KWALIFIKACJA MEC5 - PAŹDZIERNIK 2013

PYTANIE NR 27.
Ostrze narzędzia skrawającego odziaływując siłami skrawania na obrabiany przedmiot, powoduje odrywanie się usuwanego materiału w postaci wiórów, których jest wiele rodzajów. Wiór odpryskowy przedstawiono na rysunku oznaczonym literą
Ilustracja przedstawia cztery schematyczne rysunki oznaczone literami A, B, C i D, które pokazują różne rodzaje wiórów
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wiór odpryskowy powstaje zwykle podczas skrawania materiałów kruchych lub przy warunkach sprzyjających pękaniu warstwy skrawanej. Ma postać krótkich, nieregularnych odprysków, a nie długiej wstęgi. Na ilustracji taki wiór wskazano na rysunku oznaczonym literą "C".

Pełne wyjaśnienie:

Wiór odpryskowy to postać wióra, w której usuwany materiał nie odkształca się plastycznie w sposób ciągły, lecz odrywa się skokowo i rozpada na krótkie fragmenty. Taki mechanizm jest typowy zwłaszcza dla materiałów bardziej kruchych (np. o mniejszej zdolności do odkształceń plastycznych) lub dla warunków skrawania, w których warstwa skrawana łatwo pęka.

Rozpoznanie wióra odpryskowego opiera się na cechach wizualnych:

  • fragmenty są krótkie i nieregularne,
  • brak charakterystycznej długiej "wstęgi" typowej dla wióra ciągłego,
  • często widać postać odprysków lub drobnych kawałków, a nie uformowanych spiral.

Dlatego poprawna jest odpowiedź "C", bo wskazuje obraz odpowiadający tej nieregularnej, odpryskowej postaci.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • Odpowiedź "A" zwykle przedstawia wiór o bardziej uporządkowanej formie (np. wstęgowy lub spiralny), typowy dla skrawania plastycznego – nie pasuje do pojęcia "odpryskowy".
  • Odpowiedź "B" częściej odpowiada wiórom łamanym/zwijanym, gdzie wiór jest formowany i łamany w bardziej kontrolowany sposób (np. dzięki geometrii narzędzia), a nie kruszy się na przypadkowe odpryski.
  • Odpowiedź "D" może prezentować postać segmentową lub inną odmianę wióra, w której wiór ma pewną powtarzalność/strukturę; wiór odpryskowy jest zwykle bardziej chaotyczny i "pokruszony".

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w opcjach widzisz (1) długie, gładkie wstęgi lub spirale oraz (2) krótkie, ostre, nieregularne kawałki, to wiór odpryskowy odpowiada zwykle tej drugiej grupie. Ucz się rozpoznawania na zdjęciach z ćwiczeń – to najszybsza metoda utrwalenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wiór odpryskowy to postać wióra powstająca, gdy materiał odrywa się skokowo i pęka na krótkie, nieregularne fragmenty. Zamiast długiej wstęgi pojawiają się odpryski/kawałki, często ostre i niejednorodne.
Szukaj krótkich, "pokruszonych" fragmentów bez ciągłej wstęgi. Wiór odpryskowy wygląda chaotycznie: ma nieregularne kształty, różne długości i często przypomina drobne kawałki oderwanego materiału.
Rodzaj wióra zależy od właściwości materiału (plastyczny/kruchy), geometrii narzędzia, prędkości skrawania, posuwu i głębokości. Zmiana tych warunków zmienia sposób odkształcania i pękania warstwy skrawanej.
Tak, najczęściej kojarzy się z materiałami o mniejszej zdolności do odkształceń plastycznych, gdzie warstwa skrawana łatwiej pęka. W praktyce forma wióra może się zmieniać także przy niekorzystnych parametrach skrawania.
Odpryski bywają ostre i mogą być wyrzucane z dużą prędkością. Ryzyko to skaleczenia, urazy oczu oraz oparzenia (gorące wióry). Stosuj okulary/ochronę twarzy, osłony i usuwaj wióry narzędziami, nie ręką.
Wiór ciągły tworzy długą wstęgę lub spiralę (materiał odkształca się plastycznie). Wiór odpryskowy rozpada się na krótkie, nieregularne fragmenty (materiał pęka). Różnią się więc ciągłością i "uporządkowaniem" kształtu.
Gdy wióry są nadmiernie długie i niebezpieczne (ryzyko owinięcia) albo gdy pojawiają się niekontrolowane odpryski i pogorszenie jakości powierzchni. Wtedy warto skorygować posuw, prędkość skrawania lub geometrię/łamacz wióra.
Kąt natarcia, promień naroża i zastosowanie łamacza wióra mogą sprzyjać zwijaniu oraz kontrolowanemu łamaniu wióra. Przy niekorzystnej geometrii wiór może być zbyt ciągły lub pękać chaotycznie, co utrudnia proces i zwiększa ryzyko.
Częsty błąd to utożsamianie "krótkiego" wióra wyłącznie z wiórem łamanym, bez oceny nieregularności i sposobu pękania. Inny błąd to sugerowanie się jednym detalem zdjęcia zamiast całością: ciągłość, kształt, powtarzalność.
Najskuteczniej działa porównywanie zdjęć: wiór ciągły (wstęgi/spirale), wiór łamany (krótkie, ale bardziej uporządkowane odcinki), wiór odpryskowy (nieregularne odpryski). Ćwicz na przykładach z warsztatu i katalogów narzędzi.
info

Statystycznie 42% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Wiór odpryskowy powstaje zwykle podczas skrawania materiałów kruchych lub przy warunkach sprzyjających pękaniu warstwy skrawanej."

Źródła:

  • Sandvik Coromant, "Metal cutting knowledge – Chip formation" (strona o formowaniu wióra), https://www.sandvik.coromant.com/en/knowledge/machining-formulas-definitions/chip-formation (dostęp: 2026-02-27)
  • Kennametal, "Chip control" (materiał o powstawaniu i kontroli wióra), https://www.kennametal.com/us/en/resources/engineering-calculators/chip-control.html (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia, hasło "Wiór" (podstawowe omówienie pojęcia i typów), https://pl.wikipedia.org/wiki/Wi%C3%B3r (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii maszyn: rozdział o skrawaniu i rodzajach wiórów
  • Katalogi producentów narzędzi skrawających (sekcje o formowaniu i łamaniu wióra)
  • Instrukcje stanowiskowe BHP dla tokarek i frezarek (postępowanie z wiórami)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego