Wymiar na rysunku technicznym zwykle nie jest podany jako jedna liczba "sztywna", tylko jako wymiar nominalny wraz z informacją o dopuszczalnym rozrzucie, czyli o tolerancji. Ten rozrzut opisuje się poprzez odchyłkę górną (maksymalne odchylenie od nominalu) oraz odchyłkę dolną (minimalne odchylenie od nominalu).
Dolny wymiar graniczny to najmniejsza wartość wymiaru, która jest jeszcze zgodna z wymaganiami rysunku. Oblicza się go zawsze według tej samej zasady:
- dolny wymiar graniczny = wymiar nominalny + odchyłka dolna
Kluczowe jest tu poprawne odczytanie, która wartość w zapisie jest odchyłką dolną (często jest to liczba ujemna, ale nie zawsze) oraz zachowanie znaku. W praktyce pomyłki biorą się z dwóch źródeł: (1) mylenia odchyłki dolnej z górną, (2) błędu znaku i niepoprawnego dodawania/odejmowania.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi bywają wybierane błędnie?
- Wartości większe od poprawnego minimum często wynikają z użycia odchyłki górnej zamiast dolnej albo z obliczenia górnego wymiaru granicznego.
- Wartości zbyt małe zwykle pochodzą z "podwójnego" odjęcia tolerancji (np. odjęcia odchyłki, która już jest ujemna) albo z błędnego odczytu liczby w zapisie.
W zadaniach egzaminacyjnych najlepsza strategia to: najpierw nazwać, co liczymy (minimum czy maksimum), potem wskazać na zapisie odchyłkę dolną, a dopiero na końcu wykonać jedno krótkie działanie na liczbach w milimetrach i sprawdzić, czy wynik ma sens jako wartość minimalna.
