KWALIFIKACJA MEC5 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 11.
Określ średnicę wiertła pod gwint metryczny M8 drobnozwojowy o skoku 1 mm. Skorzystaj z danychprzedstawionych w tabeli.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi średnic wierteł dla różnych gwintów.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dla gwintu metrycznego wewnętrznego średnicę wiertła dobiera się z tabeli lub z przybliżenia: d_wiertła ≈ D − P.
Dla M8 drobnozwojowego o skoku 1 mm: 8,00 − 1,00 = 7,00 mm, więc właściwe wiertło ma średnicę 7,00 mm.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu chodzi o średnicę wiertła pod gwint metryczny wewnętrzny, czyli średnicę otworu, który wierci się przed użyciem gwintownika. Dla gwintów metrycznych ISO bardzo często stosuje się prostą zasadę kontrolną: d wiertła ≈ średnica nominalna gwintu (D) − skok (P). Dokładne wartości dobiera się z tabel (uwzględniających praktykę i typowe tolerancje), ale ta relacja zwykle pozwala szybko ocenić poprawność.

Dany gwint to M8 drobnozwojowy o skoku 1 mm (czyli M8×1). Obliczenie według przybliżenia:

8,00 mm − 1,00 mm = 7,00 mm

Dlatego odpowiedź "7,00 mm" jest poprawna.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "6,80 mm" oznaczałoby zbyt mały otwór. W praktyce zwiększa to opory skrawania podczas gwintowania i ryzyko uszkodzenia (np. złamania) gwintownika oraz pogorszenia jakości gwintu.
  • "7,20 mm" to otwór zbyt duży jak na M8×1. Skutkiem byłby zbyt płytki profil gwintu wewnętrznego, mniejsza nośność zwoju i gorsze pasowanie połączenia śrubowego.
  • "14,00 mm" jest oczywiście nieadekwatne do gwintu M8, bo znacznie przekracza średnicę nominalną gwintu; po nagwintowaniu nie da się uzyskać prawidłowego gwintu M8.

Wskazówka egzaminacyjna: najczęstsza pułapka to pomylenie skoku gwintu. Dla M8 gwint zwykły ma inny skok niż gwint drobnozwojowy. Jeśli w treści podano skok (tu: 1 mm), trzeba go bezwzględnie użyć lub odczytać w tabeli dla wariantu drobnozwojowego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej stosuje się przybliżenie: d wiertła ≈ D − P, gdzie D to średnica nominalna gwintu, a P to skok. Dla M8×1: 8,00 − 1,00 = 7,00 mm. W praktyce warto potwierdzić wynik w tabeli doboru wierteł pod gwint.
Różnica wynika ze skoku gwintu. Gwint drobnozwojowy ma mniejszy skok niż zwykły, więc odejmowana wartość P jest inna. To zmienia średnicę otworu pod gwintownik. Na egzaminie trzeba zwracać uwagę, czy podano skok (np. 1 mm) i czy dotyczy wersji drobnozwojowej.
Oznacza gwint metryczny o średnicy nominalnej 8 mm i skoku 1,0 mm, czyli M8×1. "Drobnozwojowy" informuje, że skok jest mniejszy niż w gwincie zwykłym dla tej samej średnicy. Ta informacja jest kluczowa przy doborze wiertła i narzędzi do gwintowania.
Zbyt mały otwór powoduje, że gwintownik ma do usunięcia za dużo materiału. Rośnie moment skrawania, ryzyko zakleszczenia wiórów i złamania gwintownika, a także pogorszenia jakości powierzchni gwintu. W praktyce to częsta przyczyna awarii narzędzia i braków w produkcji.
Zbyt duży otwór daje płytszy profil gwintu, mniejszą powierzchnię nośną zwojów i słabsze połączenie śrubowe. Gwint może mieć mniejszą wytrzymałość na wyrwanie i gorsze pasowanie. Dlatego średnicę wiertła trzeba dobierać zgodnie z tabelą albo zweryfikować obliczeniem D−P.
To jest użyteczne przybliżenie kontrolne, często zgodne z tabelami dla wielu gwintów metrycznych. Jednak w praktyce dobór może zależeć m.in. od klasy dokładności, materiału, rodzaju gwintownika i wymagań technologicznych. Na egzaminie, gdy jest tabela, zwykle oczekuje się odczytu z tabeli lub potwierdzenia obliczeniem.
Gdy w treści jest polecenie "skorzystaj z danych w tabeli", należy przyjąć, że tabela jest podstawą odpowiedzi. Wtedy najpierw identyfikujesz gwint (średnica i skok), potem odczytujesz zalecaną średnicę wiertła. Obliczenie D−P może pomóc sprawdzić, czy odczyt nie zawiera pomyłki.
Średnica nominalna (np. 8 mm w M8) opisuje zewnętrzny wymiar gwintu, a średnica wiertła dotyczy otworu przed gwintowaniem. Otwór musi być mniejszy od średnicy nominalnej, aby gwintownik mógł ukształtować zarysy gwintu. Mylenie tych wartości to częsty błąd na testach.
Najczęstsze pomyłki to: automatyczne przyjęcie skoku gwintu zwykłego (bo jest częściej spotykany), nieuwzględnienie skoku podanego w treści, oraz wybór wartości "podobnej" z tabeli (np. dla innego skoku). Dobrą metodą jest szybka kontrola: czy wynik jest bliski D−P.
Ćwicz rozpoznawanie oznaczeń gwintów (średnica, skok) oraz pracę z tabelami: wiertło pod gwint, wiertło pod rozwiertak, gwintowniki. Rób krótką kontrolę obliczeniową D−P, żeby wychwycić błędny odczyt. W praktyce warsztatowej zwracaj uwagę na skutki złego doboru otworu: urwane gwintowniki i słabe gwinty.
info

Około 46% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • Sandvik Coromant, Knowledge: Tapping – pre-drilling / tap drill size (zasada doboru średnicy wiertła pod gwint), https://www.sandvik.coromant.com/ (sekcja Knowledge → Tapping) - dostęp 2026-03-05
  • Guhring, Technical information: Tap drill size chart (tabela doboru wierteł pod gwinty metryczne, w tym M8×1), https://www.guhring.com/ (Technical → Tapping / Tap drill chart) - dostęp 2026-03-05
  • Dormer Pramet, Technical handbook/catalog: Tapping – drill sizes for metric threads (tabele wiertło pod gwint), https://www.dormerpramet.com/ (Technical resources/handbook) - dostęp 2026-03-05

Materiały:

  • Tablice/poradniki doboru wierteł pod gwint metryczny (tabele wiertło–gwint)
  • Podstawy technologii maszyn: gwintowanie, przygotowanie otworu, tolerancje
  • Katalogi narzędzi skrawających (gwintowniki) z tabelami zalecanych średnic wierteł

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego