W księdze wieczystej poszczególne działy mają ściśle określoną funkcję, dlatego przy analizie skutków czynności prawnej trzeba ustalić, jakiego rodzaju wpis się zmienia (właściciel, ograniczenia, hipoteka, oznaczenie).
Przeniesienie prawa własności (tu: na syna w zamian za dożywotnie utrzymanie) oznacza, że zmienia się osoba właściciela. Dane właściciela ujawnia się w dziale II, więc ten dział musi ulec zmianie.
Dożywocie powoduje powstanie uprawnienia/obciążenia dotyczącego nieruchomości (z punktu widzenia KW jest to informacja o prawach, roszczeniach i ograniczeniach związanych z nieruchomością). Tego typu wpisy ujawnia się w dziale III, więc również ten dział będzie aktualizowany.
Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?
- "I-Sp i III" – dział I-Sp dotyczy spisu praw związanych z własnością (np. udział w drodze), a sama zmiana właściciela nie wymaga zmiany tego spisu, jeżeli prawa związane z własnością pozostają takie same.
- "I-O i II" – dział I-O obejmuje oznaczenie nieruchomości (dane identyfikacyjne). W opisanej sytuacji nie ma informacji o zmianie oznaczenia, tylko o zmianie właściciela i ustanowieniu dożywocia, więc pominięcie działu III jest kluczowym błędem.
- "II i IV" – dział IV dotyczy hipotek. Dożywocie nie jest hipoteką, więc wybór działu IV wynika zwykle z mylenia "obciążenia" z hipoteką.
W praktyce (także w pracy technika geodety przy czynnościach okołokatastralnych i obrocie nieruchomościami) warto pamiętać: właściciel = dział II, ograniczenia/roszczenia = dział III, hipoteka = dział IV.
