwicz czytanie różnych tablic/wykresów udźwigu i zawsze wykonuj tę samą sekwencję: (1) konfiguracja pracy, (2) masa ładunku, (3) odczyt promienia/wysięgu, (4) kontrola, czy nie pominięto warunków dodatkowych. Rozwiązuj zadania na czas, aby ograniczyć błędy z pośpiechu.
info

Około 34% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Materiały:

  • Instrukcje obsługi i tablice/wykresy udźwigu żurawi (materiały producentów) omawiane na zajęciach
  • Podręczniki/rozdziały o dźwignicach budowlanych i zasadach doboru udźwigu do promienia pracy
  • Materiały szkoleniowe BHP dotyczące prac transportowych i montażowych na budowie

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego