KWALIFIKACJA SPO5 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 40.
Po wypadku komunikacyjnym podopieczny ma niedowład kończyn dolnych, porusza się na wózku inwalidzkim. Udogodnienia, które ułatwią mu codzienne funkcjonowanie, to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Osoba z niedowładem kończyn dolnych poruszająca się na wózku potrzebuje przede wszystkim likwidacji barier i ułatwień manewrowania.
Brak progów i szerokie otwory drzwiowe umożliwiają swobodny przejazd, a uchwyty w toalecie zwiększają bezpieczeństwo podczas przesiadania i utrzymania równowagi.

Pełne wyjaśnienie:

U osoby po wypadku komunikacyjnym z niedowładem kończyn dolnych, która porusza się na wózku, kluczowe są takie zmiany w otoczeniu, które zmniejszają bariery i ryzyko upadku oraz ułatwiają czynności dnia codziennego (ADL). Dlatego najtrafniejsze są udogodnienia typowo "architektoniczno-środowiskowe": uchwyty w toalecie, brak progów oraz szerokie otwory drzwiowe.

Uchwyty w toalecie wspierają stabilizację tułowia i kończyn górnych w trakcie transferu (przesiadania się z wózka na sedes i z powrotem). Zmniejszają też ryzyko poślizgnięcia lub utraty równowagi podczas czynności higienicznych.

Brak progów jest jednym z podstawowych elementów likwidacji barier: próg utrudnia przejazd, może blokować kółka, powodować niekontrolowane szarpnięcie wózkiem i zwiększać ryzyko urazu. Szerokie drzwi i przejścia są potrzebne do manewrowania wózkiem (skręty, zawracanie, wjazd do łazienki), bez ocierania o futryny i bez konieczności niebezpiecznych "kombinacji" z ustawianiem wózka pod kątem.

Pozostałe propozycje są mniej adekwatne do opisu sytuacji:

  • "Łóżko z materacem przeciwodleżynowym, kule pachowe" – materac może być potrzebny w profilaktyce odleżyn, ale nie jest typowym udogodnieniem środowiskowym "dla poruszania się na wózku", a kule pachowe służą do chodzenia i odciążania kończyn, co nie odpowiada sytuacji osoby stale przemieszczającej się na wózku.
  • "Łatwoślizg, zamontowane poręcze na klatce schodowej" – łatwoślizg bywa stosowany przy transferach, jednak poręcze na klatce schodowej nie rozwiązują głównego problemu osoby na wózku (schody nadal stanowią barierę). Pytanie dotyczy ułatwień codziennego funkcjonowania, więc trafniejsze są rozwiązania umożliwiające przejazd i bezpieczne korzystanie z toalety.
  • "Brak progów, gładka powierzchnia podłóg, balkonik" – brak progów jest korzystny, ale balkonik również jest pomocą do chodzenia, a nie podstawowym udogodnieniem dla użytkownika wózka. Dodatkowo "gładka powierzchnia" bywa śliska, co może zwiększać ryzyko poślizgnięcia podczas transferu.

Na egzaminie warto zapamiętać zasadę: przy wózku priorytetem są przestrzeń, przejazd i bezpieczny transfer (drzwi, progi, uchwyty), a nie pomoce do samodzielnego chodzenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Niedowład kończyn dolnych to osłabienie siły i kontroli ruchu nóg, co utrudnia stanie i chodzenie. W opiece oznacza to konieczność planowania bezpiecznych transferów, ograniczania ryzyka upadku oraz dostosowania mieszkania (np. brak progów, odpowiednia przestrzeń, uchwyty w toalecie).
Najczęściej kluczowe są stabilne uchwyty przy toalecie, odpowiednia przestrzeń manewrowa dla wózka oraz rozwiązania ułatwiające transfer. Uchwyty pomagają w przesiadaniu się, a właściwy układ i miejsce na wózek zmniejszają ryzyko uderzeń i upadków.
Próg utrudnia przejazd, może blokować kółka i wymuszać gwałtowne ruchy, co zwiększa ryzyko wywrotki lub urazu. Brak progów poprawia samodzielność, pozwala płynnie przemieszczać się między pomieszczeniami i ułatwia opiekunowi asekurację.
Szerokie otwory drzwiowe ułatwiają wjazd i wyjazd bez haczenia o futrynę, a także manewrowanie wózkiem (skręty, cofanie, ustawienie do transferu). Zmniejsza to liczbę sytuacji wymagających pomocy drugiej osoby i ogranicza ryzyko urazów dłoni oraz otarć.
Zwykle nie, ponieważ kule pachowe są przeznaczone do chodzenia i odciążania kończyn dolnych. Jeśli podopieczny porusza się na wózku z powodu niedowładu nóg, priorytetem są udogodnienia środowiskowe i bezpieczny transfer, a nie pomoce do chodu.
Transfer to przesiadanie się, np. z wózka na łóżko, sedes lub krzesło. To moment o wysokim ryzyku upadku i przeciążenia. Ułatwiają go m.in. uchwyty, właściwe ustawienie wózka, odpowiednia wysokość siedzisk oraz stosowanie technik asekuracji przez opiekuna.
Poręcze pomagają osobom chodzącym utrzymać równowagę, ale dla osoby na wózku schody pozostają barierą nie do pokonania bez dodatkowych rozwiązań (np. winda, podjazd). W kontekście codziennego funkcjonowania ważniejsze są modyfikacje umożliwiające przejazd po jednym poziomie.
Często wybiera się sprzęt "medyczny" zamiast likwidacji barier (np. kule, balkonik), bo brzmi bardziej profesjonalnie. Innym błędem jest pomijanie kluczowych miejsc (toaleta/łazienka) i nieuwzględnianie manewrowania wózkiem. Warto szukać haseł: uchwyty, progi, szerokość przejść.
Dostosowanie mieszkania to zmiany w otoczeniu: brak progów, szersze drzwi, uchwyty, organizacja przestrzeni. Sprzęt rehabilitacyjny to urządzenia/pomoce: kule, balkonik, materac przeciwodleżynowy. W pytaniach o "codzienne funkcjonowanie na wózku" zwykle wygrywają rozwiązania środowiskowe.
Materac przeciwodleżynowy jest ważny przy długotrwałym leżeniu lub dużym ryzyku odleżyn (ograniczona zmiana pozycji, choroby współistniejące). Nie jest jednak podstawowym udogodnieniem "mobilnościowym" dla osoby aktywnie poruszającej się na wózku; wtedy priorytetem są bariery i bezpieczeństwo transferów.
info

Około 40% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • World Health Organization (WHO) – Wheelchair service training package (WSTP), dokumenty szkoleniowe dot. użytkowania wózka i barier środowiskowych: https://www.who.int/publications/i/item/wheelchair-service-training-package-basic-level (dostęp: 2026-03-01)
  • Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – Stopping Elderly Accidents, Deaths & Injuries (STEADI): materiały o modyfikacjach domu i zapobieganiu upadkom: https://www.cdc.gov/steadi/index.html (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia z zakresu opieki długoterminowej i opieki środowiskowej (ergonomia, ADL)
  • Materiały edukacyjne dotyczące likwidacji barier architektonicznych i adaptacji łazienek
  • Poradniki rehabilitacyjne o transferze z wózka (łóżko–wózek–toaleta) i profilaktyce upadków

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego