KWALIFIKACJA MED11 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 14.
Pacjent po amputacji w obrębie podudzia, uprawiający sport, potrzebuje protezy klasy czwartej, której elementem modułowym jest stopa zbudowana
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dla pacjenta po amputacji podudzia, uprawiającego sport (wysoka aktywność/klasa IV), typowym wyborem jest stopa dynamiczna o dużym zwrocie energii.
Takie stopy wykonuje się z kompozytów na bazie włókna węglowego, bo są lekkie i sprężyste. Drewno, guma ani twardy polipropylen nie zapewniają porównywalnej energozwrotności i trwałości w sporcie.

Pełne wyjaśnienie:

W protezach dla osób o wysokiej aktywności (np. pacjent uprawiający sport) kluczowe są: niska masa, sprężystość, magazynowanie i oddawanie energii oraz odporność na cykliczne obciążenia. Z tego powodu jako element modułowy często dobiera się stopę typu dynamicznego (energozwrotną), w której zasadniczym materiałem konstrukcyjnym jest włókno węglowe w formie kompozytu.

Odpowiedź "z włókna węglowego" pasuje do wymagań sportowych, ponieważ kompozyty węglowe pozwalają uzyskać element o bardzo dobrym stosunku wytrzymałości do masy i właściwościach sprężystych. Dzięki temu stopa może efektywnie wspierać fazę przetaczania i wybicia, co jest szczególnie ważne przy szybszym chodzie, bieganiu czy dynamicznych zmianach kierunku.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieadekwatne w tym kontekście:

  • "z drewna" – drewno może występować w rozwiązaniach historycznych lub prostych konstrukcjach, ale w protezach wysokiej aktywności nie jest typowym materiałem stopy modułowej o cechach energozwrotnych; trudniej też uzyskać powtarzalne parametry sprężyste i trwałość przy intensywnym użytkowaniu.
  • "z gumy" – guma jest materiałem elastycznym i tłumiącym, lecz sama w sobie nie daje charakterystyki sprężystej o wysokim zwrocie energii; częściej pełni rolę okładzin, elementów antypoślizgowych lub tłumiących, a nie głównej konstrukcji stopy sportowej.
  • "z polipropylenu twardego" – polipropylen jest powszechny w technice ortopedycznej (np. w elementach lejkowych/ortezach), ale jako podstawowy materiał "stopy" dla klasy wysokiej aktywności nie jest rozwiązaniem typowym dla stóp energozwrotnych; zwykle nie zapewnia porównywalnej sprężystości i wytrzymałości zmęczeniowej jak kompozyt węglowy.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się pacjent aktywny/sportowy i wysoka klasa aktywności, szukaj odpowiedzi związanej z kompozytem węglowym oraz stopą dynamiczną (oddawanie energii), a nie z materiałami typowymi dla prostych, mniej dynamicznych konstrukcji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej oznacza bardzo wysoki poziom aktywności użytkownika (np. sport, szybki chód, bieganie). W praktyce sugeruje to potrzebę komponentów o dużej trwałości, niskiej masie i właściwościach dynamicznych, aby proteza lepiej przenosiła obciążenia i wspierała ruch.
Włókno węglowe w kompozycie pozwala uzyskać element lekki i wytrzymały, który pracuje sprężyście. To ułatwia magazynowanie i oddawanie energii w czasie chodu lub biegu, co poprawia dynamikę kroku w porównaniu z materiałami o większym tłumieniu.
Stopa energozwrotna ugina się pod obciążeniem i oddaje część energii w fazie wybicia. Zwykle ma sprężyste elementy (często kompozytowe), co sprzyja dynamicznemu chodowi. Nie jest to tylko "miękka" stopa – kluczowa jest kontrolowana sprężystość i wytrzymałość.
Guma bywa używana jako materiał okładzinowy lub element poprawiający przyczepność i tłumienie, ale jako główny materiał konstrukcyjny stopy dla wysokiej aktywności zwykle nie zapewnia wymaganego zwrotu energii i odporności na intensywne, powtarzalne obciążenia.
W nowoczesnych rozwiązaniach liczą się powtarzalne parametry, niska masa i wysoka trwałość w cyklicznych obciążeniach. Drewno może mieć zmienną charakterystykę i trudniej na nim "zaprojektować" kontrolowaną sprężystość. Dlatego częściej stosuje się materiały kompozytowe i metalowe.
Oznacza, że stopa jest osobnym komponentem, który można dobrać i wymienić w zależności od potrzeb pacjenta. Modułowość ułatwia dopasowanie protezy do aktywności (np. inna stopa do sportu, inna do codziennego chodzenia) oraz serwisowanie i regulacje ustawienia.
Należy uwzględnić poziom aktywności, masę ciała, rodzaj uprawianego sportu, stabilność kikuta oraz wymagania co do sprężystości i amortyzacji. W praktyce często wybiera się stopę dynamiczną/energozwrotną (często kompozytową), a następnie wykonuje się ustawienie i próby chodu.
Częsty błąd to mylenie "miękkości" z "energozwrotnością" i wybieranie materiału tłumiącego (np. guma) zamiast sprężystego kompozytu. Inny błąd to przenoszenie wiedzy z elementów lejkowych (np. tworzywa) na stopę, która ma inne wymagania mechaniczne.
Polipropylen jest bardzo ważny w technice ortopedycznej (np. w elementach formowanych), ale w kontekście stopy do wysokiej aktywności kluczowe są własności sprężyste i wytrzymałość zmęczeniowa charakterystyczne dla rozwiązań kompozytowych. Dlatego polipropylen rzadko jest podstawą stopy sportowej.
Zwróć uwagę na sygnały: pacjent "uprawia sport", "wysoka aktywność", "klasa czwarta" oraz nacisk na element modułowy stopy. W takich opisach najczęściej testuje się skojarzenie stopy energozwrotnej z kompozytem węglowym, a nie z materiałami prostych konstrukcji.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 42% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że drewno, guma ani twardy polipropylen nie zapewniają porównywalnej energozwrotności i trwałości w sporcie.

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z pracowni protetycznej dotyczące doboru stóp protezowych do poziomów aktywności
  • Katalogi i instrukcje producentów komponentów protezowych (opisy stóp dynamicznych/energozwrotnych)
  • Skrypty szkolne/branżowe z biomechaniki chodu i biegu u osób z amputacją

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego