KWALIFIKACJA SPO2 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 13.
Opiekun zauważył, że podczas spaceru podopieczna stała się nerwowa, często się odwracała i rozglądała, twierdziła, że widziała mężczyznę, który ją śledził. Objawy te mogą świadczyć o występowaniu u podopiecznej
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Opis (rozglądanie się, odwracanie, przekonanie o śledzeniu) wskazuje na nieprawidłową interpretację bodźców i treści przeżyć, czyli obszar spostrzegania/percepcji. Zaburzenia nastroju dotyczą emocji (np. depresja), świadomości – poziomu przytomności (np. splątanie), a uwagi – koncentracji, nie zaś przeżyć typu "ktoś mnie śledzi".

Pełne wyjaśnienie:

W przedstawionej sytuacji kluczowe jest to, że podopieczna twierdzi, iż widziała mężczyznę, który ją śledził, a jej zachowanie (nerwowość, częste odwracanie się i rozglądanie) jest zgodne z przeżywaniem zagrożenia. Taki obraz najczęściej wiąże się z nieprawidłowym odbiorem lub interpretacją rzeczywistości, czyli z obszarem spostrzegania/percepcji. W praktyce opiekuńczej może to odpowiadać m.in. omamom (fałszywe spostrzeżenia bez bodźca) albo urojeniom prześladowczym (fałszywe, utrwalone przekonania), jednak w pytaniu sprawdzana jest ogólna kategoria zaburzeń.

Odpowiedź "zaburzeń nastroju" nie pasuje, ponieważ zaburzenia nastroju dotyczą przede wszystkim obniżenia lub podwyższenia nastroju, napędu, anhedonii, drażliwości czy lęku jako dominującego stanu emocjonalnego. Sama nerwowość może współwystępować, ale nie tłumaczy przekonania o śledzeniu jako głównego objawu.

Odpowiedź "zaburzeń świadomości" jest typowa dla stanów takich jak majaczenie (delirium) lub inne zaburzenia przytomności, gdzie pojawia się dezorientacja, zaburzenia kontaktu, wahania stanu czuwania. W opisie nie ma wyraźnych cech obniżonej świadomości ani zaburzeń orientacji.

Odpowiedź "zaburzeń uwagi" dotyczy problemów z koncentracją, łatwego rozpraszania, trudności w podtrzymaniu uwagi. Tu zachowanie jest raczej ukierunkowane na "poszukiwanie" domniemanego zagrożenia, a nie na deficyt koncentracji.

W pracy opiekuna ważne są działania praktyczne: zachować spokój, zapewnić bezpieczeństwo (nie eskalować, nie kłócić się o treść przeżyć), odprowadzić podopieczną w bezpieczne miejsce, zanotować obserwacje (czas, miejsce, wypowiedzi, czynniki wyzwalające) i przekazać je personelowi medycznemu lub rodzinie zgodnie z procedurą.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zaburzenia spostrzegania to nieprawidłowy odbiór lub interpretacja bodźców. W praktyce mogą obejmować np. omamy (spostrzeganie czegoś bez bodźca) lub błędne rozpoznawanie sytuacji i osób. U seniorów wymagają czujnej obserwacji i zgłoszenia personelowi medycznemu.
Zaburzenia nastroju dotyczą głównie emocji i napędu (np. smutek, drażliwość, utrata zainteresowań). Zaburzenia spostrzegania dotyczą tego, co osoba "widzi/słyszy" lub jak interpretuje rzeczywistość (np. przekonanie o śledzeniu). Nerwowość może współwystępować, ale nie jest rozstrzygająca.
Bo jest to przykład zniekształconego przeżywania rzeczywistości: osoba interpretuje sytuację jako zagrożenie mimo braku potwierdzenia. Może to wynikać z urojeniowych interpretacji albo innych zaburzeń psychicznych. W opiece ważne jest bezpieczeństwo i spokojne zebranie informacji, nie spór.
Nie zawsze. Może wynikać z lęku, słabego słuchu, problemów ze wzrokiem lub realnego zagrożenia. O niepokojącym objawie częściej świadczy połączenie zachowania z treścią wypowiedzi (np. "widziałam mężczyznę, który mnie śledził") oraz powtarzalność sytuacji.
Najpierw zapewnić bezpieczeństwo: przerwać spacer, przejść w spokojniejsze miejsce, utrzymać kontakt wzrokowy i mówić łagodnym tonem. Warto dopytać o szczegóły bez konfrontacji, zanotować objawy i okoliczności oraz zgłosić je zgodnie z procedurą (rodzina, pielęgniarka, lekarz).
Zaburzenia świadomości częściej podejrzewa się, gdy pojawia się dezorientacja (co do czasu, miejsca, osoby), wahania przytomności, splątanie, senność lub pobudzenie narastające w krótkim czasie. Wtedy kluczowe jest szybkie zgłoszenie, bo przyczyną mogą być problemy somatyczne.
Zaburzenia uwagi to trudność w skupieniu i utrzymaniu koncentracji, łatwe rozpraszanie, problemy z wykonywaniem poleceń krok po kroku. W opiece widać to np. w gubieniu wątku rozmowy lub niekończeniu czynności. Same zaburzenia uwagi nie tłumaczą zwykle treści typu "ktoś mnie śledzi".
Mogą towarzyszyć m.in. niektórym otępieniom, chorobom neurologicznym, ciężkim infekcjom, zaburzeniom metabolicznym, odwodnieniu lub działaniom niepożądanym leków. Opiekun nie diagnozuje przyczyny, ale ma obowiązek obserwacji, notowania i szybkiego przekazania informacji personelowi.
Pomaga postawa empatyczna i neutralna: uznać emocje ("widzę, że to panią niepokoi"), zadawać proste pytania, nie wyśmiewać i nie wdawać się w ostrą polemikę o "prawdziwość" zdarzeń. Celem jest obniżenie napięcia i bezpieczeństwo, a potem zgłoszenie objawów specjalistom.
Ucz się rozróżniania obszarów funkcji psychicznych: nastrój (emocje), uwaga (koncentracja), świadomość (przytomność/orientacja), spostrzeganie (odbiór/interpretacja bodźców). Trenuj na krótkich opisach przypadków: wypisz objawy, przyporządkuj kategorię i dopiero wybierz odpowiedź.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 43% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Opis (rozglądanie się, odwracanie, przekonanie o śledzeniu) wskazuje na nieprawidłową interpretację bodźców i treści przeżyć, czyli obszar spostrzegania/percepcji."

Źródła:

  • World Health Organization (WHO), ICD-11 Browser – sekcja dotycząca objawów/zjawisk psychotycznych (m.in. delusions/hallucinations), https://icd.who.int/browse/2024-01/mms/en (dostęp: 2026-03-02)
  • World Health Organization (WHO), ICD-10 Version:2019 – klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zachowania (F00–F99), https://icd.who.int/browse10/2019/en#/F00-F99 (dostęp: 2026-03-02)
  • American Psychiatric Association, Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5-TR), rozdział: Schizophrenia Spectrum and Other Psychotic Disorders, 2022

Materiały:

  • Podręcznik/kompendium z psychiatrii geriatrycznej (rozdziały: zaburzenia psychotyczne, otępienia, delirium)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji SPO.2 z zakresu obserwacji i wsparcia psychicznego osoby starszej
  • Algorytmy postępowania w sytuacji podejrzenia zaburzeń psychicznych (procedury placówki, standardy komunikacji i bezpieczeństwa)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego