KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2009

PYTANIE NR 48.
Płyn Lugola, zgodnie z przytoczonym fragmentem FP VI, wykonuje się jako roztwór jodu
Ilustracja przedstawia fragment dokumentu związanego z przygotowaniem Płynu Lugola, co jest istotne w kontekście
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Płyn Lugola przygotowuje się jako roztwór wodny, w którym jod jest solubilizowany (zwiększa się jego rozpuszczalność dzięki obecności jodków). Opcje z etanolem/eterem dotyczą innych typów roztworów jodu i nie odpowiadają klasycznemu składowi Płynu Lugola opisanemu w farmakopei.

Pełne wyjaśnienie:

Płyn Lugola to klasyczny preparat zawierający jod w roztworze wodnym. Kluczowe jest tu to, że sam jod słabo rozpuszcza się w wodzie, dlatego w praktyce recepturowej stosuje się zjawisko solubilizacji – czyli zwiększenia rozpuszczalności substancji poprzez dodatek odpowiedniego składnika pomocniczego (najczęściej jodku, który umożliwia powstawanie form lepiej "utrzymujących" jod w roztworze).

Dlatego poprawne jest określenie, że Płyn Lugola wykonuje się jako roztwór jodu wodny – solubilizowany: rozpuszczalnikiem jest woda, a uzyskanie klarownego/stabilnego roztworu jest możliwe dzięki zastosowaniu substancji solubilizującej.

Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe?

  • "etanolowo - eterowy" wskazuje na układ rozpuszczalników organicznych. Takie zestawienie nie odpowiada typowemu opisowi Płynu Lugola, który jest preparatem wodnym, a nie mieszaniną etanolu z eterem.
  • "wodno - etanolowy" sugeruje, że kluczowym elementem jest mieszanina wody z etanolem. W Płynie Lugola istotą nie jest dodatek etanolu, tylko solubilizacja jodu w środowisku wodnym.
  • "etanolowy - solubilizowany" łączy pojęcie solubilizacji z rozpuszczalnikiem etanolowym. W kontekście Płynu Lugola rozpuszczalnikiem jest woda; solubilizacja dotyczy tego, jak utrzymać jod w roztworze wodnym, a nie w roztworze etanolowym.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawia się "wodny" oraz "solubilizowany", a pytanie dotyczy Płynu Lugola, to zwykle jest to para kluczowa. Warto też pamiętać, że roztwory jodu w alkoholu kojarzą się raczej z innymi preparatami niż klasyczny Płyn Lugola.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Płyn Lugola to wodny preparat zawierający jod, w którym uzyskanie roztworu jest możliwe dzięki zwiększeniu rozpuszczalności jodu (solubilizacja) przez dodatek odpowiedniego składnika, najczęściej jodku. W praktyce pytanie egzaminacyjne dotyczy rozpoznania typu roztworu: wodny, a nie alkoholowy.
Jod ma ograniczoną rozpuszczalność w wodzie, więc samodzielnie nie tworzy łatwo stabilnego roztworu. Dodatek substancji solubilizującej (zwykle jodku) zwiększa rozpuszczalność jodu w fazie wodnej. Na egzaminie "solubilizowany" wskazuje na mechanizm uzyskania roztworu, nie na rodzaj rozpuszczalnika.
Roztwór wodny oznacza, że podstawowym rozpuszczalnikiem jest woda, a inne składniki pełnią role pomocnicze (np. solubilizator). Roztwór wodno-etanolowy zakłada istotny udział etanolu jako rozpuszczalnika. W pytaniach o Płyn Lugola typowe jest wskazanie "wodny", a nie "wodno-etanolowy".
W klasycznym ujęciu recepturowym Płyn Lugola to roztwór wodny. Roztwory jodu w alkoholu występują w innych preparatach i mogą być mylone na zasadzie skojarzeń. W zadaniach egzaminacyjnych trzeba zwracać uwagę na słowa kluczowe: "wodny" oraz "solubilizowany", które opisują typowy sposób sporządzania.
Najczęstszy błąd to automatyczne kojarzenie jodu z etanolem i wybór odpowiedzi z "etanolowy" bez analizy. Drugi błąd to mylenie "solubilizacji" z mieszaniem rozpuszczalników (np. woda + etanol). Warto pamiętać: w Lugolu kluczowa jest woda jako rozpuszczalnik i mechanizm zwiększenia rozpuszczalności jodu.
"Solubilizowany" oznacza, że substancja o słabej rozpuszczalności została wprowadzona do roztworu dzięki dodatkowi składnika zwiększającego jej rozpuszczalność lub tworzącego formę lepiej rozpuszczalną. Na egzaminie to słowo wskazuje na technologię uzyskania roztworu, a nie na to, że użyto alkoholu czy eteru.
Eter jest rozpuszczalnikiem organicznym o specyficznym zastosowaniu i nie jest typowym wyborem dla klasycznych wodnych preparatów recepturowych omawianych przy Płynie Lugola. W testach odpowiedzi z "etanolowo-eterowy" często są dystraktorami bazującymi na chemicznych skojarzeniach, a nie na standardowym opisie preparatu.
Ucz się przez porównanie: roztwór wodny (z solubilizacją) vs roztwór alkoholowy (inne zastosowania). Zrób listę słów kluczowych: "wodny", "etanolowy", "solubilizowany" i przypisz im znaczenie technologiczne. Ćwicz zadania, w których trzeba rozpoznać typ rozpuszczalnika i rolę substancji pomocniczych.
O doborze rozpuszczalnika mówi się, gdy zmiana medium (woda, etanol) decyduje o rozpuszczeniu substancji. O doborze solubilizatora – gdy rozpuszczalnikiem pozostaje np. woda, ale dodaje się składnik ułatwiający utrzymanie substancji w roztworze. Płyn Lugola to typowy przykład drugiej sytuacji.
W tym typie pytania nie – sprawdzana jest klasyfikacja roztworu (wodny) i sposób uzyskania rozpuszczenia (solubilizacja). Stężenia są osobnym zagadnieniem i zwykle pojawiają się w zadaniach obliczeniowych lub stricte farmakopealnych. Najpierw rozpoznaj typ roztworu, dopiero potem myśl o liczbach.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 43% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że płyn Lugola przygotowuje się jako roztwór wodny, w którym jod jest solubilizowany (zwiększa się jego rozpuszczalność dzięki obecności jodków).

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z receptury aptecznej (roztwory, rozpuszczalniki, substancje pomocnicze)
  • Podręczniki z farmakochemii/farmacji fizycznej omawiające rozpuszczalność i kompleksowanie
  • Monografie farmakopealne dotyczące roztworów jodu (jeśli dostępne w Twojej pracowni/szkole)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego