KWALIFIKACJA MTL5 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 39.
Po obcięciu nadlewu wykonano fotografię przekroju wlewka. Którą wadę wlewka wskazano na ilustracji strzałką?
Ilustracja przedstawia fotografię przekroju wlewka, która jest częścią pytania egzaminacyjnego dotyczącego kwalifikacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Niezgrzany pęcherz wewnętrzny to wewnętrzna nieciągłość o charakterze pustki/pęcherza, która nie została "zasklepiona" w trakcie krzepnięcia i dalszych przemian. Różni się od pęcherza podskórnego położeniem (bliżej powierzchni) oraz od jamy usadowej typową strefą występowania i kształtem.

Pełne wyjaśnienie:

Wady wlewków rozpoznaje się m.in. na podstawie obrazu makroprzekroju po odcięciu nadlewu. Kluczowe jest określenie, czy wskazana nieciągłość ma charakter pustki gazowej, pustki skurczowej czy wtrącenia niemetalicznego, a także gdzie jest zlokalizowana (przy powierzchni czy w głębi przekroju).

Odpowiedź "Niezgrzany pęcherz wewnętrzny" oznacza wewnętrzny pęcherz/pustkę, który nie został "zasklepiony" (nie uległ zgrzaniu) w materiale. W praktyce taki defekt interpretowany jest jako nieciągłość wewnętrzna, widoczna na przekroju w postaci wyraźnej pustki lub strefy braku ciągłości w środku przekroju, a nie tuż pod skórą wlewka.

Dlaczego pozostałe propozycje nie pasują do takiej identyfikacji?

  • "Pęcherz podskórny" jest wadą położoną blisko powierzchni (pod warstwą przypowierzchniową). W przekroju oczekuje się wskazania wyraźnie przesuniętego ku obwodowi, co odróżnia go od wady zlokalizowanej wewnętrznie.
  • "Jamę usadową" łączy się z procesem krzepnięcia i niedostatkiem zasilania ciekłym metalem (skurcz). Zwykle ma większy, bardziej "skurczowy" charakter i typową lokalizację związaną z kierunkiem krzepnięcia i strefą zasilania, często w rejonach osiowych/centralnych, ale o innym wyglądzie niż pojedynczy pęcherz.
  • "Zażużlenie" to obecność żużla lub wtrąceń niemetalicznych. Na przekroju częściej daje obraz nieregularnych wtrąceń/warstw, a nie pustki. Jest to inny typ niezgodności: materiał obcy w metalu, a nie pusta przestrzeń.

Wskazówka egzaminacyjna: przy rozpoznawaniu wad na zdjęciach zawsze oceniaj rodzaj nieciągłości (pustka vs wtrącenie) oraz położenie (podskórne vs wewnętrzne). To zwykle najszybciej eliminuje odpowiedzi mylące.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pęcherz wewnętrzny to nieciągłość w postaci pustki (zwykle gazowej) znajdująca się w objętości wlewka, a nie przy powierzchni. W ocenie makroprzekroju wygląda jak wyraźna pustka/strefa braku metalu w środku przekroju, co odróżnia go od wad podskórnych.
Różnica wynika przede wszystkim z położenia: pęcherz podskórny leży tuż pod powierzchnią, a wewnętrzny w głębi przekroju. W praktyce wpływa to na wykrywalność, sposób ujawniania po obróbce oraz decyzje technologiczne (np. czy wada "wyjdzie" po zdzieraniu naskórka).
Jama usadowa to wada skurczowa powiązana z krzepnięciem i zasilaniem ciekłym metalem. Powstaje, gdy objętość metalu maleje podczas krzepnięcia, a dopływ metalu z nadlewu lub stref zasilania jest niewystarczający. Zwykle ma rozleglejszy, "skurczowy" charakter niż pojedynczy pęcherz.
Zażużlenie oznacza obecność żużla lub wtrąceń niemetalicznych uwięzionych w metalu. Na przekroju nie jest to typowa pusta przestrzeń, tylko obcy materiał (często nieregularny). Wada może pogarszać własności mechaniczne i powodować pękanie podczas przeróbki plastycznej.
Najpierw ustal typ nieciągłości: czy to pustka (pęcherz/jama), czy wtrącenie (np. żużel). Następnie oceń położenie (pod powierzchnią czy w środku) oraz kształt (pojedyncza pustka vs rozgałęziony ubytek skurczowy). Takie trzy kroki zwykle wystarczą do wyboru poprawnej odpowiedzi.
Nadlew odcina się po krzepnięciu, a przekrój wykonuje się, aby ocenić jakość wlewka i wykryć wady wewnętrzne niewidoczne z zewnątrz. To klasyczna metoda kontroli makrostruktury: ujawnia pęcherze, jamy skurczowe i niektóre niejednorodności, wspierając decyzje o dalszej obróbce.
Nie zawsze, ale często mają związek z gazowością (np. rozpuszczone gazy wydzielające się podczas krzepnięcia) lub z warunkami procesu. W praktyce trzeba odróżnić pęcherze od jam skurczowych i od wtrąceń. Sama obecność pustki nie przesądza o przyczynie bez dodatkowych danych technologicznych.
Pęcherze wewnętrzne osłabiają przekrój nośny i mogą inicjować pęknięcia podczas walcowania, kucia lub obróbki cieplnej. Mogą też powodować nieszczelności w elementach pracujących pod ciśnieniem. Dlatego w kontroli jakości ocenia się ich wielkość, położenie i dopuszczalność w zależności od wymagań wyrobu.
Najczęstszy błąd polega na utożsamianiu każdej pustki z jamą usadową. Tymczasem jama ma zwykle charakter skurczowy (bardziej rozległy, nieregularny) i wynika z niedostatecznego zasilania, a pęcherz częściej jest pojedynczą pustką gazową. Warto też zwracać uwagę na położenie w przekroju.
Ćwicz na zdjęciach/atlasach: rozpoznawanie pustek (pęcherze, jamy), wtrąceń (żużel) i wad powierzchniowych. Ucz się par: podskórny vs wewnętrzny, skurczowy vs gazowy, pustka vs wtrącenie. Na egzaminie najpierw określ typ nieciągłości, potem jej lokalizację.
info

Statystycznie 32% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Niezgrzany pęcherz wewnętrzny to wewnętrzna nieciągłość o charakterze pustki/pęcherza, która nie została "zasklepiona" w trakcie krzepnięcia i dalszych przemian."

Materiały:

  • Atlas wad odlewniczych i metalurgicznych (makro- i mikrofotografie) używany w kształceniu zawodowym
  • Materiały dydaktyczne z metalurgii wlewków: powstawanie wad podczas krzepnięcia
  • Instrukcje zakładowe/technologiczne klasyfikacji niezgodności (jeśli stosowane w danym przedsiębiorstwie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego