KWALIFIKACJA GIW2 - TEST WIEDZY NR 2

PYTANIE NR 9.
Określ, które z poniższych twierdzeń dotyczących sterowników w układach sterujących w górnictwie podziemnym jest prawdziwe.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sterownik w układzie sterowania pełni rolę "mózgu": odbiera informacje (np. z czujników), przetwarza je według programu/algorytmu i generuje sygnały sterujące na wyjścia. Nie jest źródłem energii ani elementem wykonawczym, który fizycznie realizuje ruch czy pracę.

Pełne wyjaśnienie:

Sterownik jest elementem układu sterowania, który analizuje sygnały wejściowe (informacje o stanie procesu) i na ich podstawie wyznacza decyzję sterowania, czyli generuje odpowiednie sygnały sterujące na wyjścia. To właśnie odróżnia go od pozostałych elementów automatyki.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź:
"Sterownik przetwarza informacje i generuje odpowiednie sygnały sterujące." – opisuje istotę działania sterownika: logikę/algorytm, który zamienia informację pomiarową na polecenia dla urządzeń wykonawczych (np. start/stop napędu, zadanie prędkości, otwarcie zaworu).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe:

  • "Sterownik odczytuje i przekazuje informacje o stanie układu." – odczyt informacji jest możliwy, ale samo "przekazywanie informacji" to bardziej rola systemu pomiarowego, komunikacji, wizualizacji lub rejestracji. Kluczową funkcją sterownika jest podjęcie decyzji i wygenerowanie sygnału sterującego, a nie tylko raportowanie stanu.
  • "Sterownik dostarcza energię do układu." – energię dostarcza zasilacz/sieć/układ napędowy. Sterownik zwykle pracuje na niskich mocach i co najwyżej steruje elementami mocy (stycznik, falownik), ale nie jest źródłem energii technologicznej dla napędów.
  • "Sterownik wykonuje działania na podstawie sygnałów sterujących." – działania fizyczne wykonuje element wykonawczy (silnik, siłownik, zawór). Sterownik generuje sygnał, natomiast wykonawstwo to osobny człon układu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawiają się role: zasilanie–pomiar–sterowanie–wykonanie, przyporządkuj je do typowych bloków: zasilacz dostarcza energię, czujniki mierzą, sterownik przetwarza i decyduje, a element wykonawczy realizuje pracę.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sterownik to element automatyki, który odbiera sygnały wejściowe (informacje o stanie procesu), przetwarza je według programu/algorytmu i wysyła sygnały wyjściowe sterujące pracą urządzeń. Nie jest tym samym co zasilacz ani element wykonawczy.
W maszynach i instalacjach podziemnych sterownik koordynuje działanie napędów, zabezpieczeń i blokad: zbiera sygnały z czujników, sprawdza warunki pracy i generuje polecenia (np. start/stop, alarm, odstawienie). Dzięki temu proces działa przewidywalnie i bezpiecznie.
Energię dla napędów i urządzeń dostarcza zasilanie (sieć, zasilacz, układ mocy). Sterownik zwykle pracuje na małej mocy i służy do podejmowania decyzji oraz sterowania elementami mocy (np. stycznikiem lub falownikiem), a nie do zasilania silników.
Czujnik mierzy wielkość (np. ciśnienie, temperaturę, położenie) i zamienia ją na sygnał. Sterownik interpretuje te sygnały, porównuje z warunkami/ustawami i dopiero wtedy generuje wyjścia sterujące. Czujnik "informuje", a sterownik "decyduje i steruje".
Sterownik generuje polecenia (sygnały sterujące), natomiast element wykonawczy zamienia je na działanie fizyczne: ruch, przepływ, załączenie napędu. Przykład: sterownik daje sygnał, a silnik lub siłownik wykonuje pracę w urządzeniu transportowym.
Wejścia to informacje z czujników, przycisków i zabezpieczeń (np. stany krańcówek, presostatów, sygnały alarmowe). Wyjścia to polecenia dla elementów wykonawczych i sygnalizacji (np. załączenie stycznika, sygnał do falownika, lampka alarmowa).
Szukaj opisów typu: "przetwarza informacje", "wykonuje logikę programu", "podejmuje decyzję", "generuje sygnały sterujące". Jeśli odpowiedź dotyczy zasilania energią albo fizycznego wykonania pracy, to zwykle nie jest rola sterownika, tylko zasilacza lub wykonawstwa.
Nie tylko. Sterownik może przekazywać dane do wizualizacji lub systemu nadrzędnego, ale jego kluczowa rola to sterowanie: na podstawie wejść wyznacza, jakie wyjścia mają być aktywne. Samo raportowanie stanu to funkcja pomocnicza, nie definicyjna.
Typowe błędy to mylenie sterownika z zasilaczem ("dostarcza energię") oraz z elementem wykonawczym ("wykonuje działanie"). Pomaga prosty podział: czujnik mierzy, sterownik decyduje, wykonawczy realizuje, a zasilanie dostarcza energię.
Ćwicz rozpoznawanie ról bloków układu sterowania na schematach: wejścia (czujniki), sterownik (logika), wyjścia (napędy/siłowniki), zasilanie. Rozwiązuj testy z przykładami: przenośniki, pompy, wentylatory. Zawsze pytaj: kto decyduje, a kto wykonuje?
info

Statystycznie 67% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Sterownik w układzie sterowania pełni rolę "mózgu": odbiera informacje (np. z czujników), przetwarza je według programu/algorytmu i generuje sygnały sterujące na wyjścia."

Źródła:

  • PN-EN 61131-1: (Programmable controllers) – część 1: informacje ogólne (zakres i definicje funkcji sterowników PLC).
  • PN-EN 61131-2: (Programmable controllers) – część 2: wymagania dotyczące wyposażenia i testów (kontekst: wejścia/wyjścia oraz rola sterownika w generowaniu sygnałów).

Materiały:

  • Podręcznik do podstaw automatyki/układów sterowania (rozdziały: elementy układu sterowania, sprzężenie zwrotne)
  • Materiały dydaktyczne dotyczące PLC i układów wejść/wyjść (I/O) w automatyce przemysłowej
  • Instrukcje producentów sterowników/napędów stosowanych w przemyśle ciężkim (opis blokowy: wejścia, logika, wyjścia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego