KWALIFIKACJA ELE11 - TEST WIEDZY NR 3

PYTANIE NR 7.
Podaj, które ze źródeł energii jest nieodnawialne i powoduje emisję CO2 podczas eksploatacji.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Węgiel kamienny" jest źródłem nieodnawialnym (paliwo kopalne). Podczas eksploatacji, czyli wytwarzania energii przez spalanie, zachodzi utlenianie węgla i powstaje CO2 w spalinach. Energia geotermalna, słoneczna i wiatru są odnawialne i nie wymagają spalania paliwa w miejscu pracy instalacji.

Pełne wyjaśnienie:

Kryteria w pytaniu są dwa: nieodnawialność oraz emisja CO2 podczas eksploatacji (bezpośrednio w trakcie wytwarzania energii). "Węgiel kamienny" spełnia oba warunki, ponieważ jest paliwem kopalnym powstającym w procesach geologicznych w bardzo długiej skali czasu, więc jego zasoby są ograniczone. W energetyce jest on spalany w kotłach lub innych urządzeniach, a spalanie węgla prowadzi do powstawania spalin zawierających m.in. CO2 jako produkt utleniania węgla.

"Energia geotermalna" jest klasyfikowana jako odnawialna, bo wykorzystuje ciepło Ziemi odnawiane w skali eksploatacji. Typowo nie polega na spalaniu paliwa w źródle wytwórczym, więc nie generuje bezpośrednio CO2 tak jak instalacje spalające węgiel. W praktyce mogą występować różne emisje zależne od technologii i warunków złoża, ale nie jest to mechanizm "spalania paliwa" charakterystyczny dla węgla.

"Energia słoneczna" (np. fotowoltaika lub kolektory) i "Energia wiatru" (turbiny wiatrowe) również są odnawialne. W czasie pracy instalacji nie zachodzi spalanie paliwa, więc w miejscu wytwarzania nie powstają spaliny zawierające CO2. To typowy kontrast w egzaminacyjnych zadaniach z podstaw energetyki: źródła oparte o paliwa kopalne mają emisje bezpośrednie, a większość OZE ich nie ma.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawia się jedno paliwo kopalne (węgiel, ropa, gaz) obok typowych OZE (wiatr, słońce, geotermia), zwykle to paliwo kopalne będzie jedyną opcją spełniającą jednocześnie warunek nieodnawialności i emisji CO2 w eksploatacji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Nieodnawialne źródło energii opiera się na zasobach, które nie odtwarzają się w skali czasu eksploatacji człowieka (np. paliwa kopalne). Ich ilość jest ograniczona, a zużycie prowadzi do wyczerpywania złóż.
Podczas spalania zachodzi reakcja utleniania: węgiel zawarty w paliwie łączy się z tlenem z powietrza. Produktem jest m.in. CO2, który trafia do spalin i jest emitowany w trakcie pracy kotła lub bloku energetycznego.
W typowej eksploatacji turbiny wiatrowej nie ma spalania paliwa w miejscu wytwarzania, więc nie występuje bezpośrednia emisja CO2 ze "spalin". Emisje mogą pojawiać się w cyklu życia (produkcja, transport), ale to inna kategoria oceny.
Instalacja PV w czasie pracy zamienia energię promieniowania na energię elektryczną bez spalania paliwa, więc nie emituje CO2 bezpośrednio w eksploatacji. W zadaniach egzaminacyjnych to zwykle kwalifikuje ją jako źródło bezemisyjne w pracy.
Emisja bezpośrednia to taka, która powstaje w miejscu i w czasie pracy instalacji (np. spaliny z kotła). To odróżnia ją od emisji w cyklu życia, które mogą dotyczyć produkcji urządzeń, paliwa lub infrastruktury.
Najprościej: OZE to źródła oparte o naturalne przepływy energii (wiatr, słońce, geotermia), a paliwa kopalne to surowce spalane (węgiel, ropa, gaz). Gdy pytanie łączy "nieodnawialne" i "CO2", zwykle chodzi o spalanie paliwa kopalnego.
W ujęciu egzaminacyjnym geotermia jest odnawialna i nie bazuje na spalaniu paliwa w źródle, więc nie kojarzy się z emisją CO2 w eksploatacji jak węgiel. W praktyce emisje mogą zależeć od technologii i parametrów złoża, ale to temat rozszerzony.
Najczęściej są to paliwa kopalne: węgiel (kamienny i brunatny), ropa oraz gaz ziemny. Wspólną cechą jest obecność węgla w paliwie i proces spalania, który wytwarza CO2. To podstawowy trop w zadaniach o emisjach.
"Podczas eksploatacji" zawęża ocenę do fazy pracy instalacji. Dzięki temu rozróżnia się sytuacje, w których brak jest spalin w trakcie działania (wiatr, słońce), od źródeł wymagających spalania paliwa w czasie wytwarzania energii (węgiel).
Częste pomyłki to mieszanie emisji bezpośredniej z emisją w cyklu życia oraz wybór odpowiedzi "ekologicznej" intuicyjnie, bez sprawdzenia warunku nieodnawialności. Pomaga szybka klasyfikacja: paliwo kopalne vs OZE oraz czy zachodzi spalanie.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 75% zdających egzamin. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że "Węgiel kamienny" jest źródłem nieodnawialnym (paliwo kopalne).

Źródła:

  • IPCC, AR6 Working Group III (Mitigation of Climate Change), Chapter 3 "Mitigation Pathways Compatible with Long-Term Goals", 2022, https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg3/ (dostęp: 2026-03-01)
  • IPCC, AR6 Synthesis Report, sekcje dot. emisji z sektora energii i paliw kopalnych, 2023, https://www.ipcc.ch/report/ar6/syr/ (dostęp: 2026-03-01)
  • IEA (International Energy Agency), analiza emisji CO2 według paliw/sector energy, strona tematyczna "CO2 emissions", https://www.iea.org/topics/co2-emissions (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki do podstaw energetyki i paliw
  • Materiały o bilansie emisji w energetyce (emisje bezpośrednie i w cyklu życia)
  • Raporty naukowe o emisjach gazów cieplarnianych w sektorze energii

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego