KWALIFIKACJA MEC9 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 9.
Oznaczenie pasowania według zasady stałego otworu przedstawia zapis
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W zasadzie stałego otworu (baza otworu) otwór ma pole tolerancji oznaczone literą H, czyli z odchyłką dolną równą 0. Dobiera się do niego odpowiednie pole wałka (np. p) i klasy dokładności (np. 7 i 6). Zapis "Ø35H7/p6" spełnia tę zasadę.

Pełne wyjaśnienie:

Zasada stałego otworu (nazywana też bazą otworu) polega na tym, że dla otworu przyjmuje się stałe położenie pola tolerancji, a zmienia się położenie pola tolerancji wałka tak, aby uzyskać wymagany rodzaj pasowania (luzowe, przejściowe lub wciskowe).

W systemie ISO rolę bazy otworu pełni oznaczenie H dla otworu: litera ta oznacza takie położenie pola tolerancji, w którym odchyłka dolna otworu jest równa 0. W praktyce zapis pasowania ma postać: otwór (litera i klasa, np. H7) oraz wałek (litera i klasa, np. p6).

Odpowiedź "Ø35H7/p6" jest poprawna, ponieważ:

  • część dotycząca otworu zawiera H7, czyli bazę otworu,
  • część dotycząca wałka zawiera p6, czyli pole wałka dobierane do wymaganego pasowania,
  • obie części mają typową, jednorodną notację stosowaną w zapisie pasowań.

Pozostałe odpowiedzi są błędne z typowych powodów:

  • "Ø30p6/H7" odwraca kolejność członów i sugeruje, że H7 dotyczy wałka, a nie otworu, przez co nie przedstawia zasady stałego otworu w standardowym zapisie.
  • "Ø25h7/P6" zawiera h (mała litera) dla wałka, co odpowiada bazie wałka (stały wałek), a nie bazie otworu.
  • "Ø40P6/h7" również nie daje bazy otworu H; dodatkowo miesza przypisanie wielkich/małych liter do otworu i wałka, co prowadzi do błędnej interpretacji.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści jest "stały otwór", szukaj w odpowiedziach litery H po stronie otworu (zwykle zapisanej jako pierwszy człon), a nie po stronie wałka.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zasada stałego otworu (baza otworu) to sposób doboru pasowań, w którym otwór ma stałe położenie pola tolerancji, a zmienia się pole tolerancji wałka, aby uzyskać wymagany luz lub wcisk. W zapisie najczęściej oznacza to otwór z literą H i dobrany do niego wałek.
Litera H dla otworu oznacza położenie pola tolerancji, w którym dolna odchyłka otworu wynosi 0. Dzięki temu łatwo dobiera się różne rodzaje pasowań, zmieniając tylko literę wałka (np. g, k, p) i ewentualnie klasy dokładności (np. 7, 6).
Sprawdź, czy część dotycząca otworu ma literę H (np. H7). Następnie zobacz, czy druga część dotyczy wałka i ma inną literę (np. p6). Jeśli w odpowiedzi widzisz "h" dla wałka, to zwykle jest to baza wałka, a nie baza otworu.
Zapis H7/p6 oznacza pasowanie, w którym otwór ma pole tolerancji H7, a wałek ma pole tolerancji p6. Litery określają położenie pola tolerancji względem wymiaru nominalnego, a cyfry (7 i 6) oznaczają klasy dokładności wykonania.
Znak Ø informuje o średnicy i często pojawia się na rysunku przy wymiarze nominalnym (np. Ø35). Samo pasowanie można też zapisywać bez tego symbolu jako "35 H7/p6", zależnie od konwencji w zadaniu lub dokumentacji. Najważniejsze jest poprawne przypisanie H do otworu.
W stałym otworze bazą jest otwór (zwykle litera H), a dobiera się wałek. W stałym wałku bazą jest wałek (zwykle litera h), a dobiera się otwór. Obie zasady służą do wygodnego projektowania pasowań, ale punkt "stałości" jest w innym elemencie.
Najczęściej myli się, która część zapisu dotyczy otworu, a która wałka, oraz ignoruje się znaczenie wielkich i małych liter (H vs h). Błędem jest też uznawanie, że kolejność "wałek/otwór" jest równoważna "otwór/wałek" — w zadaniach egzaminacyjnych zwykle obowiązuje standardowy układ.
Stosuje się ją bardzo często, bo wykonanie i kontrola otworów (np. rozwiercanie, roztaczanie) bywają standaryzowane narzędziowo, a dopasowanie uzyskuje się doborem wałka. To typowe w połączeniach wał–piasta, osadzeniach łożysk, tulejach i gniazdach w korpusach maszyn.
Nie. H7 mówi o polu tolerancji otworu, ale rodzaj pasowania (luzowe, przejściowe, wciskowe) zależy od tego, jakie pole tolerancji ma wałek (np. g6, k6, p6). Ten sam otwór H7 może dać różny efekt w zależności od dobranego wałka.
Warto opanować: znaczenie liter pól tolerancji dla otworu i wałka, ideę bazy otworu (H) i bazy wałka (h), oraz umiejętność wskazania, który element jest bazą w danym zapisie. Pomaga ćwiczenie krótkich zestawów: rozpoznaj bazę, a potem określ, co jest dobierane.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 44% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "W zasadzie stałego otworu (baza otworu) otwór ma pole tolerancji oznaczone literą H, czyli z odchyłką dolną równą 0."

Źródła:

  • ISO 286-1:2010, Geometrical product specifications (GPS) — ISO code system for tolerances on linear sizes — Part 1: Basis of tolerances, deviations and fits
  • ISO 286-2:2010, Geometrical product specifications (GPS) — ISO code system for tolerances on linear sizes — Part 2: Tables of standard tolerance classes and limit deviations for holes and shafts

Materiały:

  • Podręczniki z metrologii i tolerancji w budowie maszyn (dział: tolerancje i pasowania)
  • Tablice pasowań i tolerancji wg systemu ISO 286 (tabele pól tolerancji)
  • Materiały dydaktyczne z rysunku technicznego maszynowego (oznaczenia pasowań na rysunkach)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego