KWALIFIKACJA OGR3 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 16.
Plan terenu, na którym odległość wynosząca w rzeczywistości 5 m wynosi 2,5 cm, sporządzono w skali
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala to stosunek długości na planie do długości w terenie w tych samych jednostkach.
5 m = 500 cm. Na planie jest 2,5 cm, więc 2,5:500 = 1:200.
Pozostałe skale dawałyby dla 5 m inne długości na planie (np. 10 cm, 5 cm lub 25 cm).

Pełne wyjaśnienie:

Skala planu (np. 1:200) oznacza, że 1 jednostka na rysunku odpowiada 200 takim samym jednostkom w rzeczywistości. Kluczowe jest więc sprowadzenie obu długości do tych samych jednostek.

W zadaniu podano, że w rzeczywistości odległość wynosi 5 m, a na planie 2,5 cm. Najpierw zamieniamy metry na centymetry:

5 m = 500 cm

Następnie wyznaczamy stosunek "plan : teren":

2,5 cm : 500 cm

Dzielimy obie strony przez 2,5:

  • 2,5 / 2,5 = 1
  • 500 / 2,5 = 200

Otrzymujemy skalę 1:200, czyli jest to właściwa odpowiedź.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne? Można to szybko sprawdzić, przeliczając, ile wyniosłoby 5 m na planie:

  • Dla 1:50 odcinek 5 m (500 cm) na planie miałby 500/50 = 10 cm, a nie 2,5 cm.
  • Dla 1:100 odcinek 5 m na planie miałby 500/100 = 5 cm.
  • Dla 1:20 odcinek 5 m na planie miałby 500/20 = 25 cm.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw ujednolicaj jednostki (np. wszystko w cm), a dopiero potem zapisuj skalę w postaci 1:n. To eliminuje najczęstszy błąd, czyli liczenie na różnych jednostkach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala 1:n oznacza, że 1 jednostka na planie odpowiada n takim samym jednostkom w terenie. Przykładowo 1:200 znaczy, że 1 cm na planie to 200 cm (czyli 2 m) w rzeczywistości.
Sprowadź obie długości do tych samych jednostek (np. cm), a potem zapisz stosunek: plan : teren. Na końcu uprość do postaci 1:n, dzieląc obie liczby przez wartość z planu.
Skala jest poprawna tylko wtedy, gdy porównujesz te same jednostki. Jeśli porównasz cm z m, wyjdzie błędna proporcja. Najprościej wszystko zamienić na cm, bo długości na planie zwykle podaje się w cm.
Możesz wykonać test kontrolny: przy skali 1:n długość w terenie podziel przez n, aby dostać długość na planie. Jeśli dla danej skali odcinek 5 m nie daje 2,5 cm, to skala jest na pewno błędna.
Najczęściej myli się jednostki (np. 5 m traktuje jako 5 cm), odwraca stosunek (teren:plan zamiast plan:teren) albo wybiera "popularną" skalę 1:100 bez sprawdzenia. Pomaga zapis kroków i kontrola wyniku.
W układzie metrycznym 1 m = 100 cm, więc 5 m = 5 × 100 cm = 500 cm. Tę wartość podstawiasz jako długość rzeczywistą przy wyznaczaniu skali z długości na planie.
Tak, bywa stosowana dla planów zagospodarowania mniejszych terenów, gdzie trzeba pokazać układ alejek, rabat i elementów małej architektury bez nadmiaru detalu. Dla detali wykonawczych częściej wybiera się większe skale (np. 1:50).
Najpierw zmierz odcinek na planie (np. w cm), potem pomnóż przez 200, aby dostać cm w terenie, i na końcu zamień na metry. Przykład: 3 cm na planie w skali 1:200 to 3×200=600 cm, czyli 6 m.
Skala 1:50 jest "większa", więc pokazuje więcej detali. Stosuje się ją, gdy potrzebujesz precyzji wykonawczej: nawierzchnie, obrzeża, mała architektura, detale rabat. Skala 1:200 służy raczej do ujęcia ogólnego.
Podziel obie liczby przez 2,5. Otrzymasz 1 : (500/2,5). Ponieważ 500/2,5 = 200, wynik to 1:200. To typowy trik: zawsze sprowadzaj lewą stronę do 1.
info

Statystycznie 61% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Skala (kartografia)" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_(kartografia) (dostęp: 2026-02-27)
  • Encyclopaedia Britannica: "Map scale" — https://www.britannica.com/science/map-scale (dostęp: 2026-02-27)
  • Khan Academy: "Converting metric units" — https://www.khanacademy.org/math/arithmetic/arith-review-units (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podstawy kartografii i geodezji: skala mapy i przeliczenia
  • Materiały z matematyki: proporcje i zamiana jednostek
  • Ćwiczenia z czytania planów w architekturze krajobrazu (skale 1:50, 1:100, 1:200)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego