KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 5.
Szóstą klasę dokładności i chropowatość powierzchni o wartości Ra=0,32 μm dla otworu przelotowego Ø10 można uzyskać poprzez
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rozwiercanie jest typową operacją wykańczającą wcześniej wywiercony otwór. Umożliwia uzyskanie wysokiej dokładności wymiarowej (np. IT6) oraz małej chropowatości, nawet Ra ok. 0,32 μm, ponieważ rozwiertak pracuje na niewielkim naddatku. Powiercanie i frezowanie nie służą do takiego wykończenia.

Pełne wyjaśnienie:

Wymagania "szósta klasa dokładności" (czyli typowo IT6) oraz chropowatość Ra = 0,32 μm oznaczają, że otwór ma być wykonany bardzo precyzyjnie i mieć gładką powierzchnię. Dla otworu przelotowego o średnicy Ø10 standardową technologiczną metodą uzyskania takiego wykończenia jest rozwiercanie.

Rozwiercanie wykonuje się po operacji wstępnej (najczęściej po wierceniu). Rozwiertak usuwa mały naddatek, poprawia walcowość i prostoliniowość otworu oraz znacząco zmniejsza chropowatość. Dzięki temu możliwe jest osiągnięcie wysokich klas dokładności (w praktyce warsztatowej często w zakresie IT6–IT9) oraz niskich wartości Ra, w tym w precyzyjnych warunkach także około 0,32 μm.

Pozostałe odpowiedzi nie pasują do podanych wymagań:

  • Powiercanie służy głównie do obróbki wejścia otworu (np. pod łeb śruby, fazę lub pogłębienie). Nie jest typową operacją do uzyskania bardzo małej tolerancji średnicy na całej długości otworu ani Ra rzędu 0,32 μm.
  • Wytaczanie stosuje się często przy większych średnicach lub otworach niestandardowych, gdy potrzebna jest korekcja położenia/kształtu, a użycie rozwiertaka jest utrudnione. Dla małego otworu Ø10 rozwiązaniem bardziej typowym i ekonomicznym jest rozwiercanie, a samo wytaczanie nie jest "automatycznie dokładniejsze" w tej skali.
  • Frezowanie nie jest typową metodą wykańczania małych otworów okrągłych do IT6 i tak niskiej chropowatości; częściej służy do obróbki płaszczyzn, rowków lub konturów, a uzyskanie precyzyjnego otworu wymagałoby specjalnych strategii i nadal nie jest to standardowy wybór.

W praktyce przy takich wymaganiach myśli się o sekwencji: wiercenie otworu wstępnego → rozwiercanie do wymiaru i jakości. To bezpośrednio odpowiada temu, co sprawdza pytanie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rozwiercanie to obróbka wykańczająca wcześniej wykonany otwór (np. po wierceniu) za pomocą rozwiertaka. Celem jest uzyskanie dokładnego wymiaru, poprawa kształtu (walcowości) oraz zmniejszenie chropowatości powierzchni otworu.
Wiercenie zwykle daje otwór mniej dokładny i o większej chropowatości. Rozwiercanie usuwa niewielki naddatek materiału, stabilizuje średnicę i wygładza powierzchnię, dlatego jest naturalnym krokiem "po wierceniu", gdy wymagane są lepsze parametry IT i Ra.
Ra = 0,32 μm oznacza bardzo gładką powierzchnię. Taka wartość jest typowa dla starannej obróbki wykańczającej. W praktyce wymaga właściwego narzędzia, małego naddatku, dobrej geometrii ostrzy i stabilnych warunków skrawania.
Dla małych otworów często stosuje się sekwencję: wiercenie otworu wstępnego, a następnie rozwiercanie. Przy wyższych wymaganiach spotyka się też inne metody wykańczania, ale w zadaniach egzaminacyjnych rozwiercanie jest podstawową odpowiedzią dla IT6 i niskiego Ra.
Powiercanie służy głównie do obróbki wejścia otworu (pogłębienia, stożki, gniazda pod łeb). Nie jest nastawione na precyzyjne "prowadzenie" średnicy na całej długości otworu ani na bardzo małą chropowatość ścian, więc zwykle nie spełnia takich wymagań.
Wytaczanie wybiera się częściej przy większych średnicach, nietypowych otworach lub gdy trzeba korygować położenie i kształt otworu w sposób elastyczny. Dla małych średnic, gdzie istnieją typowe narzędzia, rozwiercanie bywa prostsze i bardziej "standardowe" technologicznie.
Najczęstszy błąd to mylenie rozwiercania z powiercaniem, bo oba terminy dotyczą "otworów". Drugi typowy błąd to założenie, że wytaczanie zawsze jest dokładniejsze, bez uwzględnienia średnicy oraz tego, że rozwiercanie jest typową metodą wykańczającą małe otwory.
Da się wykonać otwór metodami frezarskimi, ale nie jest to typowa operacja wykańczająca mały otwór do wysokiej klasy dokładności w ujęciu podstaw technologii. W kontekście standardowych metod wykańczania otworów (IT6 i niskie Ra) częściej wskazuje się rozwiercanie.
Naddatek pod rozwiercanie powinien być mały i równomierny, aby rozwiertak usuwał cienką warstwę materiału i prowadził się stabilnie. Zbyt mały naddatek może nie "przeczyścić" powierzchni po wierceniu, a zbyt duży pogorszy jakość i zwiększy ryzyko błędów wymiaru.
Warto zapamiętać, które operacje są zgrubne, a które wykańczające, oraz jakie parametry zwykle poprawiają (wymiar, kształt, chropowatość). Pomaga też kojarzenie: wiercenie daje otwór "wstępny", a rozwiercanie służy do uzyskania dokładności i gładkości.
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Rozwiercanie jest typową operacją wykańczającą wcześniej wywiercony otwór."

Źródła:

  • PN-EN ISO 286-1, "System tolerancji i pasowań ISO" (zakresy klas IT i zasady systemu tolerancji)
  • PN-EN ISO 4287, "Specyfikacje geometrii wyrobów (GPS) — Struktura geometryczna powierzchni: metoda profilowa — Terminy, definicje i parametry" (definicja parametru Ra)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii obróbki skrawaniem (dział: obróbka i wykańczanie otworów)
  • Tablice technologiczne: typowe zakresy IT i Ra dla operacji wiercenia, rozwiercania i wytaczania
  • Materiały szkolne z metrologii warsztatowej: interpretacja klas IT oraz parametrów chropowatości

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego