W opiece środowiskowej nad osobą niewidomą kluczowe jest wzmacnianie samodzielności i utrzymywanie przewidywalnego, stałego układu otoczenia. Dla podopiecznej niewidomej rozmieszczenie ubrań, przedmiotów i sprzętów pełni funkcję "mapy" mieszkania. Gdy opiekunka sama sprząta i porządkuje rzeczy bez uzgodnienia, może niechcący zmienić tę mapę, co utrudnia odnajdywanie przedmiotów, zwiększa stres i obniża poczucie kontroli.
Dlatego działanie polegające na samodzielnym sprzątaniu i przekładaniu rzeczy podopiecznej jest niewłaściwe, jeśli odbywa się w sposób wyręczający i naruszający autonomię. Właściwa pomoc polega na tym, aby:
- uzgadniać z podopieczną, gdzie co ma leżeć i czy coś ma zostać przełożone,
- zachęcać do wykonywania czynności w miarę możliwości samodzielnie (z asekuracją),
- wprowadzać zmiany w otoczeniu tylko wtedy, gdy są potrzebne i zaakceptowane.
Pomoc w sprawach urzędowych jest typową formą wsparcia w funkcjonowaniu społecznym, o ile opiekunka nie przejmuje decyzji za podopieczną. Uczenie samodzielnego poruszania się po mieszkaniu wzmacnia niezależność i bezpieczeństwo, bo podopieczna lepiej zna trasy, punkty orientacyjne i sposoby omijania przeszkód. Uprzedzanie o wejściu oraz zamiarze opuszczenia pomieszczenia poprawia komunikację i poczucie bezpieczeństwa, ponieważ osoba niewidoma nie ma informacji wzrokowej o zmianach w otoczeniu i obecności innych osób.
Na egzaminie warto zapamiętać zasadę: asystuj i ucz, zamiast wyręczać. Wsparcie ma zwiększać sprawczość podopiecznego, a nie ją ograniczać.
