KWALIFIKACJA MEC8 - TEST WIEDZY NR 4

PYTANIE NR 4.
Podczas analizy dokumentacji technicznej natrafiłeś na oznaczenie "H7/g6". Co to oznacza?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
H7/g6 to zapis pasowania w systemie otwór–wał. Litera z liczbą przy otworze (H7) określa strefę odchyłek i klasę tolerancji otworu, a zapis przy wale (g6) analogicznie dotyczy wału. Dzięki temu wiadomo, jaką dokładność wykonania mają mieć oba elementy.

Pełne wyjaśnienie:

Zapis H7/g6 jest typowym oznaczeniem z systemu tolerancji i pasowań stosowanego na rysunkach technicznych. Taki zapis mówi, jakie tolerancje mają mieć dwa współpracujące elementy: otwór i wał.

H7 odnosi się do otworu:

  • litera określa położenie strefy tolerancji (czyli gdzie leżą odchyłki względem wymiaru nominalnego),
  • liczba określa klasę dokładności (szerokość tolerancji).

g6 odnosi się do wału i analogicznie określa jego strefę tolerancji oraz klasę dokładności.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Stwierdzenie o twardości Rockwella nie pasuje do formatu H7/g6; twardość podaje się innymi oznaczeniami i zwykle nie w relacji "otwór/wał".
  • Interpretacja jako średnica i długość to błąd dosłownego odczytu liczb. W zapisie pasowań liczby nie oznaczają milimetrów, tylko klasę tolerancji.
  • Wyjaśnienie o stali i aluminium to interferencja z oznaczeniami materiałów; litery H i g w tym kontekście nie są gatunkami materiałów.

W praktyce mechanik-monter spotyka takie oznaczenia przy montażu połączeń (np. tuleja–wał, piasta–wał). Poprawne rozumienie zapisu pomaga ocenić, czy montaż będzie "luzowy", "przejściowy" lub "wciskowy" oraz jakie wymagania ma kontrola wymiarów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To oznaczenie pasowania otwór–wał. H7 dotyczy tolerancji otworu (położenie strefy + klasa), a g6 dotyczy tolerancji wału. Zapis mówi, z jaką dokładnością mają być wykonane oba elementy, aby współpracowały zgodnie z założeniem.
W zapisie typu H7/g6 część przed ukośnikiem odnosi się do otworu, a część po ukośniku do wału. To konwencja zapisu pasowania. Dzięki temu osoba czytająca dokumentację wie, które tolerancje przypisać do danego elementu pary współpracującej.
Litera informuje o położeniu strefy tolerancji (jak odchyłki są usytuowane względem wymiaru nominalnego), a liczba o klasie dokładności (jak szeroka jest tolerancja). Razem tworzą kod, który pozwala jednoznacznie opisać wymagania wykonania bez podawania dwóch wartości granicznych.
Nie. To częsty błąd. Liczby 7 i 6 nie są milimetrami, tylko klasami tolerancji. Konkretne wartości graniczne w mm zależą od wymiaru nominalnego (np. średnicy) i są wyznaczane z tablic/narzędzi dla danego zakresu wymiarowego.
W praktyce warsztatowej H7/g6 często dobiera się jako pasowanie zapewniające kontrolowany luz lub pasowanie bliskie przejściowemu (zależnie od wymiaru). Najważniejsze na egzaminie jest jednak to, że zapis oznacza tolerancję otworu i tolerancję wału, a nie materiał czy twardość.
Pasowanie to relacja wymiarowa między otworem i wałem po wykonaniu w tolerancjach: może dać luz, wcisk lub stan pośredni. Dobór pasowania wpływa na montaż, możliwość demontażu, przenoszenie obciążeń i trwałość połączenia (np. piasta na wale, tuleja prowadząca).
Najczęstsze błędy to: mylenie zapisu z twardością, traktowanie liczb jako mm, albo uznanie liter za oznaczenia materiałów. Warto zapamiętać: w pasowaniach litera+liczba to kod tolerancji, a ukośnik rozdziela wymagania dla otworu i wału.
Pasowanie podaje się, gdy ważna jest współpraca dwóch części i powtarzalność montażu (np. wał w łożysku, tuleja w korpusie). Zapis H7/g6 ułatwia komunikację techniczną i dobór obróbki oraz kontroli. Wymiary graniczne w mm wynikają potem z tablic dla danego nominalu.
Najpierw potrzebujesz wymiaru nominalnego (np. średnicy). Następnie w tablicach systemu tolerancji i pasowań odczytujesz klasę IT dla "7" i "6" oraz położenie strefy z litery (H, g). Dopiero wtedy wyznaczasz wartości graniczne otworu i wału.
Zwykle ważniejsze jest rozumienie sensu zapisu: co dotyczy otworu, co wału oraz że litera+liczba opisuje tolerancję. Jeśli zadanie wymaga konkretnych wartości, powinny być podane tablice lub dane wejściowe. Bez nominalu nie da się podać odchyłek w mm.
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "H7/g6 to zapis pasowania w systemie otwór–wał."

Źródła:

  • ISO 286-1, Geometrical product specifications (GPS) — ISO code system for tolerances on linear sizes — Part 1: Basis of tolerances, deviations and fits
  • ISO 286-2, Geometrical product specifications (GPS) — ISO code system for tolerances on linear sizes — Part 2: Tables of standard tolerance grades and limit deviations for holes and shafts
  • https://en.wikipedia.org/wiki/ISO_system_of_limits_and_fits - accessed 2026-03-04

Materiały:

  • Normy i opracowania dotyczące systemu tolerancji i pasowań (ISO 286)
  • Podręczniki do rysunku technicznego maszynowego (dział: tolerancje i pasowania)
  • Tablice pasowań oraz przykłady doboru pasowania do funkcji połączenia

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego