Operacja opisana jako "PK – kompensata niedoboru towaru Y nadwyżką towaru X" oznacza, że jednostka nie rozlicza jeszcze różnic jako kosztu lub przychodu, tylko dokonuje wewnętrznego przeksięgowania w ramach rozliczenia różnic inwentaryzacyjnych. Kluczowe jest słowo kompensata: jedna różnica (nadwyżka) "pokrywa" drugą (niedobór), więc księgowanie powinno odbyć się na kontach przejściowych/rozliczeniowych.
Poprawny zapis to: Wn "Rozliczenie nadwyżek" oraz Ma "Rozliczenie niedoborów". Taki dekret odzwierciedla fakt, że nadwyżka jest wykorzystana do pokrycia niedoboru, czyli zmniejsza się saldo rozliczenia niedoborów poprzez równoległe ujęcie po stronie Ma, a rozliczenie nadwyżek ujmuje się po stronie Wn jako element kompensujący.
Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe?
- "Wn Rozliczenie niedoborów i Ma Rozliczenie nadwyżek" odwraca logikę kompensaty (błąd stron Wn/Ma) i prowadzi do przeciwnego skutku na saldach kont rozliczeniowych.
- "Wn Pozostałe koszty operacyjne i Ma Rozliczenie niedoborów" sugeruje, że niedobór został uznany za koszt. W kompensacie chodzi o wzajemne pokrycie różnic, więc nie jest to etap przenoszenia na wynik.
- "Wn Rozliczenie nadwyżek i Ma Pozostałe przychody operacyjne" analogicznie sugeruje, że nadwyżka została od razu rozliczona jako przychód operacyjny, co nie odpowiada treści "kompensata … nadwyżką …".
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "kompensata" i jednocześnie są dwa rodzaje różnic (niedobór i nadwyżka), w pierwszej kolejności myśl o przeksięgowaniu między kontami rozliczeniowymi, a nie o księgowaniu na koszty/przychody.
