Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA MEC8 - STYCZEŃ 2018



PYTANIE NR 32.
Symbol Ø54p6 stosowany na rysunkach technicznych oznacza
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zapis Ø54p6 oznacza wymiar średnicy nominalnej 54 mm z polem tolerancji oznaczonym literą "p" i klasą dokładności "6". Mała litera wskazuje, że jest to tolerancja wałka (dla otworu stosuje się wielkie litery). Nie jest to jeszcze informacja o rodzaju pasowania.

Pełne wyjaśnienie:

Oznaczenie "Ø54p6" to typowy zapis tolerancji w rysunku technicznym maszynowym: zawiera wymiar nominalny (średnica 54) oraz oznaczenie pola tolerancji (litera + liczba).

  • "Ø54" – informuje, że chodzi o średnicę o wartości nominalnej 54 (jednostki zwykle wynikają z zasad rysunku; w praktyce jest to mm).
  • "p" – litera określająca położenie pola tolerancji względem wymiaru nominalnego. Kluczowe jest, że jest to mała litera, a więc dotyczy wałka (elementu zewnętrznego).
  • "6" – klasa dokładności (IT), czyli informacja o "szerokości" tolerancji: im mniejsza liczba, tym zwykle dokładniejsza (węższa) tolerancja.

Dlatego poprawne jest wskazanie "tolerancję wałka": zapis dotyczy jednego elementu (wałka) i jego dopuszczalnych odchyłek wymiaru.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "pasowanie luźne" – rodzaj pasowania wynika dopiero z pary tolerancji: osobno dla otworu i osobno dla wałka (np. zestawienie typu H7 z odpowiednim wałkiem). Sam zapis wałka nie przesądza o luzie.
  • "pasowanie ciasne" – analogicznie: wcisk/ciasność ocenia się dopiero po dobraniu tolerancji otworu do tolerancji wałka i porównaniu granic.
  • "tolerancję otworu" – dla otworów w zapisie ISO stosuje się wielkie litery (np. H7), więc mała litera "p" nie pasuje do otworu.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w oznaczeniu widzisz małą literę, myśl "wałek", a jeśli wielką literę, myśl "otwór". Dopiero potem rozważaj, jak z dwóch oznaczeń powstaje pasowanie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co oznacza zapis Ø54p6 na rysunku technicznym?
To zapis średnicy nominalnej 54 z tolerancją w systemie ISO: litera p określa położenie pola tolerancji, a liczba 6 klasę dokładności (IT). Ponieważ litera jest mała, zapis dotyczy wałka, a nie otworu.
Jak rozpoznać, czy tolerancja dotyczy wałka czy otworu?
Najprostsza reguła w zapisie ISO: małe litery (np. p, h, g) stosuje się dla wałków, a wielkie litery (np. H, G, F) dla otworów. To pozwala szybko uniknąć pomyłki na egzaminie.
Dlaczego Ø54p6 nie oznacza od razu pasowania luźnego lub ciasnego?
Pasowanie to relacja otwór–wałek, więc trzeba znać tolerancję obu elementów. Samo "p6" opisuje tylko wałek. Dopiero po zestawieniu z tolerancją otworu (np. H7) można stwierdzić, czy powstanie luz, przejście czy wcisk.
Co oznacza liczba 6 w oznaczeniu p6?
Liczba 6 to klasa dokładności (IT) określająca "szerokość" tolerancji. Im niższy numer klasy, tym zwykle wymagania są bardziej dokładne (mniejsza tolerancja). Nie mówi ona jednak, czy pasowanie będzie luźne czy ciasne bez danych o otworze.
Jakie są typowe błędy uczniów przy zapisie tolerancji Ø...p6?
Częsty błąd to mylenie tolerancji z pasowaniem i wybór odpowiedzi "luźne/ciasne". Drugi błąd to ignorowanie wielkości litery i uznanie, że każda litera może dotyczyć otworu. Warto najpierw sprawdzić: mała litera = wałek.
Jakie oznaczenie byłoby typowe dla tolerancji otworu, a nie wałka?
Dla otworów stosuje się wielkie litery, np. "H7" jako bardzo popularny zapis w praktyce. Gdy widzisz wielką literę przy wymiarze średnicy, interpretujesz ją jako pole tolerancji otworu. Mała litera przy wymiarze wskazuje na wałek.
Kiedy w praktyce mechanika-monter potrzebuje wiedzy o p6?
Przy montażu współpracujących części (wałek–tuleja, wałek–łożysko) trzeba wiedzieć, jakie odchyłki są dopuszczalne, aby ocenić, czy część da się zmontować poprawnie i czy nie dojdzie do zbyt dużego luzu lub nadmiernego wcisku.
Jak sprawdzić, czy wałek Ø54p6 mieści się w tolerancji?
Najpierw z dokumentacji ustala się wartości odchyłek granicznych dla pola "p6" przy nominale 54 (z tablic/standardu). Następnie wykonuje się pomiar średnicy (np. mikrometrem) i porównuje wynik z granicami. Bez tablic nie da się podać liczb, ale procedura jest stała.
Czy znak Ø w zapisie tolerancji ma znaczenie dla interpretacji?
Tak. Znak Ø informuje, że wymiar dotyczy średnicy, czyli elementu obrotowego lub otworu. Sama logika tolerancji (litera i liczba) pozostaje taka sama, ale w praktyce wskazuje, że pomiar dotyczy średnicy, a nie np. szerokości czy długości.
Jak przygotować się do zadań z tolerancji i pasowań na egzamin MEC.3?
Ćwicz rozpoznawanie zapisu: Ø + liczba + litera + klasa IT. Naucz się reguły: małe litery = wałki, wielkie litery = otwory. Następnie rozwiązuj zadania, w których z dwóch oznaczeń (otwór i wałek) określa się rodzaj pasowania i sens montażowy.
info

Około 42% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że zapis Ø54p6 oznacza wymiar średnicy nominalnej 54 mm z polem tolerancji oznaczonym literą "p" i klasą dokładności "6".

Źródła:

  • Wikipedia: "ISO system of limits and fits" (opis zasad: litery dla otworów/wałków, klasy IT) – https://en.wikipedia.org/wiki/ISO_system_of_limits_and_fits – dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (PL): "Tolerancja (technika)" (pojęcie tolerancji wymiarów i odchyłek) – https://pl.wikipedia.org/wiki/Tolerancja_(technika) – dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z rysunku technicznego maszynowego: dział "tolerancje i pasowania"
  • Tablice tolerancji i pasowań (system ISO) używane w szkole/pracowni
  • Zadania praktyczne: rozpoznawanie zapisu tolerancji otworu i wałka na rysunkach
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego