Kalkulacja ma dobrać metodę ustalenia jednostkowego kosztu wytworzenia wtedy, gdy przedsiębiorstwo wytwarza kilka wyrobów w zasadzie "wspólnym strumieniem" kosztów. W treści wskazano, że wszystkie 3 rodzaje pieczywa powstają z tego samego surowca, w podobnym procesie technologicznym oraz z użyciem tych samych maszyn i urządzeń. To oznacza, że koszty (np. energia pieca, praca, amortyzacja) są w dużej mierze wspólne i nie da się ich łatwo przypisać oddzielnie do każdego rodzaju pieczywa.
Jednocześnie produkty różnią się ciężarem, czyli nie są jednorodne. W takiej sytuacji właściwa jest kalkulacja podziałowa ze współczynnikami. Jej sens polega na tym, że każdy wyrób przelicza się na "jednostki umowne" przy użyciu współczynników przeliczeniowych (często opartych o masę, rozmiar, ewentualnie pracochłonność). Następnie koszty całkowite okresu dzieli się proporcjonalnie do liczby jednostek przeliczeniowych.
- Dlaczego nie kalkulacja podziałowa prosta? Jest adekwatna, gdy produkty są jednorodne (identyczne) – wtedy koszt jednostkowy to po prostu koszty całkowite / liczba sztuk. Tu wyroby różnią się parametrem (waga), więc prosta podziałowa zafałszowałaby jednostkowe koszty.
- Dlaczego nie kalkulacja doliczeniowo zleceniowa? Wymaga rozliczania kosztów na odrębne zlecenia/partie, gdy da się je wyodrębnić. W treści nie ma odrębnych zleceń, a proces i zasoby są wspólne.
- Dlaczego nie kalkulacja doliczeniowo asortymentowa? Jest typowa, gdy koszty można przypisywać do asortymentów poprzez odrębne rozliczenia (np. materiały bezpośrednie, robocizna) i narzuty. W opisanym przypadku kluczowe jest wspólne powstawanie produktów i potrzeba podziału kosztów za pomocą współczynników.
Praktyczna wskazówka egzaminacyjna: jeżeli w zadaniu pojawia się schemat "ten sam proces + kilka wyrobów różniących się parametrem", szukaj odpowiedzi z współczynnikami. Jeżeli "wyroby identyczne" – częściej będzie to podziałowa prosta. Jeżeli "odrębne zlecenia/partie" – częściej zleceniowa.
