KWALIFIKACJA SPC3 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 9.
Po zauważeniu odchodów gryzoni w mące należy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odchody gryzoni oznaczają skażenie surowca i ryzyko przeniesienia chorobotwórczych drobnoustrojów oraz zanieczyszczeń fizycznych. Taka mąka nie może być "naprawiona" przez przesiewanie ani mieszanie z inną partią, bo to zwiększa ryzyko skażenia krzyżowego. Dlatego należy ją usunąć z piekarni.

Pełne wyjaśnienie:

W produkcji cukierniczej mąka jest surowcem, który musi spełniać wymagania bezpieczeństwa żywności. Stwierdzenie odchodów gryzoni jest jednoznaczną przesłanką, że surowiec jest skażony i nie nadaje się do użycia. Takie zanieczyszczenie może mieć charakter:

  • biologiczny (drobnoustroje, pasożyty, ryzyko chorób odzwierzęcych),
  • fizyczny (cząstki stałe, włosy/sierść, inne zanieczyszczenia),
  • chemiczny (np. pośrednio – kontakt z substancjami używanymi przy zwalczaniu szkodników, jeśli doszło do niewłaściwego zabezpieczenia).

W takiej sytuacji właściwym działaniem jest wycofanie surowca z użycia i usunięcie go z obszaru produkcyjnego/magazynowego, aby przerwać możliwość dalszego zanieczyszczenia. To jest też działanie prewencyjne wobec skażenia krzyżowego – gdyby mąka została dalej magazynowana lub użyta, mogłaby zanieczyścić inne surowce, narzędzia i powierzchnie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "Przesiać ją przed zastosowaniem" – przesiewanie może usunąć część zanieczyszczeń stałych, ale nie usuwa zagrożeń biologicznych i nie daje pewności bezpieczeństwa. Może też rozpylić pył i dodatkowo zanieczyścić otoczenie.
  • "Połączyć ją z mąką o innym typie" – mieszanie nie usuwa skażenia, tylko przenosi je na większą ilość surowca, zwiększając straty i ryzyko.
  • "Połączyć ją z mąką o tym samym typie" – analogicznie, "rozcieńczenie" nie jest metodą zapewnienia bezpieczeństwa; prowadzi do skażenia kolejnych partii.

W praktyce po stwierdzeniu śladów szkodników warto też wdrożyć działania organizacyjne: odizolować miejsce, sprawdzić inne partie surowców, poprawić zabezpieczenia magazynu i zgłosić potrzebę działań deratyzacyjnych zgodnie z procedurami zakładu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Należy potraktować mąkę jako skażoną i wycofać ją z użycia, a następnie usunąć z obszaru produkcji/magazynu zgodnie z procedurami zakładu. Nie wolno jej przesiewać ani mieszać z inną mąką, bo to nie usuwa zagrożeń biologicznych i grozi skażeniem krzyżowym.
Przesiewanie może usunąć tylko część zanieczyszczeń stałych, ale nie eliminuje ryzyka mikrobiologicznego i nie daje pewności bezpieczeństwa surowca. Dodatkowo pył mączny może roznosić zanieczyszczenia po pomieszczeniu, zwiększając ryzyko skażenia innych surowców i powierzchni.
Nie. Mieszanie nie "unieszkodliwia" skażenia, tylko rozszerza je na większą partię. W praktyce zwiększa liczbę produktów potencjalnie niebezpiecznych oraz utrudnia późniejsze ustalenie, które partie trzeba wycofać. To klasyczny przykład ryzyka skażenia krzyżowego.
To sygnał zagrożeń biologicznych (możliwe drobnoustroje chorobotwórcze), fizycznych (ciała obce) i pośrednio chemicznych (np. kontakt z substancjami używanymi do zwalczania szkodników). Dlatego surowiec uznaje się za niebezpieczny i nieprzydatny do produkcji.
Gdy są dowody, że surowiec jest skażony lub istnieje wysokie ryzyko skażenia, np. widoczne ślady szkodników, podejrzenie zanieczyszczenia, uszkodzone opakowanie, zawilgocenie, obcy zapach. W takiej sytuacji surowiec należy odizolować i postępować zgodnie z procedurą niezgodności.
Kluczowe są działania profilaktyczne: szczelne przechowywanie, porządek i regularne sprzątanie, zabezpieczenie otworów i drzwi, kontrola dostaw, monitoring szkodników oraz współpraca z firmą DDD zgodnie z planem. Ważne jest też szybkie usuwanie rozsypanych surowców, które wabią szkodniki.
Skażenie krzyżowe to przeniesienie zanieczyszczeń z jednego miejsca/produktu na inne, np. z skażonej mąki na czyste surowce, narzędzia, blaty lub ręce pracownika. Może dotyczyć zanieczyszczeń biologicznych, fizycznych i chemicznych. Zapobiega się mu przez izolację niezgodności i higienę pracy.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi "oszczędnościowej" (przesiać, zmieszać), bo wydaje się praktyczna. Inny błąd to mylenie czynności poprawiających jakość (np. przesiewanie) z czynnościami dotyczącymi bezpieczeństwa. W pytaniach o odchody/gryzonie prawie zawsze właściwe jest wycofanie surowca.
Poza usunięciem skażonej partii warto: odizolować obszar, sprawdzić sąsiednie partie i opakowania, oczyścić i zdezynfekować miejsca narażone, wzmocnić zabezpieczenia magazynu oraz zgłosić konieczność działań deratyzacyjnych. Dobrą praktyką jest też zapis niezgodności zgodnie z procedurą.
Tak, bo obecność szkodników i ich śladów to istotne zagrożenie dla bezpieczeństwa żywności. W podejściu HACCP ocenia się ryzyko i stosuje działania zapobiegawcze oraz korygujące. W praktyce oznacza to m.in. monitoring, utrzymanie higieny, izolowanie niezgodnych surowców oraz eliminowanie źródeł zagrożenia.
info

Około 77% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "Odchody gryzoni oznaczają skażenie surowca i ryzyko przeniesienia chorobotwórczych drobnoustrojów oraz zanieczyszczeń fizycznych."

Materiały:

  • Materiały szkolne z GHP/GMP oraz HACCP dla branży cukierniczej (notatki z zajęć, procedury zakładowe)
  • Podręczniki i skrypty z technologii gastronomicznej/cukierniczej dotyczące bezpieczeństwa zdrowotnego żywności
  • Instrukcje wewnętrzne zakładu: przyjęcie surowca, magazynowanie, postępowanie z niezgodnościami

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego