Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA ELE5 - CZERWIEC 2023



PYTANIE NR 18.
W instalacji trójfazowej prąd obciążenia przewodów fazowych IB = 21 A, a obciążalność długotrwała tych przewodów Idd = 30 A. Który spośród wymienionych wyłączników nadprądowych należy zastosować do zabezpieczenia tej instalacji przed skutkami nadmiernego prądu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby zabezpieczyć przewód przed przeciążeniem, prąd znamionowy wyłącznika (In) dobiera się tak, by spełniał warunek: IB ≤ In ≤ Idd.
Dla IB = 21 A oraz Idd = 30 A pasuje In = 25 A, czyli wyłącznik B25. B20 jest poniżej 21 A, a B32 przekracza 30 A.

Pełne wyjaśnienie:

W tym zadaniu podano dwa kluczowe prądy:

  • IB = 21 A – prąd obciążenia przewodów fazowych (czyli prąd, jakiego oczekujemy w normalnej pracy obwodu).
  • Idd = 30 A – obciążalność długotrwała przewodu (maksymalny prąd, jaki przewód może przenosić w sposób ciągły w danych warunkach, bez przekroczenia dopuszczalnej temperatury).

Dobierając wyłącznik nadprądowy do ochrony przewodu przed skutkami nadmiernego prądu (przeciążenia), stosuje się zasadę, że prąd znamionowy zabezpieczenia In powinien leżeć pomiędzy tymi wartościami:

IB ≤ In ≤ Idd

Interpretacja jest praktyczna:

  • Jeśli In < IB, wyłącznik będzie zbyt "mały" i może zadziałać w normalnych warunkach pracy (niepotrzebne wyłączenia).
  • Jeśli In > Idd, wyłącznik będzie zbyt "duży" i może nie zadziałać na czas przy przeciążeniu – przewód może się przegrzewać, co zwiększa ryzyko uszkodzenia izolacji.

Dla danych z zadania szukamy In z przedziału [21 A; 30 A]. Z podanych opcji:

  • B25 spełnia warunek (25 A mieści się między 21 A a 30 A), więc jest właściwym wyborem.
  • B20 ma In = 20 A, czyli poniżej 21 A – grozi to nieuzasadnionym zadziałaniem przy typowym obciążeniu.
  • B16 tym bardziej jest za mały (16 A < 21 A).
  • B32 przekracza obciążalność długotrwałą przewodu (32 A > 30 A), więc nie zapewnia właściwej ochrony przewodu przed przeciążeniem.

Litera B oznacza charakterystykę czasowo-prądową (typową dla obwodów o umiarkowanych prądach rozruchowych), ale w tym zadaniu kluczowe jest porównanie wartości prądów i dobór prądu znamionowego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Jak dobrać prąd znamionowy wyłącznika nadprądowego do przewodu?
Najczęściej stosuje się warunek doboru: IB ≤ In ≤ Idd, gdzie IB to prąd obciążenia, In to prąd znamionowy wyłącznika, a Idd to obciążalność długotrwała przewodu. Dzięki temu wyłącznik nie wyłącza "bez powodu", a jednocześnie chroni przewód przed przeciążeniem.
Co oznacza IB w zadaniach z zabezpieczeniami instalacji?
IB to prąd obciążenia obwodu, czyli prąd, jakiego spodziewasz się w normalnej pracy (wynikający z mocy odbiorników i sposobu zasilania). W doborze zabezpieczeń porównuje się go z prądem znamionowym wyłącznika, aby uniknąć zbędnych zadziałań.
Co oznacza Idd dla przewodów w instalacji elektrycznej?
Idd to obciążalność długotrwała przewodu, czyli maksymalny prąd, jaki przewód może przenosić ciągle w danych warunkach (przekrój, izolacja, sposób ułożenia, temperatura). Jeśli In zabezpieczenia będzie większe od Idd, przewód może się przegrzewać zanim zabezpieczenie zadziała.
Dlaczego nie wolno dobrać wyłącznika B32, gdy Idd wynosi 30 A?
Gdy In = 32 A jest większe niż Idd = 30 A, to wyłącznik dopuszcza zbyt duży prąd w stosunku do możliwości cieplnych przewodu. W przeciążeniu przewód może pracować powyżej swojej obciążalności, co przy długim czasie grozi przegrzaniem i degradacją izolacji.
Czy wyłącznik B20 może być poprawny przy prądzie obciążenia 21 A?
Zwykle nie, bo In = 20 A jest mniejsze niż IB = 21 A. To oznacza ryzyko, że wyłącznik będzie zadziałał podczas normalnej pracy (zwłaszcza przy chwilowych wzrostach obciążenia). W zadaniach egzaminacyjnych przyjmuje się, że In ma być co najmniej równe IB.
Jakie znaczenie ma litera B w oznaczeniu wyłącznika B25?
Litera B określa charakterystykę czasowo-prądową wyzwalacza (sposób reakcji na duże prądy, np. zwarciowe). W praktyce wpływa to na szybkość zadziałania członu bezzwłocznego przy dużych prądach. W zadaniach typu "IB i Idd" litera jest zwykle mniej istotna niż prawidłowy dobór In.
Jak rozwiązać zadanie z doborem B16, B20, B25, B32 krok po kroku?
1) Odczytaj IB i Idd.
2) Zapisz warunek: IB ≤ In ≤ Idd.
3) Sprawdź, które In z odpowiedzi mieści się w przedziale.
4) Wybierz wartość spełniającą oba ograniczenia. To prosta selekcja, ale wymaga znajomości zasady doboru.
Kiedy w praktyce instalacyjnej dobiera się zabezpieczenie na 25 A?
Zabezpieczenie 25 A często spotyka się w obwodach, gdzie przewody i warunki ułożenia pozwalają na obciążalność około 25–30 A, a spodziewane obciążenie jest powyżej 20 A. Przykładem mogą być niektóre obwody trójfazowe w instalacjach warsztatowych, o ile przekrój i sposób prowadzenia przewodów na to pozwalają.
Jakie błędy najczęściej popełnia się przy doborze wyłącznika nadprądowego?
Typowe błędy to: wybór zbyt dużego In "żeby nie wybijało" (brak ochrony przewodu), wybór zbyt małego In (zadziałania w normalnej pracy), oraz pomijanie obciążalności przewodu Idd. Na egzaminie warto zawsze sprawdzić oba warunki: dolny (od IB) i górny (od Idd).
Czy w instalacji trójfazowej prąd 21 A oznacza to samo w każdej fazie?
W zadaniach egzaminacyjnych zwykle przyjmuje się, że podany prąd obciążenia przewodów fazowych dotyczy każdej fazy w rozpatrywanym obwodzie. W praktyce zależy to od symetrii obciążenia, rodzaju odbiornika i układu zasilania. Do doboru zabezpieczenia przewodów kluczowe jest, jaki prąd płynie w danym przewodzie.
info

Statystycznie 46% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że aby zabezpieczyć przewód przed przeciążeniem, prąd znamionowy wyłącznika (In) dobiera się tak, by spełniał warunek: IB ≤ In ≤ Idd.Dla IB = 21 A oraz Idd = 30 A pasuje In = 25 A, czyli wyłącznik B25.

Źródła:

  • IEC 60364-4-43 (International Standard), Electrical installations of buildings — Protection for safety — Protection against overcurrent (warunek doboru zabezpieczenia do przewodu: relacja IB, In oraz obciążalności przewodu)
  • PN-EN 60898-1 (norma dla wyłączników nadprądowych do zastosowań domowych i podobnych) – definicje prądu znamionowego In i oznaczeń wyłączników (np. B16, B20, B25, B32)

Materiały:

  • Podręczniki i repetytoria dla technika elektryka: ochrona przeciwprzetężeniowa i dobór zabezpieczeń
  • Katalogi producentów wyłączników nadprądowych (opis In, charakterystyk B/C/D, zdolności łączeniowej)
  • Materiały dydaktyczne dotyczące obciążalności prądowej przewodów i doboru przekrojów
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego