KWALIFIKACJA SPO1 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 5.
Osoba z niepełnosprawnością chorująca na stwardnienie rozsiane, poruszająca się o kuli, w ramach spędzania wolnego czasu może
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W czasie wolnym u osoby z SM poruszającej się o kuli priorytetem jest bezpieczeństwo i aktywności o małym ryzyku upadku oraz nadmiernego zmęczenia. Spotkanie z przyjaciółmi, słuchanie muzyki i gra w karty są zwykle łatwe do dostosowania, nie wymagają intensywnego wysiłku i sprzyjają integracji.

Pełne wyjaśnienie:

U osoby chorującej na stwardnienie rozsiane (SM) objawy mogą się wahać w czasie, a częstym problemem jest męczliwość, gorsza równowaga, osłabienie oraz większe ryzyko potknięć i upadków. Informacja, że osoba porusza się o kuli, sugeruje istotne ograniczenia lokomocji i konieczność doboru aktywności tak, aby minimalizować ryzyko urazu i przeciążenia.

Odpowiedź "spotkać się z przyjaciółmi, słuchać muzyki, grać w karty." jest trafna, ponieważ są to aktywności o niskiej intensywności, które można realizować w pozycji siedzącej, z przerwami i w kontrolowanych warunkach. Dodatkowo wspierają kontakt społeczny, nastrój i poczucie sprawczości, co jest ważne w pracy asystenta osoby z niepełnosprawnością.

Pozostałe propozycje zawierają elementy potencjalnie trudniejsze lub bardziej ryzykowne dla osoby z ograniczoną stabilnością chodu: aktywności zespołowe na plaży (np. siatkówka) zwiększają ryzyko upadku na niestabilnym podłożu, a sporty wodne (np. windsurfing) wymagają dobrej koordynacji i kontroli równowagi. Również jazda na rowerze może być dla części osób z SM możliwa dopiero po odpowiednim doborze sprzętu i ocenie funkcjonalnej, ale w formie ogólnej nie jest tak uniwersalnie bezpieczna jak aktywności towarzyskie i poznawcze.

W praktyce asystent powinien:

  • ustalić z osobą preferencje i aktualne możliwości w danym dniu,
  • planować aktywności z możliwością odpoczynku i bez presji tempa,
  • unikać sytuacji o podwyższonym ryzyku upadku,
  • w razie aktywności ruchowych zadbać o asekurację i dostosowanie warunków.

Kluczowe jest podejście indywidualne: "możliwość" zależy od stanu osoby, ale jako najbardziej bezpieczna i typowo dostępna propozycja najlepiej wypada zestaw aktywności społeczno-poznawczych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stwardnienie rozsiane to choroba ośrodkowego układu nerwowego, w której mogą pojawiać się m.in. osłabienie, zaburzenia równowagi i męczliwość. Objawy często mają zmienne nasilenie, dlatego aktywności i wsparcie trzeba dobierać elastycznie, zależnie od aktualnego stanu osoby.
Najbezpieczniejsze są aktywności o małym ryzyku upadku i bez dużego wysiłku: spotkania towarzyskie, słuchanie muzyki, gry planszowe lub karciane, kino domowe, zajęcia manualne. Ważne są przerwy, wygodne miejsce siedzące i brak presji tempa.
Aktywności społeczne wspierają dobrostan psychiczny, motywację i poczucie przynależności. Dla asystenta to także element przeciwdziałania izolacji: pomoc w organizacji spotkania, dojazdu, dostępności miejsca i komunikacji może realnie zwiększać samodzielność osoby.
Sygnały przeciążenia to narastające zmęczenie, spadek stabilności chodu, zawroty głowy, pogorszenie koordynacji, trudności z koncentracją lub wzrost napięcia mięśniowego. Wtedy warto przerwać aktywność, zaplanować odpoczynek, nawodnienie i wrócić do lżejszej formy spędzania czasu.
To zależy od stanu funkcjonalnego, rodzaju sportu i dostosowania. Część osób może wykonywać ćwiczenia dobrane indywidualnie (np. spokojne ćwiczenia wzmacniające lub rozciągające), ale sporty wymagające dobrej równowagi czy szybkich zwrotów mogą zwiększać ryzyko upadku. Decyzję warto konsultować z fizjoterapeutą.
Częste błędy to: planowanie zbyt intensywnego wysiłku, ignorowanie ryzyka upadku, brak przerw i nawodnienia, wybór miejsca niedostępnego architektonicznie oraz narzucanie aktywności zamiast wspólnego ustalenia preferencji. Dobrą praktyką jest plan "A" i łagodniejsza alternatywa.
Asystent może sprawdzić dostępność lokalu (wejście bez barier, toaleta), zaplanować dojazd i bezpieczną trasę, zadbać o możliwość odpoczynku (krzesło, przerwy), pomóc w przeniesieniu drobnych rzeczy i w razie potrzeby zapewnić dyskretną asekurację podczas przemieszczania się.
Sporty wodne często wymagają szybkich reakcji, dobrej koordynacji i stabilnej równowagi, a środowisko (woda, fale, śliska powierzchnia) zwiększa ryzyko urazu. Przy ograniczonej mobilności dodatkowym wyzwaniem jest bezpieczne wejście/wyjście z wody oraz asekuracja w razie nagłego osłabienia.
Warto uwzględnić: aktualne samopoczucie i zmęczenie, stabilność chodu, bezpieczeństwo otoczenia, dostępność miejsca (brak barier), możliwość odpoczynku, temperaturę i czas trwania. Najlepiej wybierać aktywności, które można przerwać bez "straty" i łatwo dostosować do możliwości.
Ucz się schematu: bezpieczeństwo → dostosowanie → preferencje osoby → wsparcie asystenta. Ćwicz rozpoznawanie aktywności niskiego ryzyka oraz takich, które wymagają dobrej równowagi lub dużego wysiłku. Zwracaj uwagę na wskazówki w treści, np. "porusza się o kuli".
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "W czasie wolnym u osoby z SM poruszającej się o kuli priorytetem jest bezpieczeństwo i aktywności o małym ryzyku upadku oraz nadmiernego zmęczenia."

Źródła:

  • World Health Organization (WHO) – "Multiple sclerosis", https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/multiple-sclerosis (dostęp: 2026-03-01)
  • NHS (UK) – "Multiple sclerosis (MS)", https://www.nhs.uk/conditions/multiple-sclerosis/ (dostęp: 2026-03-01)
  • Mayo Clinic – "Multiple sclerosis", https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/multiple-sclerosis/symptoms-causes/syc-20350269 (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały edukacyjne o stwardnieniu rozsianym (objawy, zmęczenie, bezpieczeństwo aktywności)
  • Skrypty/opisy kwalifikacji dotyczące aktywizacji i organizacji wsparcia
  • Poradniki rehabilitacyjne nt. aktywności fizycznej w chorobach neurologicznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego