KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 17.
Parownicę emaliowaną można użyć podczas sporządzania
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Parownica emaliowana jest naczyniem używanym głównie do operacji związanych z ogrzewaniem i odparowywaniem (np. zagęszczaniem roztworów składników), co może występować przy wykonywaniu maści typu roztworu. Wody aromatyczne, proszki i typowe zawiesiny przygotowuje się zwykle innymi narzędziami i technikami.

Pełne wyjaśnienie:

Parownica (w tym parownica emaliowana) jest naczyniem laboratoryjnym/recepturowym kojarzonym przede wszystkim z ogrzewaniem oraz odparowywaniem rozpuszczalnika w celu zagęszczenia lub usunięcia lotnej fazy. Taki kierunek zastosowania pasuje do sytuacji, w której w recepturze wykonuje się maść typu roztworu, czyli preparat, w którym składniki są rozpuszczone w odpowiednim podłożu lub rozpuszczalniku, a etap ogrzewania bywa potrzebny do ułatwienia rozpuszczenia lub do doprowadzenia masy do właściwej konsystencji.

Odpowiedź "maści typu roztworu" jest więc właściwa, bo łączy się z operacjami, do których parownica jest typowo dobierana (kontrolowane ogrzewanie, ewentualne odparowanie części fazy lotnej, praca z masą o charakterze roztworowym).

Pozostałe propozycje są mniej trafne z punktu widzenia doboru sprzętu:

  • "wody aromatycznej" – w praktyce przygotowanie wód/aromatów wiąże się częściej z odmierzaniem, mieszaniem, ewentualnie filtracją i użyciem naczyń miarowych lub zlewek; parownica nie jest tu narzędziem pierwszego wyboru.
  • "proszków do użytku zewnętrznego" – proszki wymagają przede wszystkim rozdrabniania, mieszania i przesiewania, więc kluczowe są moździerz, pistel, przesiewacze oraz odpowiednie pojemniki, a nie naczynie do odparowywania.
  • "zawiesiny do użytku zewnętrznego" – wykonanie zawiesiny zwykle polega na rozproszeniu fazy stałej w ciekłej i uzyskaniu jednorodności (mieszanie, ewentualnie zwilżanie i homogenizacja). Parownica nie jest standardowym naczyniem do tego celu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się nazwa sprzętu, warto najpierw przypisać mu operację technologiczną (odparowywanie, rozdrabnianie, filtracja, odmierzanie). Dopiero potem dobiera się postać leku, w której taka operacja jest typowa.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Parownica emaliowana to naczynie używane głównie do ogrzewania i odparowywania rozpuszczalników lub zagęszczania mieszanin. W recepturze przydaje się tam, gdzie potrzebujesz kontrolowanego podgrzewania masy lub roztworu, a nie np. rozdrabniania czy przesiewania.
Maść typu roztworu może wymagać etapu, w którym składniki są rozpuszczane w podłożu lub w fazie ciekłej i czasem delikatnie ogrzewane. Parownica jest kojarzona właśnie z pracą "na ciepło" i z odparowywaniem, co czyni ją bardziej adekwatną niż narzędzia typowe dla proszków.
To maść, w której substancje lecznicze znajdują się w postaci rozpuszczonej (a nie jako zawiesina cząstek stałych). W praktyce kluczowe jest uzyskanie jednorodnej fazy bez widocznych drobin, co odróżnia ją od maści typu zawiesiny.
Do proszków najczęściej potrzebujesz sprzętu do rozdrobnienia i wymieszania składników, np. moździerza z pistlem oraz ewentualnie sitka do przesiewania. Kluczowa jest jednorodność mieszaniny proszkowej, a nie procesy ogrzewania czy odparowywania.
Woda aromatyczna kojarzy się z czynnościami takimi jak odmierzanie, mieszanie i czasem filtracja. Parownica jest naczyniem typowym dla odparowywania i ogrzewania, więc nie jest narzędziem pierwszego wyboru do prostych roztworów wodnych przygotowywanych na zimno.
W maści typu roztworu składniki aktywne są rozpuszczone, więc preparat jest jednorodny bez cząstek stałych. Zawiesina zawiera nierozpuszczone cząstki rozproszone w cieczy, które mogą opadać i wymagają wstrząsania. To różne mechanizmy i często inny dobór techniki sporządzania.
Ogrzewanie stosuje się wtedy, gdy trzeba ułatwić rozpuszczenie składnika, stopić lub zmiękczyć podłoże, albo uzyskać właściwą konsystencję mieszaniny. Należy robić to kontrolowanie, aby nie doprowadzić do rozkładu składników wrażliwych na temperaturę.
Nie. Dobór naczynia zależy od operacji technologicznej: do odparowywania i pracy na ciepło parownica bywa trafna, ale do proszków kluczowe są narzędzia do rozdrabniania, a do zawiesin – skuteczne mieszanie i zwilżanie. Uniwersalne użycie jednego naczynia zwiększa ryzyko błędów technologicznych.
Najczęstszy błąd to dobieranie sprzętu "po skojarzeniu" zamiast po funkcji, np. łączenie parownicy z wodą tylko dlatego, że oba pojęcia są bliskie znaczeniowo. Pomaga metoda: najpierw nazwij proces (odparowanie/rozdrobnienie/mieszanie), potem dopasuj narzędzie.
Stwórz tabelę "narzędzie → operacja → przykład postaci leku". Ucz się parami: moździerz–rozdrobnienie, sitko–przesiewanie, zlewka–mieszanie roztworów, parownica–odparowywanie/ogrzewanie. Na egzaminie szukaj w treści słów sugerujących proces technologiczny.
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Wody aromatyczne, proszki i typowe zawiesiny przygotowuje się zwykle innymi narzędziami i technikami."

Materiały:

  • Podręcznik do technologii postaci leku dla technika farmaceutycznego (działy: maści, sprzęt recepturowy, procesy technologiczne)
  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ z receptury aptecznej (opis wyposażenia receptury)
  • Instrukcje stanowiskowe i procedury wewnętrzne pracowni recepturowej (jeśli dostępne dla ucznia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego