Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA SPO3 - CZERWIEC 2015



PYTANIE NR 2.
Opiekun w celu dokonania oceny podstawowych czynności dnia codziennego osoby starszej powinien wykorzystać skalę
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala Katz (Katz ADL) służy do oceny podstawowych czynności dnia codziennego, czyli poziomu samodzielności w typowych aktywnościach samoobsługowych. Pozostałe skale dotyczą innych obszarów: Norton ocenia ryzyko odleżyn, Glasgow stan świadomości, a Douglas nie jest standardowym narzędziem ADL.

Pełne wyjaśnienie:

Ocena podstawowych czynności dnia codziennego (ADL) polega na ustaleniu, na ile osoba starsza jest samodzielna w czynnościach samoobsługowych. W praktyce opiekuńczo-wspierającej jest to kluczowe, bo pozwala zaplanować realny zakres pomocy, częstotliwość wsparcia oraz priorytety bezpieczeństwa.

Odpowiedź "Katza." jest właściwa, ponieważ skala Katz (Katz ADL, Index of Independence in Activities of Daily Living) jest narzędziem oceny niezależności w podstawowych aktywnościach dnia codziennego. Wynik pomaga odróżnić osobę wymagającą jedynie drobnej asysty od osoby potrzebującej stałej pomocy w samoobsłudze.

Pozostałe odpowiedzi nie pasują do celu pytania:

  • "Nortona." dotyczy przede wszystkim oceny ryzyka rozwoju odleżyn. Jest przydatna w profilaktyce przeciwodleżynowej, ale nie jest narzędziem do całościowej oceny ADL.
  • "Glasgow." (skala śpiączki Glasgow) służy do oceny poziomu przytomności/świadomości po urazach lub w stanach nagłych. Nie opisuje samodzielności w czynnościach dnia codziennego.
  • "Douglasa." nie jest powszechnie stosowaną, standardową skalą do oceny podstawowych czynności dnia codziennego w opiece nad seniorem; wybór tej odpowiedzi zwykle wynika z niepewności i zgadywania.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawiają się słowa "podstawowe czynności dnia codziennego", szukaj narzędzi funkcjonalnych (ADL). Gdy mowa o odleżynach — zwykle chodzi o skale ryzyka (np. Norton), a gdy o świadomości — o skale neurologiczne (np. Glasgow).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest skala Katz i do czego służy w opiece nad seniorem?
Skala Katz (Katz ADL) to narzędzie do oceny samodzielności w podstawowych czynnościach dnia codziennego. Pomaga określić, czy senior wymaga pomocy np. przy higienie, ubieraniu, korzystaniu z toalety czy przemieszczaniu się. Wynik ułatwia zaplanowanie realnego zakresu wsparcia.
Jakie czynności obejmuje ocena ADL w skali Katz?
Ocena ADL dotyczy podstawowej samoobsługi i funkcjonowania na co dzień. W praktyce obejmuje kluczowe obszary takie jak samodzielne mycie, ubieranie, korzystanie z toalety, przemieszczanie się, kontrola zwieraczy oraz jedzenie. Celem jest opisanie, w czym osoba starsza jest niezależna, a w czym wymaga pomocy.
Dlaczego skala Norton nie służy do oceny czynności dnia codziennego?
Skala Norton jest używana głównie do oceny ryzyka odleżyn, czyli powikłań wynikających m.in. z unieruchomienia, stanu skóry i ogólnej kondycji. To inny cel niż ocena ADL, która koncentruje się na samodzielności w samoobsłudze. Pomylenie tych skal prowadzi do złej interpretacji potrzeb opiekuńczych.
Co mierzy skala Glasgow i kiedy się ją stosuje?
Skala Glasgow (GCS) ocenia poziom świadomości na podstawie reakcji na bodźce (np. otwieranie oczu, reakcja słowna, reakcja ruchowa). Stosuje się ją w stanach nagłych i neurologicznych (np. urazy, zaburzenia przytomności). Nie służy do opisu samodzielności w codziennym funkcjonowaniu osoby starszej.
Jak odróżnić skalę do ADL od skali ryzyka odleżyn na egzaminie?
Skale ADL dotyczą samodzielności w samoobsłudze i odpowiedzą na pytanie "w czym senior radzi sobie sam?". Skale odleżynowe dotyczą ryzyka powikłań i odpowiadają na pytanie "czy grożą odleżyny i jak im zapobiegać?". Słowa kluczowe to zwykle: "czynności dnia codziennego" (ADL) vs "odleżyny" (ryzyko).
Jakie są najczęstsze błędy przy doborze skali oceny u osoby starszej?
Najczęściej myli się cel narzędzia: wybiera skalę ryzyka odleżyn zamiast skali funkcjonalnej albo skale neurologiczne zamiast oceny samodzielności. Innym błędem jest skupienie się na znanej nazwie skali, a nie na tym, co mierzy. Warto zawsze powiązać skalę z konkretną decyzją opiekuńczą.
Czy wynik skali Katz wpływa na plan opieki i zakres pomocy?
Tak. Wynik skali Katz pomaga określić, przy których czynnościach potrzebna jest pełna pomoc, a gdzie wystarczy nadzór lub asekuracja. Dzięki temu można zaplanować czas pracy opiekuna, priorytety bezpieczeństwa (np. ryzyko upadku przy transferach) oraz dobrać środki wspomagające samodzielność.
Kiedy warto powtarzać ocenę ADL u seniora w opiece domowej?
Ocenę ADL warto powtarzać po istotnych zmianach stanu zdrowia, np. po hospitalizacji, upadku, infekcji lub pogorszeniu wydolności. Można ją też wykonywać okresowo, aby monitorować postęp rehabilitacji albo narastanie niesamodzielności. Regularność pomaga wcześnie wychwycić potrzeby i dostosować wsparcie.
Jakie inne narzędzia poza Katz mogą oceniać funkcjonowanie osoby starszej?
Poza oceną podstawowych czynności (ADL) stosuje się też narzędzia dotyczące czynności złożonych (IADL), przesiewowe testy funkcji poznawczych oraz skale ryzyka upadków. Dobór zależy od celu: inna skala przy planowaniu pomocy w domu, inna przy ocenie bezpieczeństwa, a jeszcze inna przy podejrzeniu zaburzeń poznawczych.
Jak przygotować się do pytań o skale oceny w kwalifikacji opiekuna osoby starszej?
Najlepiej uczyć się "mapy zastosowań" skal: co mierzy dana skala i do jakiej decyzji służy. Zamiast zapamiętywać same nazwy, łącz je z obszarem: ADL (samodzielność), odleżyny (profilaktyka), świadomość (neurologia). Pomaga rozwiązywanie krótkich studiów przypadków.
info

Około 67% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Skala Katz (Katz ADL) służy do oceny podstawowych czynności dnia codziennego, czyli poziomu samodzielności w typowych aktywnościach samoobsługowych."

Źródła:

  • Katz S, Ford AB, Moskowitz RW, Jackson BA, Jaffe MW. Studies of Illness in the Aged. The Index of ADL: A standardized measure of biological and psychosocial function. JAMA. 1963;185(12):914-919. doi:10.1001/jama.1963.03060120024016
  • Teasdale G, Jennett B. Assessment of coma and impaired consciousness. A practical scale. The Lancet. 1974;304(7872):81-84. doi:10.1016/S0140-6736(74)91639-0
  • Norton D, McLaren R, Exton-Smith AN. An Investigation of Geriatric Nursing Problems in Hospital. London: National Corporation for the Care of Old People; 1962.

Materiały:

  • Podręczniki z geriatrii i pielęgniarstwa geriatrycznego (rozdziały o ocenie funkcjonalnej)
  • Materiały dydaktyczne dotyczące ADL/IADL w opiece długoterminowej
  • Artykuły przeglądowe o skalach oceny funkcjonalnej (Katz ADL, Lawton IADL)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego