KWALIFIKACJA SPO2 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 13.
Zaabsorbowanie możliwością wystąpienia poważnej choroby, ciągły lęk i niepokój o swoje życie i zdrowie połączony z przekonaniem o posiadaniu nieuleczalnej choroby somatycznej, to objawy wskazujące na występowanie u podopiecznego zaburzeń
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Opis wskazuje na dominujące zaabsorbowanie zdrowiem, stały lęk i przekonanie o posiadaniu ciężkiej, nieuleczalnej choroby mimo braku potwierdzenia somatycznego. Taki wzorzec jest typowy dla zaburzeń hipochondrycznych (lęku o zdrowie), a nie dla CHAD ani zaburzeń osobowości.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu opisano stan, w którym głównym problemem jest utrwalone zaabsorbowanie możliwością ciężkiej choroby, stały lęk i niepokój o życie oraz przekonanie, że posiada się nieuleczalną chorobę somatyczną. Taki obraz najlepiej odpowiada zaburzeniom określanym tradycyjnie jako zaburzenia hipochondryczne (czyli nasilony lęk o zdrowie, interpretowanie doznań z ciała jako dowodu poważnej choroby, powracające sprawdzanie i szukanie potwierdzeń).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Zaburzenia histrioniczne (osobowość histrioniczna) dotyczą przede wszystkim trwałego wzorca funkcjonowania: teatralności, potrzeby bycia w centrum uwagi, płytkiej i zmiennej emocjonalności oraz skłonności do dramatyzowania. Sam lęk o ciężką chorobę nie jest tu objawem kluczowym.
  • Borderline (osobowość z pogranicza) wiąże się typowo z niestabilnością relacji, obrazu siebie i emocji, impulsywnością oraz zachowaniami autoagresywnymi. Lęk o zdrowie może współwystępować, ale nie jest osią obrazu klinicznego w podanym opisie.
  • Zaburzenia afektywne dwubiegunowe rozpoznaje się na podstawie występowania epizodów manii/hipomanii i depresji. W opisie nie ma cech epizodu afektywnego (np. podwyższonego nastroju, wzmożonej energii, zmniejszonej potrzeby snu, gonitwy myśli) – dominuje stały lęk o zdrowie.

Wskazówka dla opiekuna osoby starszej: nasilony lęk o zdrowie może prowadzić do częstych próśb o interwencje medyczne i pogłębiać cierpienie. Warto obserwować nasilenie objawów, wspierać emocjonalnie, nie wzmacniać katastroficznych interpretacji i zachęcać do konsultacji u właściwego specjalisty.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To stan, w którym dominuje silny i utrwalony lęk o zdrowie oraz przekonanie o ciężkiej chorobie mimo braku adekwatnych dowodów medycznych. Osoba może stale obserwować ciało, interpretować zwykłe doznania jako groźne i często szukać potwierdzenia u specjalistów.
Typowe są: ciągłe martwienie się chorobą, wielokrotne pytania o wyniki badań, katastroficzne interpretacje drobnych dolegliwości, trudność w uspokojeniu się po zapewnieniach lekarza, częste monitorowanie ciała i unikanie aktywności "bo może zaszkodzić".
Mechanizm polega na tym, że realne doznania z ciała (np. ból, kołatanie) są błędnie uznawane za dowód ciężkiej choroby. Dodatkowo seniorzy częściej mają choroby przewlekłe, więc łatwo "podpiąć" każdy objaw pod groźną diagnozę i utrwalić lęk.
W CHAD kluczowe są epizody manii/hipomanii i depresji (zmiany nastroju, energii, snu, napędu). W lęku o zdrowie centrum problemu stanowi stałe skupienie na chorobie i obawie o życie. Bez cech epizodów afektywnych CHAD jest mało prawdopodobny.
Nie. W osobowości histrionicznej dominują potrzeba uwagi, teatralność, nadmierna ekspresja emocji i dramatyzowanie. Lęk o chorobę może się zdarzać, ale nie jest objawem osiowym. W pytaniu kluczowe jest właśnie uporczywe przekonanie o ciężkiej chorobie.
Nasilają go m.in.: częste uspokajanie "na żądanie" bez granic, wielokrotne omawianie groźnych scenariuszy, wspólne ciągłe sprawdzanie objawów w internecie, organizowanie kolejnych konsultacji bez zaleceń lekarza oraz traktowanie każdej obawy jako sygnału alarmowego.
Najlepiej łączyć empatię z konkretem: nazwać emocje ("widzę, że to Panią/Pana przeraża"), zaproponować plan ("porozmawiajmy z lekarzem prowadzącym"), unikać sporów o "prawdę", nie wyśmiewać, a jednocześnie nie wzmacniać katastroficznych interpretacji.
Gdy lęk wyraźnie zaburza funkcjonowanie (bezsenność, odmowa jedzenia, izolacja), prowadzi do ryzykownych działań (samoleczenie, nadużywanie leków), narasta mimo wsparcia oraz gdy pojawiają się myśli samobójcze, urojenia lub silne pobudzenie.
"Borderline" odnosi się do osobowości z pogranicza, gdzie kluczowe są niestabilność emocji i relacji, impulsywność, lęk przed porzuceniem oraz zachowania autodestrukcyjne. W opisie pytania brak tych cech; dominuje natomiast stały lęk o zdrowie i chorobowe przekonania.
Ucz się po obrazach objawów: co dominuje (lęk o zdrowie, epizody nastroju, cechy osobowości). Rób krótkie mapy różnicujące i ćwicz na opisach przypadków. Zwracaj uwagę, czy objawy są stałe, czy mają charakter epizodów oraz co jest "osią" problemu.
info

Około 53% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Opis wskazuje na dominujące zaabsorbowanie zdrowiem, stały lęk i przekonanie o posiadaniu ciężkiej, nieuleczalnej choroby mimo braku potwierdzenia somatycznego."

Źródła:

  • WHO ICD-11 Browser – rozdziały dotyczące zaburzeń lękowych i pokrewnych (w tym ujęcia lęku o zdrowie): https://icd.who.int/browse/2024-01/mms/en (dostęp 2026-02-18)
  • WHO ICD-10 Version:2019 – F45.2 Hypochondriacal disorder (kategoria ICD-10): https://icd.who.int/browse10/2019/en#/F45.2 (dostęp 2026-02-18)
  • American Psychiatric Association, DSM-5-TR: Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Text Revision, rozdziały dot. zaburzeń z objawami somatycznymi oraz lęku o zdrowie, 2022

Materiały:

  • WHO ICD-11 – opis zaburzeń związanych z lękiem o zdrowie (działy dot. zaburzeń lękowych i pokrewnych)
  • WHO ICD-10 – kategoria historycznie określana jako zaburzenia hipochondryczne (działy dot. zaburzeń nerwicowych)
  • Podręczniki z psychopatologii/psychiatrii opisujące różnicowanie: lęk o zdrowie vs CHAD vs zaburzenia osobowości

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego