KWALIFIKACJA SPO2 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 9.
Opiekun zajmujący się głuchoniemym podopiecznym powinien porozumiewać się z nim za pomocą
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Osoba głucha lub głuchoniema odbiera informacje głównie kanałem wzrokowym, dlatego podstawą porozumiewania jest język migowy oraz proste komunikaty pisemne. Pismo Braille’a i alfabet punktowy służą przede wszystkim osobom niewidomym, a symbole/piktogramy dobiera się do innych potrzeb komunikacyjnych.

Pełne wyjaśnienie:

W przypadku podopiecznego niesłyszącego (określanego dawniej jako "głuchoniemy") kluczowe jest dostosowanie komunikacji do tego, że barierą jest słuch, a nie wzrok. Dlatego najczęściej stosuje się metody oparte na przekazie wizualnym: język migowy oraz komunikaty pisemne (np. krótkie zdania zapisane na kartce lub w telefonie). Pozwala to przekazać instrukcje, ustalić potrzeby i potwierdzić zrozumienie.

Odpowiedź "języka migowego i komunikatów zapisanych na kartce." jest właściwa, bo łączy dwie realnie użyteczne formy kontaktu: (1) język migowy jako naturalny sposób komunikowania się wielu osób głuchych oraz (2) zapis tekstowy jako rozwiązanie, gdy osoba umie czytać i pisać lub gdy trzeba przekazać precyzyjną informację (adres, godzina, dawka leku).

Pozostałe propozycje są nieadekwatne do tej sytuacji:

  • "pisma Braille’a i symboli Blissa." – Braille jest systemem dotykowego czytania dla osób z niepełnosprawnością wzroku; nie rozwiązuje problemu braku słyszenia. Symbole Blissa to system AAC stosowany w wybranych trudnościach komunikacyjnych, ale nie jest podstawową metodą dla osoby niesłyszącej.
  • "piktogramów i pisma Braille’a." – piktogramy mogą wspierać komunikację w różnych potrzebach (np. przy trudnościach poznawczych), lecz nie są standardową, pierwszoplanową metodą komunikacji z osobą głuchą. Braille ponownie dotyczy głównie braku wzroku.
  • "alfabetu punktowego i komunikatów zapisanych na kartce." – "alfabet punktowy" kojarzy się z rozwiązaniami dotykowymi dla osób niewidomych; choć komunikaty pisemne są sensowne, pierwszy człon odpowiedzi wprowadza błędne dopasowanie narzędzia do niepełnosprawności.

W praktyce opiekun powinien też upewnić się, jaką formę komunikacji preferuje konkretna osoba (PJM, SJM, odczytywanie z ust, pisanie), i dbać o jasność przekazu: krótkie zdania, potwierdzanie zrozumienia, dobre oświetlenie i kontakt wzrokowy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej jest to język migowy oraz wsparcie komunikacją pisaną (kartka, telefon). Dobór zależy od tego, czy osoba używa PJM/SJM, czyta i pisze oraz jak szybko potrzebuje informacji (np. instrukcja, prośba, ostrzeżenie).
Pismo Braille’a jest systemem dotykowego czytania używanym głównie przez osoby niewidome lub słabowidzące. Problem osoby niesłyszącej dotyczy kanału słuchowego, więc lepiej sprawdzają się metody wzrokowe: miganie, zapis tekstu, gesty, język migowy.
Częsty błąd to "przenoszenie" narzędzi między niepełnosprawnościami, np. wybór Braille’a dla osoby głuchej. Inny błąd to zakładanie, że każda osoba niesłysząca zna język migowy. W praktyce trzeba najpierw ustalić preferencje i możliwości: migowy, pisanie, czytanie z ust.
Nie. Część osób używa języka migowego, część woli komunikację pisaną, część korzysta z mowy i odczytywania z ust, a niektórzy używają rozwiązań mieszanych. Rola opiekuna to rozpoznać preferowaną metodę i zapewnić warunki: światło, spokojne tempo, potwierdzanie zrozumienia.
Stosuj krótkie zdania, unikaj wieloznaczności i zapisuj konkrety: kto/co/kiedy. Pomagają też listy punktowane (np. plan dnia) i prośby zamknięte ("tak/nie"). Zawsze upewnij się, że podopieczny zrozumiał: poproś o powtórzenie lub potwierdzenie treści.
Piktogramy są pomocne, gdy poza problemem słuchu występują np. trudności poznawcze, afazja, niepełnosprawność intelektualna albo gdy trzeba szybko wskazać potrzeby (jedzenie, toaleta, ból). Nie zastępują jednak języka migowego, jeśli podopieczny się nim posługuje.
Symbole Blissa to system znaków graficznych wykorzystywany w niektórych metodach AAC. Mogą wspierać osoby z trudnościami w mówieniu, ale w typowych sytuacjach opieki nad osobą niesłyszącą częściej stosuje się język migowy i tekst pisany. Wybór zależy od indywidualnych potrzeb.
Najważniejsze są: dobre oświetlenie twarzy, brak zasłaniania ust, ograniczenie rozpraszaczy, kontakt wzrokowy i spokojne tempo. Jeśli komunikujesz się na piśmie, zadbaj o czytelny zapis. Gdy używasz języka migowego, ustaw się tak, by ręce i mimika były dobrze widoczne.
Bo oba pojęcia kojarzą się z "komunikacją w niepełnosprawności", ale dotyczą innych zmysłów. Braille jest powiązany z brakiem wzroku, a język migowy z brakiem słuchu. Na egzaminie warto najpierw ustalić, który kanał odbioru informacji jest ograniczony, i dopiero wtedy dobrać metodę.
W praktyce częściej używa się określeń "osoba niesłysząca" lub "osoba głucha". Podkreślają one rodzaj niepełnosprawności (słuch), bez sugerowania "niemoty". Najbezpieczniej jest też zapytać podopiecznego, jakiego określenia preferuje.
info

Około 74% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "Osoba głucha lub głuchoniema odbiera informacje głównie kanałem wzrokowym, dlatego podstawą porozumiewania jest język migowy oraz proste komunikaty pisemne."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Polski Język Migowy" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Polski_J%C4%99zyk_Migowy (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Pismo Braille’a" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Pismo_Braille%27a (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (EN): "Blissymbols" – https://en.wikipedia.org/wiki/Blissymbols (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały edukacyjne o komunikacji z osobami niesłyszącymi (poradniki PZG lub organizacji wspierających osoby głuche)
  • Wprowadzenie do AAC i systemów symboli (piktogramy) – rozróżnienie zastosowań
  • Hasła encyklopedyczne i opracowania o alfabecie Braille’a oraz Blissymbolics w kontekście osób z niepełnosprawnością wzroku lub złożonymi potrzebami komunikacyjnymi

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego