Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA ELE5 - CZERWIEC 2020



PYTANIE NR 33.
Określ typ charakterystyki czasowo-prądowej oraz minimalną wartość prądu znamionowego instalacyjnego wyłącznika nadprądowego do zabezpieczenia instalacji elektrycznej przedstawionej na schemacie, zakładając jednoczesną pracę odbiorników.
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny, który jest związany z kwalifikacją zawodową technika elektryka, szczególnie w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna odpowiedź: B, 25 A.
Przy jednoczesnej pracy odbiorników sumuje się moce: 5 kW. Dla 230 V prąd obliczeniowy wynosi ok. 5000/230 ≈ 21,7 A, więc wyłącznik musi mieć In ≥ Ib, a najbliższa wyższa wartość znormalizowana to 25 A. Dla obciążeń rezystancyjnych stosuje się charakterystykę B.

Pełne wyjaśnienie:

Dobór wyłącznika nadprądowego zaczyna się od wyznaczenia prądu obliczeniowego obwodu (Ib). Ponieważ w zadaniu podano jednoczesną pracę odbiorników, ich moce należy zsumować: 2 kW + 2 kW + 1 kW = 5 kW.

Dla typowego obwodu jednofazowego 230 V prąd obciążenia wynosi:

Ib = P / U = 5000 W / 230 V ≈ 21,7 A.

Następnie dobiera się prąd znamionowy wyłącznika In tak, aby spełniał warunek In ≥ Ib (zabezpieczenie nie może być "mniejsze" niż prąd roboczy, bo będzie narażone na niepożądane wyzwalanie przy dłuższym obciążeniu). Ponieważ prądy wyłączników są znormalizowane, po wartości 20 A kolejną jest 25 A, więc minimalny poprawny wybór to 25 A.

Druga część pytania dotyczy charakterystyki czasowo-prądowej, która opisuje próg szybkiego wyzwalania elektromagnetycznego przy zwarciach i dużych prądach. Zgodnie z zasadą doboru:

  • B (ok. 3–5×In) stosuje się typowo do obwodów oświetleniowych i grzewczych oraz innych odbiorników bez dużych prądów rozruchowych.
  • C (ok. 5–10×In) dobiera się częściej do obwodów z silnikami, transformatorami i odbiornikami o większym prądzie rozruchowym.

W przedstawionym układzie (odbiorniki rezystancyjne) właściwa jest charakterystyka B.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • B, 20 A – 20 A jest mniejsze niż obliczone 21,7 A, więc nie spełnia warunku In ≥ Ib.
  • C, 20 A – błędne In (za małe), a dodatkowo charakterystyka C nie jest wymagana dla obciążeń bez rozruchu.
  • C, 25 A – poprawny prąd 25 A, ale niewłaściwa charakterystyka dla typowych odbiorników rezystancyjnych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Jak obliczyć prąd obciążenia z mocy w obwodzie 230 V?
W obwodzie jednofazowym przyjmuje się zależność Ib = P/U. Gdy masz sumaryczną moc odbiorników (w watach) i napięcie 230 V, dzielisz P przez U. Przykład: 5000 W / 230 V ≈ 21,7 A. To jest prąd, do którego dobierasz prąd znamionowy zabezpieczenia.
Dlaczego w zadaniu sumuje się moce odbiorników?
Bo treść mówi o jednoczesnej pracy odbiorników. To oznacza, że wszystkie urządzenia pobierają moc w tym samym czasie, a więc prąd obciążenia wynika z sumy mocy. Pominięcie jednoczesności zaniża Ib i prowadzi do doboru zbyt małego wyłącznika (np. 20 A zamiast 25 A).
Co oznacza charakterystyka B wyłącznika nadprądowego?
Charakterystyka B określa próg szybkiego zadziałania członu elektromagnetycznego przy prądach rzędu ok. 3–5×In. Stosuje się ją typowo w obwodach oświetleniowych i grzewczych oraz tam, gdzie nie występują duże prądy rozruchowe. Dzięki temu zabezpieczenie dobrze chroni przewody i nie jest "nadmiernie zwłoczne".
Co oznacza charakterystyka C i kiedy się ją stosuje?
Charakterystyka C ma wyższy próg natychmiastowego zadziałania (około 5–10×In), więc lepiej toleruje krótkotrwałe prądy rozruchowe. Stosuje się ją częściej dla obwodów z silnikami, transformatorami lub zasilaczami o większym prądzie startowym. W typowych obciążeniach rezystancyjnych zwykle nie ma takiej potrzeby.
Jak dobrać minimalny prąd znamionowy In wyłącznika nadprądowego?
Najpierw liczysz Ib (prąd obliczeniowy obwodu). Następnie wybierasz wyłącznik tak, aby spełniał warunek In ≥ Ib, a wartość In była z szeregu znormalizowanego (np. 6, 10, 13, 16, 20, 25, 32 A…). Jeśli Ib wychodzi 21,7 A, to minimalnie wybierasz 25 A, bo 20 A jest za małe.
Dlaczego nie wolno wybrać 20 A, gdy obliczenia dają 21,7 A?
Bo 20 A jest mniejsze od prądu roboczego obwodu. Taki wyłącznik pracowałby przeciążony i mógłby zadziałać przy dłuższej pracy odbiorników, mimo że nie ma awarii. Dodatkowo dobór zabezpieczenia ma zapewniać ochronę przewodów, więc In dobiera się co najmniej na poziomie Ib, zwykle jako najbliższą wartość wyższą.
Jakie wartości prądu znamionowego In są typowo znormalizowane?
W praktyce instalacyjnej spotkasz typowe stopnie, np. 6, 10, 13, 16, 20, 25, 32, 40, 50, 63 A. Na egzaminie często trzeba dobrać najbliższą wyższą wartość z tego szeregu. Dlatego wynik 21–24 A zwykle prowadzi do doboru 25 A, a nie do "zaokrąglenia w dół".
Czy do doboru wyłącznika wystarczy tylko policzyć Ib = P/U?
Na poziomie prostych zadań egzaminacyjnych często tak: liczysz Ib i dobierasz najbliższe wyższe In oraz właściwą charakterystykę B/C. W praktyce sprawdza się też m.in. obciążalność długotrwałą przewodu (Iz) i warunki zwarciowe, ale jeśli zadanie nie podaje danych o przewodach, zwykle weryfikuje głównie umiejętność obliczenia prądu i dobór In.
Która charakterystyka jest lepsza do grzałek i ogrzewania elektrycznego?
Dla typowych grzałek i ogrzewania (odbiorniki głównie rezystancyjne) najczęściej właściwa jest charakterystyka B, bo nie występują duże prądy rozruchowe. Charakterystyka C jest sensowna, gdy odbiornik ma wyraźny rozruch (np. silnik) albo producent zaleca większą tolerancję na krótkie prądy startowe.
Jakie są najczęstsze błędy na egzaminie przy doborze wyłącznika nadprądowego?
Najczęściej: (1) nieuwzględnianie jednoczesnej pracy i zaniżanie sumy mocy, (2) wybór zbyt małego In przez zaokrąglenie w dół (20 A zamiast 25 A), (3) mylenie charakterystyk B i C bez odniesienia do prądów rozruchowych, (4) sugerowanie się "typowym B16" mimo innych danych z zadania.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 46% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Poprawna odpowiedź: B, 25 A.Przy jednoczesnej pracy odbiorników sumuje się moce: 5 kW."

Źródła:

  • PN-EN 60898-1: norma dotycząca wyłączników nadprądowych do instalacji domowych i podobnych (w tym charakterystyki B/C/D)
  • PN-HD 60364-4-43: norma instalacji elektrycznych niskiego napięcia – ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa – ochrona przed prądem przetężeniowym (zasady doboru zabezpieczeń)

Materiały:

  • PN-EN 60898-1 (wymagania i charakterystyki wyłączników nadprądowych)
  • PN-HD 60364-4-43 (ochrona przed prądem przetężeniowym – zasady doboru zabezpieczeń)
  • Podręczniki do instalacji elektrycznych: dobór zabezpieczeń i obliczanie obciążeń jednofazowych
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego