KWALIFIKACJA SPO5 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 3.
Opiekunka zaobserwowała, że po wizytach bezrobotnego i nadużywającego alkoholu wnuka podopieczna jest wylękniona. Ostatnio zauważyła również duży siniak na prawym ramieniu podopiecznej. Zaistniała sytuacja może świadczyć o przeżywaniu przez podopieczną problemu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Opis (lęk po wizytach wnuka) oraz świeży, duży siniak to typowe sygnały krzywdzenia i mogą wskazywać na przemoc w rodzinie, a nie na ubóstwo czy bezrobocie. Nadużywanie alkoholu przez sprawcę bywa czynnikiem ryzyka, ale problemem podopiecznej jest doświadczanie przemocy.

Pełne wyjaśnienie:

W przedstawionej sytuacji kluczowe są dwa równoległe sygnały: zmiana zachowania (podopieczna jest wyraźnie wylękniona po wizytach wnuka) oraz objaw somatyczny (duży siniak na ramieniu). Zestawienie lęku z niewyjaśnionym urazem, pojawiającym się w kontekście kontaktu z konkretną osobą, jest typowym wzorcem alarmowym wskazującym na możliwość przemocy w środowisku domowym (fizycznej i/lub psychicznej).

Odpowiedź "przemocy w rodzinie" jest właściwa, ponieważ opis dotyczy konsekwencji po stronie ofiary: strachu, poczucia zagrożenia oraz obrażeń mogących wynikać z użycia siły. W praktyce opiekuńczej taki sygnał wymaga ostrożności: nie wolno automatycznie zakładać przyczyny, ale należy potraktować to jako poważne podejrzenie krzywdzenia i uruchomić właściwe procedury wsparcia i bezpieczeństwa (zgodnie z zasadami miejsca pracy).

Pozostałe propozycje są mniej trafne, bo odnoszą się do cech lub sytuacji wnuka, a nie do problemu przeżywanego przez podopieczną. "Alkoholizmu" nie rozpoznaje się na podstawie siniaka u innej osoby; nadużywanie alkoholu może zwiększać ryzyko agresji, ale nie jest sednem problemu ofiary. "Ubóstwo w domu" oraz "bezrobocie" mogą współwystępować z przemocą jako czynniki stresu w rodzinie, jednak same w sobie nie tłumaczą lęku po wizytach i urazu w sposób tak bezpośredni jak przemoc.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach sytuacyjnych odróżniaj czynnik ryzyka u sprawcy (np. nadużywanie alkoholu) od problemu doświadczanego przez ofiarę (np. przemoc, zaniedbanie, wykorzystanie). Zwracaj uwagę na spójność: lęk + obrażenia + powtarzalny kontekst kontaktu z jedną osobą zwykle wskazują na krzywdzenie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sygnały to m.in. niewyjaśnione obrażenia (siniaki, otarcia), nagły lęk, unikanie konkretnej osoby, wycofanie, zmiany snu i apetytu. Ważny jest też kontekst: jeśli objawy nasilają się po wizytach tej samej osoby, ryzyko przemocy rośnie i wymaga reakcji zgodnej z procedurami.
Powtarzalny lęk po kontakcie z jedną osobą może wskazywać na poczucie zagrożenia, zastraszanie lub wcześniejsze doświadczenie krzywdzenia. W opiece to sygnał, że trzeba uważnie obserwować, zebrać fakty (bez oskarżeń) i zadbać o bezpieczeństwo podopiecznej zgodnie z zasadami organizacji.
Duży siniak może wynikać z upadku, ale też z użycia siły, szarpania lub uderzenia. U osoby zależnej istotne jest: czy potrafi wyjaśnić okoliczności, czy historia jest spójna, czy są inne objawy strachu. Sam siniak nie przesądza, ale w połączeniu z lękiem zwiększa podejrzenie przemocy.
Nie. Nadużywanie alkoholu może być czynnikiem ryzyka agresji, ale w pytaniach egzaminacyjnych trzeba wskazać problem osoby doświadczającej skutków. Jeśli podopieczna ma lęk i obrażenia, właściwszym rozpoznaniem problemu jest przemoc/krzywdzenie, a nie diagnoza uzależnienia u innej osoby.
Konflikt dotyczy sporu stron o podobnej pozycji, natomiast przemoc to przewaga siły i krzywdzenie (fizyczne, psychiczne, ekonomiczne) oraz wzbudzanie strachu. W praktyce ważne są skutki u ofiary: lęk, urazy, kontrolowanie kontaktów. Jeśli pojawiają się obrażenia i zastraszenie, to wykracza poza "zwykły konflikt".
Częsty błąd to skupienie się na opisie sprawcy (bezrobocie, alkohol) zamiast na problemie ofiary. Inny błąd to normalizowanie urazów ("pewnie się potknęła") bez uwzględnienia lęku i kontekstu. Pomaga zasada: wybierz odpowiedź, która najlepiej wyjaśnia objawy u podopiecznej.
Najpierw zadbać o bezpieczeństwo i zebrać rzetelne obserwacje: co zauważono, kiedy, w jakich okolicznościach. Następnie działać zgodnie z procedurami miejsca pracy: zgłosić przełożonemu/koordynatorowi, uruchomić dostępne formy wsparcia i nie podejmować ryzykownej konfrontacji, która mogłaby pogorszyć sytuację.
Siniaki mogą częściej powstawać przy kruchości naczyń, zaburzeniach krzepnięcia czy stosowaniu niektórych leków. Dlatego nie wolno automatycznie osądzać. Jednak nawet wtedy trzeba ocenić kontekst i zachowanie: jeśli jest lęk i związek czasowy z wizytami konkretnej osoby, należy potraktować to jako sygnał do dalszej, ostrożnej interwencji.
Ubóstwo i bezrobocie to sytuacje społeczne, które mogą zwiększać napięcie w rodzinie, ale nie tłumaczą bezpośrednio lęku po wizytach i dużego siniaka. Pytanie dotyczy problemu przeżywanego przez podopieczną, a przedstawione objawy najbardziej pasują do krzywdzenia/przemocy, a nie do statusu ekonomicznego rodziny.
Ucz się schematów objawów: przemoc fizyczna (obrażenia), psychiczna (lęk, wycofanie), ekonomiczna (kontrola pieniędzy), zaniedbanie (brak higieny, głód). Trenuj analizę case study: odróżniaj czynniki ryzyka od skutków u ofiary i wybieraj odpowiedź najściślej wynikającą z opisu.
info

Około 64% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Opis (lęk po wizytach wnuka) oraz świeży, duży siniak to typowe sygnały krzywdzenia i mogą wskazywać na przemoc w rodzinie, a nie na ubóstwo czy bezrobocie."

Źródła:

  • World Health Organization (WHO), "Elder abuse" (fact sheet), https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/elder-abuse - accessed 2026-03-02
  • World Health Organization (WHO), "Violence against women" (fact sheet), https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/violence-against-women - accessed 2026-03-02
  • National Institute on Aging (NIA), "Elder Abuse", https://www.nia.nih.gov/health/elder-abuse - accessed 2026-03-02

Materiały:

  • Materiały edukacyjne WHO dotyczące przemocy i krzywdzenia osób starszych
  • Szkolenia z rozpoznawania przemocy wobec osób zależnych (opiekunowie, asystenci, personel wsparcia)
  • Wytyczne instytucji opiekuńczych/organizacji pracodawcy dotyczące zgłaszania podejrzeń krzywdzenia

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego