KWALIFIKACJA SPO3 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 6.
Opiekun zauważył, że nowoprzyjęta do domu pomocy społecznej kobieta nie wychodzi z pokoju, nie rozmawia z mieszkankami, często płacze, niechętnie przyjmuje posiłki. W tej sytuacji opiekun powinien
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wycofanie, płaczliwość i niechęć do jedzenia u nowo przyjętej mieszkanki mogą świadczyć o silnym stresie adaptacyjnym lub obniżonym nastroju.
Właściwą reakcją opiekuna jest uruchomienie wsparcia specjalistycznego i przekazanie obserwacji psychologowi, zamiast zaniechania, moralizowania czy działań inwazyjnych bez wskazań.

Pełne wyjaśnienie:

Opisane zachowania (nie wychodzi z pokoju, nie nawiązuje kontaktu, często płacze, je niechętnie) są sygnałami ostrzegawczymi, że osoba może przeżywać trudności emocjonalne po przyjęciu do DPS (np. silny stres, lęk, obniżony nastrój). W takiej sytuacji opiekun nie powinien oceniać ani bagatelizować objawów, tylko uruchomić adekwatne wsparcie w ramach zespołu.

Odpowiedź "skontaktować podopieczną z psychologiem" jest właściwa, bo psycholog może przeprowadzić rozmowę diagnostyczno-wspierającą, zaplanować interwencję, ocenić ryzyko pogorszenia stanu psychicznego oraz zaproponować formy pomocy (np. wsparcie adaptacyjne, techniki radzenia sobie, w razie potrzeby skierowanie do lekarza).

Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe:

  • "wstrzymać się od działań" – zaniechanie może utrwalić izolację i pogłębić problem. Opiekun ma obowiązek reagować na niepokojące zmiany i przekazywać je właściwym osobom w zespole.
  • "zaproponować podawanie posiłków przez sondę żołądkową" – to interwencja medyczna, stosowana wyłącznie przy konkretnych wskazaniach klinicznych i decyzji personelu medycznego. Sama niechęć do jedzenia w opisanym kontekście nie jest podstawą do takiej propozycji ze strony opiekuna.
  • "poinformować, że zniechęca do siebie innych" – jest to komunikat oceniający i obciążający winą. Może zwiększyć poczucie wstydu i samotności, a więc nasilić wycofanie zamiast pomóc.

W praktyce opiekun powinien dodatkowo: spokojnie nawiązywać kontakt, okazywać akceptację, obserwować jedzenie i nawodnienie, a także przekazywać rzetelne informacje zespołowi (co się zmienia, kiedy, jak często). To zwiększa bezpieczeństwo i skuteczność wsparcia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Należy potraktować to jako sygnał trudności adaptacyjnych lub obniżonego nastroju. Opiekun powinien udokumentować obserwacje i zgłosić je oraz skontaktować podopieczną z psychologiem (lub innym członkiem zespołu). Równolegle warto zapewnić spokojną, nieoceniającą rozmowę i poczucie bezpieczeństwa.
Zaniechanie działań może utrwalić izolację, nasilić spadek nastroju i pogorszyć stan odżywienia. W DPS szybka reakcja jest ważna, bo umożliwia wczesne wsparcie i ocenę ryzyka. Opiekun nie musi stawiać diagnozy, ale powinien uruchomić pomoc specjalistyczną i przekazać rzetelne informacje.
To pomoc specjalisty polegająca m.in. na rozmowie wspierającej, ocenie emocji i trudności, zaplanowaniu działań terapeutycznych oraz współpracy z personelem. Celem jest zmniejszenie cierpienia psychicznego, ułatwienie adaptacji i poprawa funkcjonowania. Opiekun kieruje do psychologa, gdy widzi niepokojące objawy.
Nie ma jednego objawu, ale alarmujące są: izolowanie się, częsty płacz, wyraźna utrata zainteresowań, spadek apetytu, problemy ze snem, drażliwość lub bierność. Ważna jest zmiana w porównaniu do wcześniejszego funkcjonowania i utrzymywanie się objawów. Opiekun obserwuje i zgłasza, a diagnozę stawia specjalista.
Nie. Karmienie przez sondę to działanie medyczne wymagające oceny wskazań klinicznych i decyzji personelu medycznego. Opiekun może natomiast monitorować przyjmowanie posiłków i płynów, wspierać w jedzeniu, informować pielęgniarkę/lekarza o spadku apetytu oraz zgłosić problem psychologowi, jeśli tłem są emocje.
Szkodzą komunikaty oceniające i zawstydzające, np. sugerowanie winy ("zniechęcasz innych") lub bagatelizowanie ("przesadzasz"). Mogą zwiększać lęk, wstyd i izolację. Lepsze są komunikaty wspierające: spokojne pytania, akceptacja emocji, proponowanie krótkiej rozmowy oraz zaproszenie do kontaktu ze specjalistą.
Pilnego zgłoszenia wymagają m.in. wypowiedzi o bezsensie życia, myśli samobójcze, gwałtowne pogorszenie funkcjonowania, skrajna odmowa jedzenia i picia, dezorientacja lub zachowania autoagresywne. Wtedy opiekun nie działa samodzielnie, tylko natychmiast informuje przełożonych i personel medyczny oraz zapewnia bezpieczeństwo.
Pomaga stały, spokojny kontakt, przedstawienie planu dnia, wyjaśnienie zasad, towarzyszenie w pierwszych aktywnościach oraz zachęcanie bez presji. Ważne jest budowanie poczucia sprawczości (drobne wybory) i poszanowanie granic. Jeśli pojawiają się objawy cierpienia psychicznego, należy włączyć psychologa i zespół terapeutyczny.
Najlepiej zapisywać konkretne fakty: kiedy i jak często płacze, czy wychodzi z pokoju, ile zjada, jak reaguje na rozmowę, czy pojawiają się skargi somatyczne, co poprzedza pogorszenie nastroju. Takie informacje ułatwiają pracę psychologa i zespołu oraz pozwalają ocenić, czy stan się poprawia, czy pogarsza.
Warto ćwiczyć schemat: obserwacja → ocena ryzyka → zgłoszenie do zespołu → wsparcie komunikacyjne. Na egzaminie wybieraj odpowiedzi, które są adekwatne do kompetencji opiekuna (kierowanie do specjalisty, bezpieczeństwo, dokumentacja), a odrzucaj skrajności: zaniechanie, moralizowanie i inwazyjne działania medyczne bez wskazań.
info

Statystycznie 56% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • World Health Organization (WHO), "Depression" (fact sheet), https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/depression - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z komunikacji empatycznej i wsparcia psychicznego w opiece długoterminowej
  • Procedury wewnętrzne DPS dotyczące zgłaszania zmian stanu psychicznego i współpracy z psychologiem
  • Poradniki/standardy opieki nad osobą z objawami depresyjnymi (ujęcie praktyczne dla opiekunów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego