KWALIFIKACJA GIW9 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 34.
Pirometrem można zmierzyć
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pirometr to przyrząd do pomiaru temperatury, najczęściej bezkontaktowo (na podstawie promieniowania cieplnego obiektu). Dlatego poprawne jest wskazanie "temperaturę skał." Pozostałe wielkości mierzy się innymi przyrządami, np. anemometrem (prędkość powietrza) i higrometrem (wilgotność).

Pełne wyjaśnienie:

Pirometr jest przyrządem przeznaczonym do pomiaru temperatury, zwykle w sposób bezkontaktowy. W praktyce mierzy on temperaturę powierzchni obiektu na podstawie rejestrowanego promieniowania cieplnego (podczerwieni). W warunkach górnictwa podziemnego taka metoda bywa użyteczna m.in. do szybkiej kontroli temperatury skał, obudowy, rurociągów czy elementów maszyn, gdy pomiar dotykowy jest utrudniony lub niebezpieczny.

Odpowiedź "temperaturę skał." jest poprawna, bo dotyczy wielkości, do której pirometr jest konstrukcyjnie przeznaczony. Pozostałe propozycje odnoszą się do innych parametrów mikroklimatu i wentylacji:

  • "prędkość przepływu powietrza." – to wielkość aerodynamiczna, którą typowo mierzy się anemometrem (wiatromierzem), a nie pirometrem.
  • "intensywność chłodzenia." – w ujęciu praktycznym jest to pojęcie złożone (zależy m.in. od temperatury powietrza, prędkości ruchu powietrza i wilgotności). Zwykle nie jest to pojedyncza wielkość mierzona jednym prostym przyrządem, lecz parametr wyznaczany na podstawie kilku pomiarów albo wskaźników komfortu/obciążenia cieplnego.
  • "wilgotność względną powietrza w wyrobisku." – do tego służą higrometry lub psychrometry, a nie przyrządy do pomiaru temperatury powierzchni obiektów.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawiają się parametry wentylacyjne (prędkość powietrza, wilgotność), najpierw przypomnij sobie mapę skojarzeń "wielkość → przyrząd". Pirometr = temperatura (często bez dotyku), anemometr = prędkość powietrza, higrometr = wilgotność. To pozwala szybko eliminować błędne odpowiedzi bez zgadywania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pirometr to przyrząd do pomiaru temperatury, najczęściej bezkontaktowo. Odczyt powstaje na podstawie promieniowania cieplnego emitowanego przez obiekt, dlatego pirometr nadaje się do szybkiej kontroli temperatury powierzchni skał, obudowy lub urządzeń w wyrobisku.
Pirometr bezdotykowy rejestruje promieniowanie podczerwone emitowane przez powierzchnię obiektu i przelicza je na temperaturę. W praktyce trzeba celować w badany element (np. skałę lub obudowę) i pamiętać, że wynik dotyczy temperatury powierzchni, a nie temperatury powietrza.
Wilgotność względna to parametr związany z zawartością pary wodnej w powietrzu, a pirometr jest skonstruowany do oceny promieniowania cieplnego i temperatury. Do wilgotności stosuje się higrometry lub psychrometry, bo opierają się na innych zjawiskach fizycznych niż pomiar radiacyjny.
Prędkość przepływu powietrza w wyrobisku mierzy się typowo anemometrem. To inna wielkość niż temperatura, więc pirometr nie będzie właściwym wyborem. Na egzaminie warto kojarzyć: anemometr = prędkość, higrometr = wilgotność, pirometr = temperatura.
"Intensywność chłodzenia" bywa używana jako opis odczucia chłodu lub zdolności środowiska do odbierania ciepła. Zależy m.in. od temperatury, ruchu powietrza i wilgotności, więc zwykle jest wyznaczana z kilku pomiarów lub wskaźników, a nie mierzona jednym prostym miernikiem.
Pirometr stosuje się, gdy trzeba szybko i bezpiecznie sprawdzić temperaturę powierzchni, np. skał, obudowy, rurociągów czy elementów maszyn. Jest przydatny tam, gdzie dotknięcie obiektu jest niemożliwe, niebezpieczne lub powodowałoby zafałszowanie wyniku pomiaru temperatury.
Najczęstsze błędy to: mierzenie "zbyt z daleka" bez kontroli pola pomiaru, celowanie w niewłaściwy obiekt (np. w powietrze zamiast w powierzchnię), oraz pomijanie faktu, że odczyt dotyczy temperatury powierzchni. Warto też unikać pomiaru przez przeszkody, które mogą zakłócać odczyt.
Zwykle nie. Pirometr służy do pomiaru temperatury powierzchni obiektów na podstawie promieniowania cieplnego. Temperaturę powietrza mierzy się typowo termometrami kontaktowymi lub czujnikami temperatury powietrza (np. w przyrządach mikroklimatycznych), zależnie od wymagań pomiaru.
Najprościej przez skojarzenie wielkości: pirometr → temperatura (często bezdotykowo), higrometr → wilgotność, anemometr → prędkość powietrza. Jeśli odpowiedzi dotyczą przepływu powietrza lub wilgotności, to prawie na pewno nie będą pasować do pirometru.
Ułóż listę "wielkość → przyrząd" i przećwicz ją na przykładach z wyrobiska: temperatura (termometr/pirometr), prędkość powietrza (anemometr), wilgotność (higrometr), ciśnienie (manometr). Na egzaminie czytaj uważnie, czy chodzi o temperaturę powietrza czy temperaturę powierzchni.
info

Statystycznie 77% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że pirometr to przyrząd do pomiaru temperatury, najczęściej bezkontaktowo (na podstawie promieniowania cieplnego obiektu).

Źródła:

  • ISO/IEC Guide 99:2007 (VIM) International vocabulary of metrology — Basic and general concepts and associated terms, hasło/pojęcia: pomiar, wielkość, przyrząd pomiarowy
  • Wikipedia (pl): "Pirometr" https://pl.wikipedia.org/wiki/Pirometr - dostęp 2026-03-02
  • Encyclopaedia Britannica: "Pyrometer" https://www.britannica.com/technology/pyrometer - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Podręczniki/opracowania z zakresu metrologii przemysłowej i czujników temperatury (pirometry, termometry kontaktowe)
  • Materiały szkoleniowe z bezpieczeństwa pracy w podziemnych wyrobiskach dotyczące mikroklimatu i wentylacji
  • Instrukcje obsługi pirometrów oraz przykłady interpretacji pomiarów temperatury powierzchni

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego