W masach formierskich (piaskach formierskich) lepiszcze jest składnikiem, który "wiąże" ziarna osnowy (najczęściej piasku kwarcowego) i nadaje masie wymaganą spójność, plastyczność oraz wytrzymałość formy lub rdzenia. Określenie "tłusty" w praktyce technologicznej odnosi się do mieszanki o wysokiej zawartości lepiszcza w porównaniu z mieszanką chudą.
Zakres 15÷25% jest zgodny z ideą "tłustej" masy: duża ilość lepiszcza poprawia zdolność utrzymania kształtu i odporność na uszkodzenia mechaniczne podczas wykonywania formy oraz manipulacji w procesie odlewania. Jednocześnie zbyt mała ilość lepiszcza skutkuje kruchością i osypywaniem się formy, a w konsekwencji wadami powierzchni i brakiem stabilności wymiarowej.
Dlaczego pozostałe zakresy są niewłaściwe w tym ujęciu?
- "1÷2%" i "2÷8%" są wartościami zbyt niskimi jak na określenie "tłusty", bo sugerują mieszankę o znacznie mniejszym udziale spoiwa. Takie liczby mogą kojarzyć się z niektórymi dodatkami lub z mieszankami, w których rola lepiszcza jest ograniczona.
- "0,2÷0,5%" to poziom typowy raczej dla domieszek specjalnych (modyfikujących wybrane własności) niż dla podstawowego lepiszcza, które ma zapewnić związanie ziaren w całej objętości masy.
W nauce do egzaminu warto zapamiętać zależność jakościową: "tłusty" = dużo lepiszcza, "chudy" = mało lepiszcza. Jeżeli w odpowiedziach pojawiają się ułamki procenta, często są one pułapką i dotyczą dodatków technologicznych, a nie głównego składnika wiążącego.
