KWALIFIKACJA MED13 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 15.
Osoba z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim, z racji swoich możliwości w zakresie procesów myślenia i podejmowania decyzji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Niepełnosprawność intelektualna w stopniu lekkim zwykle oznacza wolniejsze tempo uczenia się i trudności w złożonych decyzjach, ale przy odpowiednim wsparciu osoba może być samodzielna i podejmować pracę. Stwierdzenia "wyłącznie" lub "jedynie" są zbyt kategoryczne i nie opisują typowych możliwości tej grupy.

Pełne wyjaśnienie:

Niepełnosprawność intelektualna w stopniu lekkim wiąże się najczęściej z obniżonym poziomem funkcjonowania intelektualnego oraz trudnościami w zakresie rozumowania abstrakcyjnego, planowania i przewidywania skutków. Nie oznacza to jednak automatycznie braku zdolności do samodzielnego życia czy pracy.

Odpowiedź "jest w stanie pracować na otwartym rynku pracy." jest uzasadniona tym, że wiele osób z NI w stopniu lekkim może wykonywać pracę, szczególnie gdy zadania są jasno zorganizowane, a środowisko pracy zapewnia zrozumiałe instrukcje i przewidywalną rutynę. W praktyce wsparciem mogą być trening umiejętności społecznych, przygotowanie zawodowe, praca z trenerem pracy lub stopniowe wprowadzanie obowiązków. W terapii zajęciowej ważne jest skupienie na realnych kompetencjach i barierach, a nie na samym rozpoznaniu.

Odpowiedź "jest niezdolna do samodzielnej egzystencji." jest zbyt daleko idąca. "Samodzielna egzystencja" dotyczy zdolności do zaspokajania podstawowych potrzeb i funkcjonowania w codzienności. W stopniu lekkim częściej spotyka się potrzebę częściowego wsparcia (np. w sprawach formalnych czy finansowych), a nie całkowitą niesamodzielność.

Odpowiedź "korzysta wyłącznie z systemu szkolnictwa specjalnego." jest nieprawdziwa przez użycie słowa "wyłącznie". Ścieżki edukacyjne mogą być zróżnicowane i zależą od indywidualnych możliwości, wsparcia oraz dostępnych form kształcenia. Uczestnictwo w edukacji ogólnodostępnej, integracyjnej czy specjalnej nie jest jedynym, sztywnym scenariuszem.

Odpowiedź "może mieszkać samodzielnie jedynie w systemie mieszkalnictwa chronionego." także zawiera kategoryczne "jedynie". Część osób może mieszkać samodzielnie bez takiej formy, a część może korzystać z mieszkalnictwa wspieranego/chronionego okresowo lub ze względu na czynniki środowiskowe. Wnioskowanie powinno dotyczyć potrzeb funkcjonalnych, nie etykiety diagnostycznej.

Dla egzaminu kluczowe jest rozumienie, że w stopniu lekkim nacisk kładzie się na możliwości, kompensację trudności i dobór adekwatnego wsparcia w edukacji, pracy i samodzielnym życiu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej oznacza wolniejsze uczenie się i trudność w złożonych zadaniach poznawczych (np. planowanie, rozwiązywanie problemów), przy jednoczesnej możliwości nabywania umiejętności praktycznych. W terapii zajęciowej ocenia się funkcjonowanie i dobiera wsparcie, a nie zakłada z góry całkowitą niesamodzielność.
Tak, często jest to możliwe, zwłaszcza przy jasnym zakresie obowiązków, powtarzalnych zadaniach i dobrym wdrożeniu. Wsparciem bywa trening umiejętności społecznych, instruktaż stanowiskowy, a czasem praca wspomagana. Sama diagnoza nie przesądza o braku zdolności do pracy.
Sformułowania absolutne sugerują, że nie ma wyjątków. W obszarze funkcjonowania osób z niepełnosprawnością intelektualną zwykle istnieje duża zmienność: zależnie od kompetencji, wsparcia i środowiska. Dlatego "wyłącznie/jedynie" często czyni zdanie fałszywym.
Ocena obejmuje m.in. samodzielność w czynnościach dnia codziennego, rozumienie instrukcji, tempo pracy, bezpieczeństwo, komunikację, radzenie sobie ze stresem i motywację. Ważne jest też środowisko pracy i możliwe dostosowania. Celem jest dopasowanie zadań do możliwości.
To zatrudnienie u "zwykłego" pracodawcy na ogólnych zasadach, poza systemem pracy chronionej. Osoba może korzystać z różnych form wsparcia (np. szkolenia, asysta), ale docelowo wykonuje realne obowiązki w typowym środowisku pracy, zgodnie z wymaganiami stanowiska.
Nie musi. W stopniu lekkim częste są trudności w sprawach bardziej złożonych (np. formalności, budżet), ale wiele osób potrafi zaspokajać podstawowe potrzeby i funkcjonować samodzielnie lub z częściowym wsparciem. Kluczowa jest indywidualna ocena funkcjonalna.
Pomocne są: jasne instrukcje krok po kroku, checklisty, stały plan dnia, trening stanowiskowy, wsparcie trenera pracy, stopniowe zwiększanie odpowiedzialności oraz nauka komunikacji w zespole. W terapii zajęciowej można ćwiczyć umiejętności zawodowe w warunkach symulowanych.
Gdy osoba ma trudności, które realnie zagrażają bezpieczeństwu lub stabilności życia (np. zarządzanie lekami, finansami, organizacja dnia) i potrzebuje stałego lub okresowego wsparcia. Nie jest to rozwiązanie "obowiązkowe" dla wszystkich; decyzja powinna wynikać z oceny potrzeb.
Częsty błąd to uogólnianie: przypisywanie cech stopnia umiarkowanego/znacznego osobom w stopniu lekkim. Inny błąd to kierowanie się stereotypem "niepełnosprawność = brak pracy". Pomaga czytanie słów-kluczy ("wyłącznie", "jedynie") i myślenie o wsparciu.
Trudności edukacyjne dotyczą głównie tempa i sposobu uczenia się, natomiast możliwości zawodowe zależą od dopasowania zadań, praktycznego treningu i środowiska pracy. Osoba może potrzebować wsparcia w nauce, a jednocześnie dobrze radzić sobie w konkretnych, praktycznych obowiązkach.
info

Statystycznie 43% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Stwierdzenia "wyłącznie" lub "jedynie" są zbyt kategoryczne i nie opisują typowych możliwości tej grupy."

Źródła:

  • WHO ICD-11 Browser: "Disorders of intellectual development (6A00)" (ICD-11 MMS, release 2024-01), https://icd.who.int/browse/2024-01/mms/en
  • AAIDD (American Association on Intellectual and Developmental Disabilities): "Definition of Intellectual Disability", https://www.aaidd.org/intellectual-disability/definition

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z pedagogiki specjalnej (funkcjonowanie osób z NI w stopniu lekkim)
  • Podstawy rehabilitacji i terapii zajęciowej: planowanie celów i ocena funkcjonalna
  • WHO ICD-11: opis zaburzeń rozwoju intelektualnego

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego