KWALIFIKACJA MED11 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 21.
Pacjent po amputacji w obrębie podudzia aktywny fizycznie, uprawiający sport potrzebuje protezy klasy czwartej, której elementem modułowym jest stopa zbudowana
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stopa protezowa dla osoby bardzo aktywnej (sport) powinna być lekka, sprężysta i wytrzymała na obciążenia dynamiczne.
Kompozyt z włókna węglowego dobrze magazynuje i oddaje energię oraz ma wysoką wytrzymałość zmęczeniową, dlatego jest typowym wyborem w stopach "dynamicznych" o wyższej klasie aktywności.

Pełne wyjaśnienie:

U pacjenta po amputacji podudzia, który jest aktywny fizycznie i uprawia sport, stopa protezowa musi przenosić duże obciążenia dynamiczne (przyspieszenia, lądowania, szybkie zmiany kierunku) oraz jednocześnie zapewniać możliwie naturalny chód i bieg. W praktyce oznacza to potrzebę komponentu o małej masie, dobrej sprężystości oraz wysokiej odporności na zmęczenie materiału.

Odpowiedź "z włókna węglowego" jest właściwa, ponieważ włókno węglowe (w formie kompozytu) pozwala konstruować tzw. stopy dynamiczne: elementy uginają się pod obciążeniem, magazynują energię i oddają ją w fazie wybicia. Dzięki temu pacjent uzyskuje bardziej efektywny, "sprężynujący" krok, co jest szczególnie istotne w sporcie. Dodatkowo kompozyty węglowe zapewniają korzystny stosunek wytrzymałości do masy.

Pozostałe propozycje są nietrafne w kontekście wysokiej aktywności:

  • "z drewna" – historycznie wykorzystywane w niektórych konstrukcjach, ale dla sportu zwykle nie zapewnia porównywalnej sprężystości, powtarzalności parametrów i trwałości jak nowoczesne kompozyty.
  • "z gumy" – guma może tłumić drgania, lecz nadmierne tłumienie i mniejsza sztywność utrudniają efektywne oddawanie energii, a przy dużych obciążeniach materiał może nie spełniać wymagań funkcjonalnych stopy dynamicznej.
  • "z polipropylenu twardego" – polipropylen jest powszechny w lejach i niektórych elementach ortotycznych, ale sama stopa dla bardzo aktywnego pacjenta wymaga materiału o lepszych parametrach sprężystości i wytrzymałości zmęczeniowej typowych dla kompozytów.

Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach o wysokiej aktywności szukaj materiałów i konstrukcji kojarzonych z kompozytami, sprężynowaniem i oddawaniem energii, a nie tylko z "twardością" lub "amortyzacją".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zazwyczaj chodzi o wysoki poziom aktywności użytkownika (duże obciążenia dynamiczne, sport). W praktyce wymaga to komponentów o większej wytrzymałości i lepszej sprężystości. Uwaga: różne systemy klasyfikacji mogą używać innych nazw/poziomów, więc na egzaminie liczy się sens: "bardzo aktywny pacjent".
Kompozyt węglowy ma korzystny stosunek wytrzymałości do masy i umożliwia sprężyste ugięcie elementu. Dzięki temu stopa może magazynować energię w fazie podporu i oddawać ją w fazie wybicia, co poprawia dynamikę chodu i biegu oraz zmniejsza "koszt energetyczny" poruszania.
Najważniejsze są: mała masa, wysoka wytrzymałość zmęczeniowa, odpowiednia sprężystość (kontrolowane ugięcie), stabilność w różnych prędkościach chodu oraz przewidywalne zachowanie w obciążeniach dynamicznych. W sporcie liczy się też efektywne oddawanie energii i odporność na uszkodzenia.
Guma dobrze tłumi drgania, ale w stopach dla wysokiej aktywności zwykle nie daje tak efektywnego oddawania energii jak kompozyty. Może być elementem składowym (np. warstwy, osłony), lecz jako podstawowy materiał konstrukcyjny stopy dynamicznej bywa niewystarczająca przy dużych obciążeniach.
Drewno bywało używane w starszych konstrukcjach, ale nowoczesne stopy dla bardzo aktywnych pacjentów wymagają powtarzalnych parametrów sprężystości i wysokiej odporności na zmęczenie. Kompozyty (np. węglowe) pozwalają lepiej projektować ugięcie i oddawanie energii przy mniejszej masie.
Mylenie "twardości" z "funkcjonalnością w ruchu". Materiał może być twardy, ale nie zapewniać sprężystego oddawania energii lub nie mieć dobrej odporności zmęczeniowej. W zadaniach o sporcie kluczowe jest rozumienie obciążeń dynamicznych i roli sprężynowania komponentu.
Lej często wykonuje się z tworzyw i laminatów pod kątem dopasowania do kikuta i komfortu kontaktu. Stopa protezowa jest komponentem przenoszącym duże obciążenia i realizującym sprężystość/oddawanie energii. Dlatego w stopach wysokiej aktywności częściej spotyka się kompozyty węglowe niż typowe tworzywa termoformowalne.
Gdy pacjent ma wysoki poziom aktywności: szybki chód, praca fizyczna, bieganie, sport, częste chodzenie po nierównym terenie. Stopa dynamiczna ma wspierać wybicie i zmniejszać zmęczenie. Przy niskiej aktywności priorytetem bywa stabilność i prostota, a nie maksymalne oddawanie energii.
Poziom aktywności i cele (np. sport), masa ciała, sposób poruszania się, warunki użytkowania (teren, praca), stan kikuta i tolerancja obciążeń, a także bezpieczeństwo i stabilność. Te dane wpływają na dobór klasy komponentów i materiałów (np. kompozyty węglowe dla większej dynamiki).
Traktuj to jako sygnał: potrzebna jest wysoka wytrzymałość i rozwiązanie dla obciążeń dynamicznych. W materiałach często oznacza to preferencję dla kompozytów (np. włókno węglowe), a w konstrukcjach – komponenty "dynamiczne". Następnie sprawdź, czy pozostałe opcje nie dotyczą raczej rozwiązań prostych lub historycznych.
info

Statystycznie 44% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Podręczniki z protetyki kończyn dolnych (materiały i budowa komponentów)
  • Materiały szkoleniowe producentów stóp protezowych dotyczące doboru do poziomu aktywności
  • Notatki z zajęć: właściwości kompozytów i ich zastosowanie w protezach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego