KWALIFIKACJA BUD14 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 6.
Określone w dokumentacji technicznej nachylenie skarpy wykopu 1:1 oznacza, że kontur ściany wykopu należy uformować pod kątem
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zapis nachylenia skarpy 1:1 oznacza, że na 1 jednostkę w pionie przypada 1 jednostka w poziomie. W trójkącie prostokątnym daje to tan(α)=1/1=1, a więc α=45°. Taki kontur ściany wykopu odpowiada skarpie o kącie 45° do poziomu.

Pełne wyjaśnienie:

W dokumentacji technicznej nachylenie skarpy bywa podawane jako stosunek dwóch odcinków tworzących "trójkąt skarpy": wysokości (pion) i odsunięcia (poziom). Zapis 1:1 oznacza, że te odcinki mają taką samą długość (1 jednostka w pionie odpowiada 1 jednostce w poziomie).

Można to odczytać geometrycznie: jeśli przyrost wysokości wynosi 1, a jednocześnie odsunięcie w poziomie też wynosi 1, powstaje trójkąt prostokątny o równych przyprostokątnych. Taki trójkąt ma kąty ostre równe 45°.

Da się to też policzyć z trygonometrii. Dla kąta nachylenia α (mierzonego między skarpą a poziomem) zachodzi:

tan(α) = (pion) / (poziom)

W tym zadaniu:

  • pion = 1
  • poziom = 1

Stąd:

tan(α) = 1/1 = 1

Kąt, dla którego tangens wynosi 1, to 45°.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne? Kąt 30° odpowiadałby znacznie łagodniejszej skarpie (mniejszemu stosunkowi pionu do poziomu), a 60° i 55° odpowiadałyby skarpom bardziej stromym, gdzie stosunek pion/poziom byłby większy od 1. Przy zapisie 1:1 kluczowe jest to, że oba odcinki są równe, więc jedynym zgodnym kątem jest 45°.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli widzisz 1:1, zapamiętaj "równe boki" → 45°. Dla innych zapisów warto myśleć funkcją tan(α)=pion/poziom i oceniać, czy skarpa ma być łagodniejsza (tan<1) czy bardziej stroma (tan>1).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Nachylenie 1:1 oznacza, że na każdą 1 jednostkę w pionie (głębokości) przypada 1 jednostka w poziomie (odsunięcia skarpy). Geometrycznie daje to trójkąt z równymi przyprostokątnymi, czyli skarpę o kącie 45°.
Traktuj zapis 1:1 jako stosunek pion/poziom. Wtedy tan(α)=1/1=1. Kąt o tangensie równym 1 to 45°. To szybka metoda do zadań egzaminacyjnych i praktycznych pomiarów.
Bo 1:1 oznacza równość odcinka pionowego i poziomego. W trójkącie prostokątnym z równymi przyprostokątnymi kąty ostre są równe, a suma tych kątów to 90°, więc każdy ma 45°.
W sensie matematycznym tak: jeśli spadek liczysz jako (pion/poziom)×100%, to 1/1 daje 100%. W zadaniach o skarpach częściej operuje się jednak stosunkiem 1:1 i kątem, który wynosi 45°.
Dla 30° tangens wynosi około 0,577, więc stosunek pion/poziom jest mniejszy niż 1. To oznacza łagodniejszą skarpę niż 1:1 (potrzeba większego odsunięcia w poziomie na tę samą głębokość).
Dla 60° tangens wynosi około 1,732, czyli pion/poziom jest większy niż 1. Taka skarpa jest bardziej stroma niż 1:1. W praktyce wymaga ostrożności, bo większa stromość zwykle zwiększa ryzyko osypywania gruntu.
Najpierw ustal, co oznacza pierwszy i drugi człon (często pion:poziom). Potem zrób prosty szkic trójkąta skarpy. Jeśli oba odcinki są równe, od razu wiesz, że kąt będzie 45° i nie musisz pamiętać wzorów.
Tak. Zapis 1:1 tworzy trójkąt prostokątny równoramienny, a jego kąty ostre to 45°. To jest jedna z wartości "szczególnych", które zwykle pamięta się bez obliczeń.
Przy wyznaczaniu konturu wykopu (roboty ziemne), kontroli zgodności z dokumentacją oraz planowaniu miejsca na składowanie urobku i dojazd. Znajomość nachylenia pomaga też ocenić, czy wykop ma wystarczającą rezerwę szerokości.
Najczęściej myli się kierunek stosunku (pion/poziom), wybiera "znany" kąt 30° lub 60° bez sprawdzenia, albo traktuje 1:1 jako opis nie kąta, tylko "jakiegoś procentu" bez przeliczenia. Pomaga szkic i reguła: równe boki → 45°.
info

Około 66% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Zapis nachylenia skarpy 1:1 oznacza, że na 1 jednostkę w pionie przypada 1 jednostka w poziomie."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Tangens" – definicja funkcji i wartości dla 45° (tan 45° = 1): https://pl.wikipedia.org/wiki/Tangens (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Trójkąt prostokątny równoramienny" – własność kątów 45°/45°/90°: https://pl.wikipedia.org/wiki/Tr%C3%B3jk%C4%85t_prostok%C4%85tny_r%C3%B3wnoramienny (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręcznik/kompendium z robót ziemnych (nachylenia skarp, wykopy)
  • Tablice trygonometryczne lub repetytorium z matematyki (tangens i kąty szczególne)
  • Materiały szkoleniowe BHP dla robót ziemnych (organizacja i zabezpieczenie wykopów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego