KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2018 (test 2)

PYTANIE NR 24.
Po połączeniu układu sterowania oświetlenia przekaźnikiem bistabilnym przeprowadzono kilkukrotnie próbę działania. Na podstawie diagramu działania przekaźnika i powtarzającej się tabeli działania układu można stwierdzić, że
Ilustracja przedstawia schemat połączeń przekaźnika BIS-414 oraz diagram działania przekaźnika w kontekście układu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W układzie z przekaźnikiem bistabilnym kolejne impulsy sterujące powinny powodować powtarzalne, naprzemienne przełączanie stanów wyjścia.
Jeżeli z diagramu i tabeli prób wynika cykliczna niezgodność z oczekiwanym przełączeniem (mimo poprawnej sekwencji prób), najbardziej uzasadniony wniosek to nieprawidłowe działanie samego przekaźnika.

Pełne wyjaśnienie:

Przekaźnik bistabilny (impulsowy) zmienia stan swoich styków po każdym krótkim impulsie sterującym i utrzymuje ten stan do następnego impulsu. Dlatego przy kilkukrotnej, identycznej próbie działania oczekuje się powtarzalnej sekwencji: kolejne zadziałania powinny naprzemiennie przełączać wyjście (np. załącz/wyłącz) w sposób zgodny z diagramem pracy.

Wniosek "nieprawidłowo działa użyty przekaźnik" jest zasadny wtedy, gdy przedstawione zestawienie wyników (diagram + tabela) pokazuje, że mimo prawidłowego wykonywania prób układ nie przełącza się zgodnie z typową charakterystyką bistabilną, a błąd ma charakter powtarzalny. Powtarzalność jest istotna: sugeruje wadliwe działanie elementu sterującego (np. problem z mechanizmem/cewką/układem wyzwalania przekaźnika), a nie przypadkową anomalię.

Odpowiedź "uszkodzona jest jedna z żarówek" zwykle dawałaby objaw stały dla konkretnego odbiornika (brak świecenia niezależnie od poprawnego przełączenia), ale nie tłumaczy typowej, cyklicznej niezgodności stanów sterowania wynikającej z tabeli przełączeń przekaźnika.

Odpowiedź "układ działa prawidłowo" jest sprzeczna z założeniem, że z tabeli/diagramu wynika niezgodność działania z oczekiwanym wzorcem pracy bistabilnej.

Odpowiedź "występuje błąd w podłączeniu przekaźnika" bywa możliwa w praktyce, ale typowo prowadzi do systematycznie błędnego efektu (np. brak przełączania, ciągłe świecenie, nieprawidłowa logika niezależna od liczby impulsów). Jeśli materiał (diagram i tabela) wskazuje na specyficzne, powtarzalne odstępstwo od prawidłowej charakterystyki przekaźnika, bardziej bezpośrednim wnioskiem jest usterka przekaźnika.

W praktyce po takim wniosku kolejnym krokiem byłaby weryfikacja: sprawdzenie działania przekaźnika na stanowisku, kontrola sygnału sterującego oraz test obciążenia (żarówek) niezależnie od przekaźnika.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przekaźnik bistabilny (zatrzaskowy) po impulsie zmienia stan styków i utrzymuje go bez ciągłego zasilania cewki. Monostabilny działa tylko podczas zasilania cewki i wraca sprężyną do stanu spoczynkowego. W zadaniach egzaminacyjnych kluczowa jest sekwencja przełączeń po kolejnych impulsach.
Układ jest sterowany krótkimi impulsami (np. z przycisku). Każdy impuls powinien przełączyć styk wyjściowy na stan przeciwny: raz załączyć obwód lampy, kolejnym impulsem wyłączyć. Jeśli wyniki prób nie tworzą powtarzalnego wzorca przełączeń, trzeba szukać usterki w sterowaniu lub w samym przekaźniku.
Tabela prób pokazuje powtarzalność stanów po kolejnych zadziałaniach. Przekaźnik bistabilny powinien dawać cykliczną, przewidywalną sekwencję. Gdy kolejne próby w identycznych warunkach dają niezgodne stany wyjścia, to mocna przesłanka usterki elementu przełączającego, a nie przypadkowego błędu.
Uszkodzona żarówka zwykle powoduje stały brak świecenia danego punktu, nawet gdy sterowanie przełącza się poprawnie. Problem z przekaźnikiem częściej objawia się błędną sekwencją załącz/wyłącz, brakiem przełączenia po impulsie lub "gubieniem" stanów. Najpewniej potwierdza to test odbiornika niezależnie od przekaźnika.
Błąd podłączenia podejrzewa się, gdy objaw jest konsekwentny i "logicznie" wynika ze złych zacisków (np. układ wcale nie reaguje, stale świeci, działa odwrotnie niż zakładano). Jeżeli jednak wyniki są powtarzalnie niespójne względem charakterystyki bistabilnej, częściej wskazuje to na wadliwe działanie przekaźnika.
Pomocne są: sprawdzenie napięcia zasilania cewki podczas impulsu, kontrola ciągłości i stanu styków (czy przełączają się po impulsie), oraz test przekaźnika poza instalacją na prostym obciążeniu. W praktyce porównuje się też zachowanie z drugim, sprawnym egzemplarzem o tych samych parametrach.
Tak. W układach bistabilnych oczekuje się jednoznacznej reakcji na każdy impuls. Jeśli część impulsów nie przełącza stanu albo wynik przełączenia jest inny niż powinien, układ jest niesprawny, nawet gdy sporadycznie zadziała poprawnie. Na egzaminie liczy się zgodność z przewidywalnym diagramem pracy.
Częsty błąd to skupienie się na pojedynczym wierszu tabeli zamiast na całej sekwencji, albo automatyczne wskazanie "żarówki", bo to znana usterka. Inny problem to pomijanie faktu, że przekaźnik bistabilny ma przełączać stan po każdym impulsie, więc brak naprzemienności jest sygnałem alarmowym.
To sposób na sprawdzenie umiejętności wnioskowania diagnostycznego: z oczekiwanej charakterystyki elementu (diagram) i rzeczywistych wyników prób (tabela) trzeba wyciągnąć poprawny wniosek o przyczynie nieprawidłowości. Takie podejście odzwierciedla uruchamianie i kontrolę instalacji w praktyce.
Warto przećwiczyć: rozpoznawanie typów przekaźników, czytanie schematów oraz analizę tabel stanów (co się dzieje po 1., 2., 3. impulsie). Pomaga też metoda: najpierw ustal, co powinno być na wyjściu po każdym impulsie, potem porównaj z tabelą i dopiero wtedy wybieraj wniosek.
info

Statystycznie 29% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Przeka%C5%BAnik - dostęp 2026-03-05
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Przeka%C5%BAnik_impulsowy - dostęp 2026-03-05
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Latching_relay - dostęp 2026-03-05

Materiały:

  • Dokumentacje producentów przekaźników impulsowych/bistabilnych (opis pracy, schematy podłączeń, typowe przebiegi)
  • Podręczniki z podstaw elektrotechniki i automatyki budynkowej (analiza obwodów sterowania)
  • Ćwiczenia laboratoryjne: interpretacja tabel stanów i wnioskowanie o usterkach na podstawie powtarzalnych prób

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego