W opiece długoterminowej ważne jest dopasowanie narzędzia oceny do tego, jaką sferę samodzielności chcemy zbadać. Czynności takie jak gospodarowanie pieniędzmi i dokonywanie zakupów nie są prostą samoobsługą, lecz wymagają planowania, orientacji, podejmowania decyzji i oceny sytuacji.
Dlatego właściwym wyborem jest skala Lawtona, która służy do oceny czynności instrumentalnych dnia codziennego (tzw. IADL). W tym obszarze mieszczą się m.in. zakupy, przygotowanie posiłków, korzystanie z telefonu, przyjmowanie leków czy radzenie sobie z finansami. Wynik pomaga ustalić, czy podopieczny wymaga wyłącznie niewielkiej pomocy, czy stałego nadzoru w bardziej złożonych aktywnościach.
Odpowiedź "Barthel" jest nieadekwatna, ponieważ indeks Barthel koncentruje się głównie na podstawowych czynnościach (np. jedzenie, przemieszczanie, toaleta, ubieranie). Może opisywać ogólną niesamodzielność, ale nie jest narzędziem ukierunkowanym na zakupy i finanse.
Odpowiedź "Katza" również dotyczy przede wszystkim ADL (podstawowych czynności samoobsługowych). Pomaga określić zależność w kluczowych obszarach pielęgnacyjnych, jednak nie ocenia szczegółowo umiejętności organizacyjno-społecznych typowych dla zakupów czy dysponowania pieniędzmi.
Odpowiedź "Douglas" nie jest standardowo kojarzona w tym kontekście jako podstawowe narzędzie do oceny zakupów i zarządzania finansami w ramach ADL/IADL, więc jej wybór zwykle wynika z pomylenia nazw lub braku rozróżnienia między typami skal.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawiają się finanse, zakupy, telefon, leki czy prowadzenie domu, myśl o czynnościach instrumentalnych i o skali Lawtona; gdy mowa o myciu, ubieraniu, jedzeniu i toalecie – częściej będą to skale ADL (Barthel, Katz).
