KWALIFIKACJA PGF1 + PGF2 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 25.
Optymalnym podłożem drukowym do wykonania okładki książki formatu B5 o grubości grzbietu 22 mm w oprawie klejonej jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Okładka w oprawie klejonej wymaga podłoża wystarczająco sztywnego, aby chronić blok książki i dobrze pracować na grzbiecie, ale nie tak grubego jak tektura introligatorska. Karton ok. 250 g/m2 jest typowym kompromisem: zapewnia sztywność, a jednocześnie daje się prawidłowo bigować i kleić.

Pełne wyjaśnienie:

W oprawie klejonej okładka pełni funkcję ochronną i konstrukcyjną: musi usztywniać publikację, chronić blok, a na grzbiecie (tu: 22 mm) powinna dać się poprawnie uformować (zwykle przez bigowanie) i trwale połączyć z blokiem.

Dlatego jako podłoże okładkowe stosuje się zwykle kartony okładkowe o średniej gramaturze. Odpowiedź "karton 250 g/m2" jest trafna, bo taka gramatura zapewnia wyraźnie większą sztywność niż typowe papiery na wkład, a jednocześnie nie jest tak masywna i "twarda" jak tektura introligatorska, co ułatwia obróbkę (bigowanie, łamanie na grzbiecie, klejenie).

Dlaczego pozostałe propozycje są niekorzystne:

  • "kreda 170 g/m2" – to podłoże często spotykane w okładkach lekkich broszur, ale dla książki o sporym grzbiecie może być zbyt mało sztywne i mniej odporne mechanicznie. Może też nie zapewnić oczekiwanego "trzymania formy" okładki.
  • "offset 90 g/m2" – to typowa gramatura papieru na środek (wkład), nie na okładkę. Okładka z takiego papieru będzie wiotka, podatna na uszkodzenia i nie spełni funkcji ochronnej.
  • "tektura 700 g/m2" – to materiał znacznie sztywniejszy, kojarzony raczej z elementami opraw twardych lub przekładkami. W oprawie klejonej taka tektura może utrudniać prawidłowe uformowanie grzbietu i obróbkę, a dobór byłby nieadekwatny do standardowej okładki miękkiej.

Na egzaminie warto zapamiętać zasadę: wkład to zwykle niższe gramatury papierów, natomiast okładka w oprawie miękkiej to karton o wyższej gramaturze, ale nie tektura konstrukcyjna.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oprawa klejona to sposób łączenia kartek w blok książki za pomocą kleju na grzbiecie. Okładka musi być na tyle sztywna, by chronić blok, ale też elastyczna w miejscu grzbietu (big), aby nie pękała i dobrze się układała podczas otwierania.
Gramatura opisuje masę 1 m² podłoża i pośrednio wiąże się z grubością oraz sztywnością. Zbyt niska gramatura daje wiotką okładkę, a zbyt wysoka może utrudniać bigowanie i pracę na grzbiecie. Dobór to kompromis między trwałością a podatnością na obróbkę.
Papier 90 g/m² jest typowym podłożem na wkład (środek) i ma zbyt małą sztywność jak na okładkę. Okładka z takiego papieru szybko się zagina, gorzej chroni blok i łatwiej ulega uszkodzeniom mechanicznym, zwłaszcza przy intensywnym użytkowaniu książki.
Tektura o tak wysokiej gramaturze jest bardzo sztywna. W typowej oprawie klejonej okładka musi się poprawnie zagiąć na bigach i "pracować" na grzbiecie. Zbyt sztywny materiał może powodować problemy w obróbce i pogorszyć komfort otwierania książki.
Bigowanie to wykonanie kontrolowanego załamania (rowka) ułatwiającego zgięcie kartonu w wyznaczonym miejscu. Przy okładce w oprawie klejonej bigi ograniczają pękanie warstwy zadruku i ułatwiają uformowanie grzbietu oraz skrzydełek, jeśli występują.
Słowa kluczowe to zwykle "okładka", "oprawa" i parametry grzbietu. Wkład książki dobiera się pod kątem czytelności i objętości, a okładkę pod kątem ochrony i trwałości. Jeśli w treści jest mowa o grzbiecie i oprawie, chodzi o materiał okładkowy.
Częsty błąd to wybór papieru kredowego lub offsetowego jak do ulotek, bo "dobrze się drukuje". Drugi błąd to zasada "im grubsze tym lepsze" i wybór tektury jak do oprawy twardej. Warto myśleć o funkcji okładki i technologii oprawy.
Może się pojawić w lekkich publikacjach (np. cienkie broszury), ale przy książce z wyraźnym grzbietem okładka często powinna być sztywniejsza. Kredę wybiera się głównie dla jakości obrazu, lecz do okładki książki zwykle preferuje się karton o większej gramaturze.
Im grubszy grzbiet, tym większe znaczenie ma stabilność konstrukcji okładki oraz poprawne wykonanie zgięć. Okładka musi utrzymać kształt i nie deformować się podczas otwierania. Zbyt cienkie podłoże będzie się falować, a zbyt grube może źle pracować na grzbiecie.
Najlepiej łączyć teorię z praktyką: poznaj różnice między papierami i kartonami, a potem oglądaj próbki (sztywność, zginanie, pękanie na zadruku). Ucz się typowych zastosowań gramatur: wkład vs okładka oraz wpływu bigowania i oprawy na wybór podłoża.
info

Około 48% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Okładka w oprawie klejonej wymaga podłoża wystarczająco sztywnego, aby chronić blok książki i dobrze pracować na grzbiecie, ale nie tak grubego jak tektura introligatorska."

Źródła:

  • ISO 216:2007, "Writing paper and certain classes of printed matter — Trimmed sizes — A and B series", zakres serii B (format B5)
  • ISO 536:2019, "Paper and board — Determination of grammage", definicja i oznaczanie gramatury (g/m²)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii poligrafii: podłoża drukowe i właściwości papieru/kartonu
  • Materiały szkoleniowe z introligatorstwa: oprawa klejona, rola bigowania i konstrukcji okładki
  • Karty techniczne producentów papierów i kartonów (zakres gramatur, sztywność, zalecane zastosowania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego