KWALIFIKACJA MEC3 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 7.
Olej w pompie zębatej przetłaczany jest między uzębieniami
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W pompie zębatej olej jest przenoszony w komorach międzyzębnych, które powstają między zębami oraz wewnętrzną powierzchnią korpusu. Transport odbywa się po obwodzie kół: od strony ssawnej do tłocznej, dlatego kluczowe są: korpus, koło czynne i koło bierne.

Pełne wyjaśnienie:

Pompa zębata należy do pomp wyporowych. Jej działanie polega na tym, że obracające się koła zębate "zabierają" ciecz w przestrzeniach roboczych i przemieszczają ją z obszaru ssania do obszaru tłoczenia.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź: "korpusu, koła czynnego i koła biernego"?
Olej jest przenoszony w tzw. komorach międzyzębnych, które nie są utworzone wyłącznie przez dwa koła. Żeby komora była zamknięta i mogła transportować ciecz, przestrzeń między zębami musi być domknięta od zewnątrz przez wewnętrzną powierzchnię korpusu. W praktyce oznacza to, że olej przemieszcza się między uzębieniami oraz korpusem, a w pompie występują jednocześnie dwa koła: czynne (napędzane) i bierne (napędzane przez zazębienie).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "koła czynnego i korpusu" – pomija koło bierne. W typowej pompie zębatej oba koła współtworzą objętość roboczą i warunki odcięcia strony ssawnej od tłocznej.
  • "koła czynnego i koła biernego" – pomija korpus. Same dwa koła nie tworzą zamkniętych komór transportujących ciecz; bez korpusu nie ma domknięcia przestrzeni i nie da się poprawnie opisać drogi przenoszenia oleju.
  • "koła biernego i korpusu" – analogicznie pomija koło czynne, które jest elementem współtworzącym przestrzeń roboczą i zapewniającym wymuszony ruch (napęd).

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu jest mowa o "przestrzeniach/komorach międzyzębnych" w pompie zębatej, myśl o trzech elementach tworzących tę przestrzeń: zębach koła, zębach drugiego koła oraz domknięciu przez korpus. To pomaga odróżnić transport cieczy (po obwodzie) od obszaru zazębienia, gdzie następuje rozdział stron ssawnej i tłocznej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pompa zębata to pompa wyporowa, w której przepływ wymusza obrót dwóch kół zębatych w korpusie. Służy do tłoczenia oleju w układach hydrauliki siłowej, np. w maszynach roboczych. Jest prosta konstrukcyjnie, ale wrażliwa na zużycie szczelin i zanieczyszczenia.
Olej jest "zabierany" w przestrzeniach między zębami kół i wewnętrzną powierzchnią korpusu. Te komory wędrują po obwodzie kół ze strony ssawnej na tłoczną. W strefie zazębienia zęby wypychają ciecz i rozdzielają strefy ciśnień.
Korpus domyka przestrzeń międzyzębną od zewnątrz. Bez korpusu komory robocze nie byłyby szczelne, a olej nie byłby transportowany w sposób wymuszony. Dlatego ścieżkę przepływu opisuje się jako ruch oleju między uzębieniami oraz korpusem.
Koło czynne to koło napędzane (połączone z wałem napędowym), które przekazuje moment na drugie koło. Koło bierne obraca się dzięki zazębieniu. Oba koła wspólnie tworzą komory robocze i wpływają na wydajność oraz szczelność pompy.
Najczęściej w szczelinach między wierzchołkami zębów a korpusem oraz w luzach osiowych (przy pokrywach/boczkach). Zużycie tych powierzchni zwiększa przecieki z tłoczenia na ssanie, co powoduje spadek wydajności i trudniejsze osiąganie ciśnienia w układzie.
W uproszczeniu: nie jako główna droga transportu. W strefie zazębienia zęby wchodzą w siebie, zmniejszając objętość i wypychając ciecz oraz oddzielając stronę ssawną od tłocznej. Transport "po obwodzie" zachodzi w komorach międzyzębnych przy korpusie.
Typowe objawy to spadek siły/ciśnienia, wolniejsze ruchy siłowników, wzrost temperatury oleju oraz głośniejsza praca (np. wycie) wynikająca z kawitacji lub wzrostu luzów. Diagnoza powinna uwzględniać też zawory i filtrację, nie tylko samą pompę.
Najczęściej wybierają odpowiedź "między uzębieniami dwóch kół", pomijając korpus. To błąd wynikający z kojarzenia słowa "uzębienia" tylko z kołami. Warto zapamiętać, że komora robocza powstaje między zębami i korpusem, bo tam olej jest przenoszony.
Najpewniej korzystać z oznaczeń na korpusie lub dokumentacji producenta. Kierunek zależy od kierunku obrotów; po zmianie obrotów mogą zamienić się króćce ssawny i tłoczny. Błędne podłączenie grozi kawitacją, hałasem i szybkim zużyciem pompy.
Ucz się na przekrojach i schematach: rozpoznawaj korpus, koło czynne, koło bierne oraz strefy ssania i tłoczenia. Ćwicz krótkie opisy: "gdzie powstaje komora robocza" i "co oddziela ssanie od tłoczenia". To pozwala odpowiadać bez zgadywania.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 57% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "W pompie zębatej olej jest przenoszony w komorach międzyzębnych, które powstają między zębami oraz wewnętrzną powierzchnią korpusu."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Pompa_z%C4%99bata - dostęp 2026-02-18
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Gear_pump - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z hydrauliki siłowej (dział: pompy wyporowe, pompy zębate)
  • Instrukcje/DTR producentów pomp zębatych (opis zasady działania i budowy)
  • Rysunki przekrojowe pomp zębatych i animacje przepływu (materiały dydaktyczne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego